М. Мөңкеұлы – тәуелсіздікті аңсаған, елдің егемендігін көксеген ұлттық ақын. «Үш қиян» толғауы — Lesson Plan, Kazakh Literature, Grade 8
Create your own lesson plan with AI
Create for free
Preview
Open material
Lesson plan
| Section |
ХІХ ғасырдағы қазақ әдебиеті
|
| Lesson title |
М. Мөңкеұлы – тәуелсіздікті аңсаған, елдің егемендігін көксеген ұлттық ақын. «Үш қиян» толғауы
|
| Class |
8
|
| Lesson objectives according to program |
8.1.1.1 Әдеби шығарманың жанрына байланысты сюжеттік желілерін, эпилог, прологтарды анықтау
8.1.2.1 Әдеби шығарманың идеясы мен пафосын ұлттық мүдде тұрғысынан ашу
|
| Lesson objectives |
Оқушылар «Үш қиян» толғауының жанрлық ерекшелігін және сюжеттік желісін біледі.
Оқушылар толғаудағы идея мен пафосты ұлттық мүдде тұрғысынан біледі.
Оқушылар М. Мөңкеұлы шығармасындағы ел егемендігі мен тәуелсіздік аңсарын біледі.
|
| Values |
Елдік пен тәуелсіздікті қадірлеу арқылы оқушылар ұлттық мұраға құрметпен қарауға үйренеді. Толғау идеясын талқылау барысында ел тағдырына жауапкершілік пен ортақ пікірді құрметтеу қалыптасады.
|
Lesson progress
| Lesson stage/time | Teacher's action | Student's action | Evaluation | Resources |
|---|---|---|---|---|
| Ұйымдастыру және қызығушылық 3 мин |
Ұйымдастыру кезеңі:
Оқушылармен амандасып, қатысымды тексереді.
Сабақ тақырыбы мен оқу мақсаттарын таныстырып, ақынның ел тағдыры туралы толғауына назар аудартады.
|
Оқушылар сабаққа дайындалады. Оқушылар тақырып пен оқу мақсаттарын тыңдап, сабаққа назар аударады. | Сабаққа дайындық пен оқу мақсатына назар аудару — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 1 ұпай. | тақта, күнделік |
| Тақырыпқа ой қозғау 5 мин |
Мәселе қою:
«Елден айырылу, қоныс пен жер тағдыры адамға қалай әсер етеді?» деген проблемалық сұрақ қояды.
Ақынның «Үш қиян» толғауындағы елдің ертеңіне алаңдау сезімін талқылауға бағыттайды.
|
Оқушылар сұраққа өз көзқарасын білдіреді: елден, жерден айырылу халықтың бірлігіне, тұрмысына және болашағына қауіп төндіреді деп жауап береді. Оқушылар толғауда осы алаңдаушылық көрінуі мүмкін екенін болжайды. | Проблемалық сұраққа мазмұнды жауап — 1 ұпай; ойын шығарма тақырыбымен байланыстыру — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 2 ұпай. | тақта, сұрақ жазылған үлестірме парақ |
| Толғау мазмұнын түсіну 8 мин |
Жаңа материалды түсіндіру:
М. Мөңкеұлының өмірі мен шығармашылық мұрасын қысқаша таныстырады.
«Үш қиян» толғауының тарихи негізі мен жанрлық сипатын түсіндіреді.
Толғаудағы ел, жер, қоныс және болашаққа алаңдау сарындарын мазмұндық бөлімдермен байланыстырады.
Сюжеттік желі, пролог және эпилог ұғымдарын түсіндіріп, оларды толғау мәтінінен іздеу жолын көрсетеді.
|
Оқушылар ақын мен шығарманың тарихи-әдеби мәліметтерін тыңдайды. Оқушылар толғаудың жанрлық сипатына қатысты негізгі ұғымдарды жазып алады. Оқушылар мазмұндық бөлімдерді ел, жер және келешек мәселелерімен байланыстырады. | Толғаудың жанрын дұрыс атау — 1 ұпай; кемінде екі мазмұндық желіні көрсету — 2 ұпай; пролог пен эпилог ұғымдарын ажырату — 2 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 5 ұпай. | оқулық, толғау мәтіні, тақта |
| Тұсаукесер арқылы талдау 7 мин |
Ақын, тарихи кезең және толғаудың негізгі сарындары туралы көрнекі таныстырылым ұсынады.
Таныстырылымдағы негізгі деректерге сүйеніп, оқушыларды шығарма желісін және ұлттық мүдде мәселесін талдауға жетелейді.
Slide 1 — «Үш қиян» толғауы
Slide 2 — «Үш қиян» толғауында ақын елдің ертеңіне алаңдап, туған жер тағдырын сөз етеді.
Slide 3 — Сабақ соңында сендер:
Slide 4 — Ақын және дәуір
Slide 5 — Сюжеттік желі
Slide 6 — «Үш қияндағы» жер тағдырына алаңдауды ұлттық мүдде тұрғысынан қалай түсіндіруге болады?
Slide 7 — Идея және пафос
Slide 8 — Егемендік аңсары
Slide 9 — Қорытынды
Slide 10 — Толғауда оқиғалар тізбегі емес, қандай желі шығарманы алға жылжытады?
|
Оқушылар көрнекі таныстырылымды қарайды. Оқушылар негізгі деректерді толғау мәтінімен байланыстырып, ел тағдыры мен егемендік аңсарын белгілейді. | Таныстырылымнан бір тарихи деректі дұрыс атау — 1 ұпай; деректі толғау идеясымен байланыстыру — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 2 ұпай. | |
| Ұлттық мүдде талдауы 6 мин |
Сыныпқа сұрақтар:
«Үш қиян» атауы шығармада қандай мағыналық қызмет атқарады?
Ақын елдің болашағына қатысты қандай алаңдаушылық білдіреді?
Толғаудың пафосы ұлттық мүддені қалай танытады?
Жауаптар:
«Үш қиян» ел мен жерге қатысты кеңістікті, жұрттың мекені мен тағдырын танытатын атау ретінде талданады.
Ақын жерден, қоныстан және елдік тұтастықтан айырылу қаупіне алаңдайды.
Толғаудың пафосы елдік мұрат, жерді қадірлэх, тәуелсіздікке ұмтылу арқылы ашылады.
|
Оқушылар сұрақтарға мәтіннен дәлел келтіріп жауап береді: атау ел-жер тағдырын танытады; ақын қоныс пен елдік тұтастыққа алаңдайды; пафосы елдік мұрат пен еркіндікті аңсаудан көрінеді. Оқушылар бір-бірінің пікірін тыңдап, дәлелді толықтырады. | Әр сұраққа мәтінге негізделген дұрыс жауап — 1 ұпайдан; ұлттық мүддемен байланысты дәлел — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 4 ұпай. | толғау мәтіні, дәптер, тақта |
| Топтық әдеби ойын 5 мин |
Нұсқаулық:
«Желіні ретте» ойынын ұйымдастырады: топтарға толғаудың негізгі мазмұндық тұстарын білдіретін тұжырымдар таратады.
Топтардан тұжырымдарды мәтін желісіне сай реттеп, ел-жер тақырыбына қатысты бір дәлел таңдауды сұрайды.
|
Оқушылар топта тұжырымдарды реттейді. Оқушылар реттелген желіні мәтінмен салыстырып, таңдаған дәлелін сыныпқа түсіндіреді. | Тұжырымдарды дұрыс реттеу — 2 ұпай; мәтіннен негізді дәлел келтіру — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 3 ұпай. | |
| Жеке тапсырма орындау 6 мин |
Жеке тапсырма:
Оқушыларға жеке тапсырма береді: толғаудың негізгі сюжеттік желісін қысқаша сызба түрінде көрсетіп, шығарманың идеясын ұлттық мүдде тұрғысынан 2–3 сөйлеммен түсіндіру.
Жауапта мәтіннен кемінде бір дәлел пайдалануды ескертеді.
|
Оқушылар жеке сызба құрып, негізгі сюжеттік желіні көрсетеді. Оқушылар шығарманың идеясын ұлттық мүдде тұрғысынан түсіндіріп, мәтіннен бір дәлел жазады. | Сюжеттік желіні дұрыс көрсету — 2 ұпай; идеяны ұлттық мүдде тұрғысынан түсіндіру — 2 ұпай; мәтіннен дәлел келтіру — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 5 ұпай. | |
| Білімді тексеру 3 мин |
Білімді тексеру:
Қысқа білім тексеру жұмысын ұсынады: толғау жанрын атау, негізгі идеясын белгілеу және пафосын бір сөйлеммен сипаттау.
Жауаптарды тексеріп, жиі кездескен қателерді нақтылайды.
|
Оқушылар қысқа білім тексеру сұрақтарына жеке жауап береді. Оқушылар жанрын, идеясын және пафосын көрсетеді. | Жанрын дұрыс атау — 1 ұпай; идеясын дұрыс анықтау — 1 ұпай; пафосын мазмұнды сипаттау — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 3 ұпай. |
Health and safety compliance
| Health and safety compliance | Мәтінмен және көрнекі материалдармен жұмыс кезінде оқушылар қауіпсіз арақашықтық сақтап, құрылғыларды мұғалімнің нұсқауымен пайдаланады. Топтық талқылауда бір-бірін тыңдап, пікірталас мәдениетін сақтайды. |
Material details
- Material type
- Lesson Plan
- Subject
- Kazakh Literature
- Grade
- Grade 8
- Language
- Kazakh
Create your own lesson plan with AI
- Built from your topic, subject and grade
- Ready in about a minute
- Free to start
How ROQED AI writes a lesson plan in the Order No. 130 format →
