Механикадағы импульс пен энергияның сақталу заңдарына есеп шығару — Lesson Plan, Physics, Grade 10
Preview
Open material
Lesson plan
| Section |
Импульс пен энергияның сақталу заңдары
|
| Lesson title |
Механикадағы импульс пен энергияның сақталу заңдарына есеп шығару
|
| Class |
10
|
| Lesson objectives according to program |
10.2.4.1 механикадағы импульс және энергияның сакталу заңдарына есептер шығарып уйрену
|
| Lesson objectives |
Оқушылар механикалық жүйеде импульстің сақталу заңын біледі және оны есептерде қолданады.
Оқушылар энергияның сақталу заңын біледі, кинетикалық және потенциалдық энергияларды ажыратады.
Оқушылар импульс пен энергияның сақталу заңдарын пайдаланып, механикалық есептерді шығарады.
|
| Values |
Есеп шығару кезінде дәлдік пен жауапкершілікті қалыптастырады: оқушылар шамаларды, өлшем бірліктерді және есептеу қадамдарын мұқият тексереді. Жұптық және топтық жұмыс өзара құрмет пен ынтымақтастыққа баулиды.
|
Lesson progress
| Lesson stage/time | Teacher's action | Student's action | Evaluation | Resources |
|---|---|---|---|---|
| Ұйымдастыру және мақсат қою 3 минут |
Ұйымдастыру кезеңі:
Оқушылармен амандасып, сабаққа қатысуын тексереді.
Сабақтың тақырыбы мен мақсатын хабарлайды.
Мәселе қою:
Қозғалыстағы денелер соқтығысқанда импульс пен энергия қалай өзгеретінін анықтау үшін есеп шығарудың маңызын түсіндіреді.
|
Оқушылар сабаққа дайындалады және сабақ мақсатын тыңдайды. Оқушылар соқтығысқан денелер жүйесіндегі импульс пен энергия туралы бастапқы болжамдарын айтады. | Сабақ мақсатын дұрыс тұжырымдайды — 1 ұпай. Бастапқы болжамын физикалық ұғыммен байланыстырады — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 2 ұпай. | тақта, дәптер |
| Заңдарды еске түсіру 5 минут |
Сыныпқа сұрақтар:
Дене импульсі қандай формуламен анықталады?
Импульстің сақталу заңы қандай шартта орындалады?
Кинетикалық және потенциалдық энергияның формулаларын атаңдар.
Жауаптар:
Импульс: p = mv.
Тұйық жүйеде сыртқы күштердің тең әсерлі импульсі нөлге тең болғанда жүйенің толық импульсі сақталады.
Кинетикалық энергия: Eк = mv²/2, ауырлық күшінің потенциалдық энергиясы: Eп = mgh.
|
Оқушылар импульс пен энергия формулаларын еске түсіріп, сұрақтарға жауап береді. Оқушылар тұйық жүйе шартын және энергия түрлерін атайды. | Импульс формуласын дұрыс атайды — 1 ұпай. Сақталу заңының шартын түсіндіреді — 1 ұпай. Екі энергия формуласын дұрыс жазады — 2 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 4 ұпай. | оқулық, тақта, дәптер |
| Заңдарды түсіндіру 8 минут |
Жаңа материалды түсіндіру:
Импульстің сақталу заңын векторлық түрде жазады: Σpбастапқы = Σpсоңғы; бір түзудің бойындағы қозғалыста бағытты таңба арқылы ескерту керегін түсіндіреді.
Механикалық энергия сақталатын жүйеде Eк.бастапқы + Eп.бастапқы = Eк.соңғы + Eп.соңғы теңдеуін көрсетеді.
Соқтығысудың серпімді және серпімсіз түрлерін салыстырады: тұйық жүйеде импульс сақталады, ал механикалық энергияның сақталуы соқтығысу түрі мен жүйе жағдайына тәуелді.
Есеп шығару реті мен өлшем бірліктерін тексеру қажеттігін түсіндіреді.
|
Оқушылар заңдарды дәптерге жазады, соқтығысудың түрлерін салыстырады және импульс пен энергия сақталуының шарттарын түсіндіреді. | Импульс теңдеуін дұрыс жазады — 1 ұпай. Энергия теңдеуін дұрыс жазады — 1 ұпай. Соқтығысудың түрлері мен сақталу шарттарын ажыратады — 2 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 4 ұпай. | оқулық, тақта, сызба |
| Көрсетіліммен есеп талдау 7 минут |
Жаңа материалды түсіндіру:
Көрсетілімдегі мысалға сүйеніп, бір түзудің бойымен қозғалған денелердің соқтығысу есебін талдауды ұсынады.
2 кг дене 3 м/с жылдамдықпен қозғалып, тыныштықтағы 1 кг денемен соқтығысып, олар бірігіп қозғалса, ортақ жылдамдықты табу есебін қадамдап шығарады: m₁v₁ + m₂v₂ = (m₁ + m₂)v; v₂ = 0 болғандықтан, v = 2·3/3 = 2 м/с.
Импульс бағыты мен есептеу нәтижесін тексеруді сұрайды.
Slide 1 — Импульс пен энергияның сақталуы
Slide 2 — Мұз үстінде сырғанаған екі дене соқтығысқанда, бір-біріне жабысып бірге қозғала алады.
Slide 3 — Сабақ мақсаттары
Slide 4 — Импульстің сақталуы
Slide 5 — Бірге қозғалатын денелер
Slide 6 — Жүйенің шекарасы
Slide 7 — Соқтығысу есебі
Slide 8 — Энергияны ажырату
Slide 9 — Негізгі қорытындылар
Slide 10 — Еске түсіріп жауап бер
|
Оқушылар көрсетілімді қарап, есептің берілгенін жазады және импульстің сақталу теңдеуін қолданады. Оқушылар денелердің ортақ жылдамдығы 2 м/с екенін айтып, шешу қадамдарын түсіндіреді. | Берілген шамаларды дұрыс анықтайды — 1 ұпай. Импульс теңдеуін дұрыс құрады — 1 ұпай. Жауапты 2 м/с деп дұрыс есептейді — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 3 ұпай. | |
| Топтық есеп ойыны 7 минут |
Нұсқаулық:
Оқушыларды шағын топтарға бөліп, есеп карточкаларын ойын тәртібімен таратады.
Әр топқа мына есепті ұсынады: массасы 0,5 кг дене 4 м/с жылдамдықпен қозғалып, тыныштықтағы массасы 1,5 кг денемен серпімсіз соқтығысады. Денелер бірігіп қозғалса, ортақ жылдамдықты табыңдар.
Топтардың шешімін тыңдап, бағытты және өлшем бірлігін тексертеді. Дұрыс шешім: v = (0,5·4 + 1,5·0)/(0,5 + 1,5) = 1 м/с.
|
Оқушылар топта рөл бөлісэж, есепті шығарып, ортақ жылдамдықты 1 м/с деп табады. Оқушылар шешу жолын таныстырып, басқа топтардың жауабын салыстырады. | Топ импульстің сақталу теңдеуін дұрыс құрады — 1 ұпай. Есептеу мен өлшем бірлігін дұрыс көрсетеді — 1 ұпай. Нәтижені түсіндіреді — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 3 ұпай. | |
| Жеке есеп орындау 8 минут |
Нұсқаулық:
Оқушыларға жеке орындауға тапсырма береді: массасы 2 кг дене тыныштықтан 5 м биіктікке көтеріліп, ауа кедергісін елемегенде жерге түсер алдындағы жылдамдығын табыңдар. g = 10 м/с².
Энергияның сақталу заңын қолданып, шешуін жазуды тапсырады: mgh = mv²/2, сондықтан v = √(2gh) = √100 = 10 м/с.
Шешу барысында масса қысқаратынын және жылдамдықтың өлшем бірлігін тексертеді.
|
Оқушылар тапсырманы өз бетінше орындайды, энергия теңдеуін жазады және жылдамдықты 10 м/с деп табады. Оқушылар шешу жолын тексеріп, өлшем бірлігін көрсетеді. | Энергияның сақталу теңдеуін дұрыс жазады — 1 ұпай. Масса қысқартылып, есептеу дұрыс орындалады — 1 ұпай. Жауап пен өлшем бірлігі дұрыс көрсетіледі — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 3 ұпай. |
Health and safety compliance
| Health and safety compliance | Есеп шығарғанда шамалардың өлшем бірліктерін және таңбаларын мұқият тексеріп, тақтаға жазғанда қауіпсіз арақашықтық сақтаңдар. Құрал-жабдықтарды қолдансаңдар, оларды абайлап ұстап, қозғалыстағы денелерді тәжірибеде бақылаусыз қалдырмаңдар. |
Material details
- Material type
- Lesson Plan
- Subject
- Physics
- Grade
- Grade 10
- Language
- Kazakh
- Education direction
- Phys-math
Create your own lesson plan with AI
ROQED AI builds a ready-to-use material from your topic, subject and grade. Free to start.
How ROQED AI writes a lesson plan in the Order No. 130 format →
