Механикадағы импульс пен энергияның сақталу заңдарына есептер шығару — Lesson Plan, Physics, Grade 10
Preview
Open material
Lesson plan
| Section |
Импульс пен энергияның сақталу заңдары
|
| Lesson title |
Механикадағы импульс пен энергияның сақталу заңдарына есептер шығару
|
| Class |
10
|
| Lesson objectives according to program |
Механикадағы импульс пен энергияның сақталу заңдарына арналған формулаларды пайдаланып есептер шығару
|
| Lesson objectives |
Оқушы тұйық жүйеде толық импульстің сақталу заңын және оның формуласын біледі.
Оқушы механикалық энергияның сақталу заңын, кинетикалық және потенциалдық энергия формулаларын біледі.
Оқушы импульс пен энергияның сақталу заңдарын қолданып, есептерді шығарады.
|
| Values |
Есептерді бірлесіп талдау кезінде оқушылар дәлелді пікір айтуға, өзара тыңдауға және топ мүшелерінің шешіміне құрметпен қарауға үйренеді.
Есептеу нәтижесін тексеру жауапкершілік пен академиялық адалдықты қалыптастырады.
|
Lesson progress
| Lesson stage/time | Teacher's action | Student's action | Evaluation | Resources |
|---|---|---|---|---|
| Ұйымдастыру және қызығушылық ояту 3 минут |
Ұйымдастыру кезеңі:
Оқушылармен амандасып, сабаққа қатысуын тексереді.
Сабақтың тақырыбы мен мақсаттарын таныстырып, жұмысқа қажетті құралдарын дайындауды сұрайды.
|
Оқушылар амандасады, сабаққа дайындалады және дәптерлерін, құралдарын әзірлейді. | Сабаққа қажетті құралдарын дайындағаны — 1 ұпай. Дайындық бойынша ең көбі — 1 ұпай. | тақта, дәптер, қалам |
| Мәселені анықтау 5 минут |
Мәселе қою:
Арбашалар соқтығысқандағы қозғалысты көрсетіп, сұрақ қояды: «Соқтығысудан кейін жүйенің толық импульсі қалай өзгереді? Қандай жағдайда механикалық энергия сақталады?».
Оқушылардың бастапқы болжамдарын тыңдап, импульс пен энергияның сақталу заңдарына сүйеніп есеп шығару мәселесін қояды.
Slide 1 — Импульс пен энергияның сақталу заңдары
Slide 2 — Екі арбаша соқтығысқаннан кейін бірі баяулап, екіншісі жылдамдауы мүмкін; кейде соқтығысқ…
Slide 3 — Сабақ соңында
Slide 4 — Толық импульс
Slide 5 — Энергия түрлері
Slide 6 — Арбашалар соқтығысқанда импульс пен механикалық энергияның әртүрлі өзгеруі нені білдіреді…
Slide 7 — Импульс есебі
Slide 8 — Энергияны тексеру
Slide 9 — Қорытынды
Slide 10 — Еске түсіріп жауап бер
|
Оқушылар арбашалардың қозғалысын бақылайды, соқтығысудан кейін толық импульстің сақталатынын және механикалық энергияның сақталуы жүйедегі өзара әрекеттесудің сипатына байланысты екенін болжайды. | Импульстің сақталуы туралы негізді болжам — 1 ұпай. Механикалық энергия сақталатын жағдайды дұрыс атау — 1 ұпай. Ең көбі — 2 ұпай. | |
| Формулаларды қайталау 8 минут |
Жаңа материалды түсіндіру:
Тұйық жүйе үшін импульстің сақталу заңын жазады: Σpбастапқы = Σpсоңғы, мұнда p = mv.
Механикалық энергияның сақталуын түсіндіреді: Ek + Ep = тұрақты; Ek = mv²/2, Ep = mgh.
Серпімді соқтығысуда импульс пен кинетикалық энергия сақталатынын, ал серпімсіз соқтығысуда толық импульс сақталып, кинетикалық энергияның бір бөлігі басқа энергия түрлеріне айналатынын түсіндіреді.
Есеп шығарғанда денелер жүйесін анықтау, оң бағыт таңдау, шамаларды бір жүйеге келтіру және нәтижені тексеру қадамдарын көрсетеді.
|
Оқушылар формулаларды дәптерге жазады, импульстің бағытын ескереді және серпімді әрі серпімсіз соқтығысудың айырмасын түсіндіреді. | Импульс формуласын дұрыс жазу — 1 ұпай. Кинетикалық және потенциалдық энергия формулаларын дұрыс жазу — 2 ұпай. Соқтығыс түрлерінің айырмасын түсіндіру — 1 ұпай. Ең көбі — 4 ұпай. | тақта, оқулық, дәптер |
| Түсінуді тексеру 5 минут |
Сыныпқа сұрақтар:
«Массасы 2 кг дене 3 м/с жылдамдықпен қозғалса, оның импульсі қандай?».
«Дене 5 м биіктіктен түссе, ауа кедергісін елемегенде қандай механикалық энергия түрленеді?».
«Серпімсіз соқтығысуда қандай шама міндетті түрде сақталады?».
Жауаптар:
Импульсі 6 кг·м/с.
Потенциалдық энергия кинетикалық энергияға айналады.
Тұйық жүйенің толық импульсі сақталады.
|
Оқушылар сұрақтарға жеке жауап береді: импульс 6 кг·м/с; потенциалдық энергия кинетикалық энергияға айналады; толық импульс сақталады. | Бірінші жауап — 1 ұпай. Екінші жауап — 1 ұпай. Үшінші жауап — 1 ұпай. Ең көбі — 3 ұпай. | тақта, дәптер |
| Есеп шығару жарысы 6 минут |
Нұсқаулық:
Оқушыларды шағын топтарға бөліп, ойын ережесін түсіндіреді: есепті дұрыс әрі негіздеп шығарған топ ұпай алады.
Есеп ұсынады: «Массасы 2 кг дене 4 м/с жылдамдықпен қозғалып, тыныштықтағы массасы 3 кг денемен бірігіп қозғалады. Соқтығысудан кейінгі ортақ жылдамдықты табыңдар».
Импульстің сақталу теңдеуін құруға бағыттап, топтардың шешімін тыңдайды.
Дұрыс шешімді қорытындылайды: 2·4 + 3·0 = (2 + 3)v, демек v = 1,6 м/с.
|
Оқушылар топта есепті талқылап шығарады, импульстің сақталу теңдеуін құрады және 1,6 м/с жауабын түсіндіреді. | Денелер жүйесін және бастапқы импульсті дұрыс анықтау — 1 ұпай. Сақталу теңдеуін дұрыс құру — 1 ұпай. Жылдамдықты дұрыс есептеп, өлшем бірлігін көрсету — 1 ұпай. Ең көбі — 3 ұпай. | |
| Жұптық тапсырма 8 минут |
Жұптық тапсырма:
Жұптарға тапсырма парағын таратады.
Есеп береді: «Массасы 0,5 кг доп 6 м/с жылдамдықпен жоғары лақтырылды. Ауа кедергісін елемей, лақтыру нүктесінен 1 м биіктіктегі жылдамдығын табыңдар. g = 10 м/с²».
Энергияның сақталу заңын қолдануды еске салады: mv₀²/2 = mv²/2 + mgh.
Жауапты тексеріп, түсіндіреді: v = √(v₀² − 2gh) = √16 = 4 м/с.
|
Оқушылар жұппен энергия теңдеуін құрады, берілгендерді орнына қойып есептейді және 4 м/с жауабын көрсетеді. | Энергияның сақталу теңдеуін дұрыс құру — 1 ұпай. Мәндерді дұрыс қою және есептеу — 1 ұпай. Жауапқа өлшем бірлігін жазу — 1 ұпай. Ең көбі — 3 ұпай. | |
| Қысқа білім сынағы 5 минут |
Білім сынағы:
Әр оқушыға қысқа білім сынағын ұсынады.
Сұрақтарды оқиды: «Импульс қандай формуламен анықталады?», «Тұйық жүйеде қандай шама сақталады?», «Массасы 1 кг дененің жылдамдығы 4 м/с болса, кинетикалық энергиясы неге тең?».
Жауаптарды жинап, дұрыс жауаптарды атайды: p = mv; толық импульс сақталады; Ek = 8 Дж.
|
Оқушылар білім сынағын жеке орындайды: p = mv формуласын жазады, тұйық жүйеде толық импульс сақталатынын көрсетеді және кинетикалық энергияны 8 Дж деп есептейді. | Импульс формуласын дұрыс жазу — 1 ұпай. Сақталатын шаманы дұрыс атау — 1 ұпай. Кинетикалық энергияны дұрыс есептеу — 1 ұпай. Ең көбі — 3 ұпай. |
Health and safety compliance
| Health and safety compliance | Есептерді шығарғанда құрал-жабдықтарды мұғалімнің нұсқауымен ғана пайдаланып, арбашаларды үстел шетінен құлатпай қозғалыс тәжірибесін қауіпсіз орындау керек. Электрондық құрылғылар қолданылса, сымдарына абай болып, оларды құрғақ қолмен ұстау қажет. |
Material details
- Material type
- Lesson Plan
- Subject
- Physics
- Grade
- Grade 10
- Language
- Kazakh
- Education direction
- Phys-math
Create your own lesson plan with AI
ROQED AI builds a ready-to-use material from your topic, subject and grade. Free to start.
How ROQED AI writes a lesson plan in the Order No. 130 format →
