Сөйлем мүшелері — Mind map, Kazakh Language, Grade 10

Excerpt from the material

Сөйлем мүшелері Сөйлем мүшелері сөздердің сөйлемдегі қызметін және өзге сөздермен байланысын танытады. Бастауыш пен баяндауыш Бастауыш кім не туралы айтылғанын білдірсе, баяндауыш оның қимылын, күйін не белгісін хабарлайды. Екеуінің байланысы сөйлемнің грамматикалық негізін құрайды. Сұрақ пен байланыс Бастауышты баяндауышқа қатысты қойылған сұрақпен және мағыналық байланыспен анықта. Сөздердің орын тәртібі өзгерсе де, олардың сөйлемдегі қызметі міндетті түрде ауыспайды. Қызметті анықта Толықтауыш Толықтауыш қимылдың кімге неге бағытталғанын немесе нені қамтығанын білдіреді. Оны анықтағанда етістікпен мағыналық байланысын тексеріп, септік жалғауларын көмекші белгі ретінде қарастыр. Толықтауышты тану Септікке сүйен Анықтауыш Анықтауыш заттың сынын, санын, меншігін немесе өзге белгісін білдіріп, өзі анықтайтын сөзге бағынышты болады. Қызметін сөз табына ғана қарап емес, тіркестегі мағынасы мен сұрағы арқылы белгіле. Тіркес арқылы тану «Зерттеу тобының қорытындысы» тіркесінде «зерттеу тобының» сөзі қорытындының кімге тиесілі екенін нақтылайды. Сөз құрамындағы тәуелдік не септік тұлғалары өздігінен сөйлем мүшесін анықтамайды; тіркестегі қызмет шешуші болады.

Material details

Material type

Mind map

Subject

Kazakh Language

Grade

Grade 10

Language

Kazakh