Төл сөз бен төлеу сөз — Lesson Plan, Kazakh Language and Literature, Grade 8
Preview
Open material
Lesson plan
| Section |
Синтаксис және пунктуация
|
| Lesson title |
Төл сөз бен төлеу сөз
|
| Class |
8
|
| Lesson objectives according to program |
Сабақтың мақсаты: Оқушылар төл сөз бен төлеу сөздің ерекшеліктерін түсінеді, олардың айырмашылықтарын ажыратады, тыныс белгілерін дұрыс қояды және төл сөзді төлеу сөзге айналдырып, сөйлемдер құрастырады.
|
| Lesson objectives |
Оқушылар төл сөз бен төлеу сөздің анықтамасы мен негізгі белгілерін біледі.
Оқушылар төл сөз бен төлеу сөздің айырмашылықтарын ажыратады.
Оқушылар төл сөзге қатысты тыныс белгілерін дұрыс қойып, төл сөзді төлеу сөзге айналдырады.
Оқушылар төл сөз бен төлеу сөзді қолданып, сөйлемдер құрастырады.
|
| Values |
Өзгенің сөзін дәл жеткізуге дағдыланып, шынайылық пен жауапкершілікті бағалайды. Өз ойын және пікірін құрметпен жеткізіп, тыңдау мәдениетін қалыптастырады.
|
Lesson progress
| Lesson stage/time | Teacher's action | Student's action | Evaluation | Resources |
|---|---|---|---|---|
| Ұйымдастыру кезеңі 3 минут |
Ұйымдастыру кезеңі:
Оқушылармен амандасып, сабаққа қатысуын тексереді.
Сабақтың тақырыбы мен мақсатын таныстырады.
|
Оқушылар амандасады, сабаққа қажетті құралдарын дайындайды және сабақ мақсатын тыңдайды. | Сабаққа дайындық пен қатысу — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 1 ұпай. | тақта, дәптер |
| Қызығушылықты ояту 5 минут |
Мәселе қою:
Тақтаға «Асан: “Мен кітап оқыдым”» және «Асан кітап оқығанын айтты» сөйлемдерін жазады.
«Бұл екі сөйлемнің мағынасы қалай байланысқан? Қайсысында Асанның сөзі өзгеріссіз берілген?» деп сұрайды.
Жауаптар:
Бірінші сөйлемде Асанның сөзі өзгеріссіз берілген, екіншісінде оның мазмұны басқа тұлға арқылы жеткізілген.
|
Оқушылар сөйлемдерді салыстырады. Оқушылар бірінші сөйлемде төл сөз, екінші сөйлемде төлеу сөз берілгенін айтады. | Сөйлемдердің байланысын түсіндіру — 1 ұпай; өзгеріссіз берілген сөзді анықтау — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 2 ұпай. | тақта, сөйлем жазылған карточкалар |
| Жаңа тақырыпты түсіндіру 8 минут |
Жаңа материалды түсіндіру:
Төл сөздің біреудің сөзін өзгеріссіз жеткізетінін, төлеу сөздің сол мазмұнды автор сөзіне икемдеп беретінін түсіндіреді.
«Айжан: “Мен ертең кітапханаға барамын”, – деді» және «Айжан ертең кітапханаға баратынын айтты» мысалдарын талдайды.
Төл сөздің тырнақшаға алынуын, төл сөз бен автор сөзінің арасына қойылатын тыныс белгілерін және төлеу сөзде жақ, шақ тұлғаларының өзгеруін көрсетеді.
|
Оқушылар анықтамаларды тыңдайды, мысалдардан төл сөз бен автор сөзін табады және тыныс белгілерінің қойылуын дәптеріне жазады. | Төл сөз бен төлеу сөзді дұрыс анықтау — 2 ұпай; мысалдан автор сөзін табу — 1 ұпай; тыныс белгісін түсіндіру — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 4 ұпай. | оқулық, тақта, дәптер |
| Таныстырылыммен бекіту 6 минут |
Нұсқаулық:
Төл сөз бен төлеу сөздің құрылымы және тыныс белгілері берілген таныстырылымды көрсетеді.
«Мұғалім: “Сабақ басталды”, – деді» мысалын оқып, төл сөзді төлеу сөзге айналдыру жолын түсіндіреді.
Оқушыларға мысалдағы төл сөз бен автор сөзін атауды ұсынады.
Slide 1 — Төл сөз бен төлеу сөз
Slide 2 — Досың саған: «Кітапты ертең әкелемін», – деді. Мұны басқа адамға жеткізгенде, сөзді сол к…
Slide 3 — Сабақ соңында сендер:
Slide 4 — Төл сөз және автор сөзі
Slide 5 — Тыныс белгілерінің үлгісі
Slide 6 — Ойланайық
Slide 7 — Төлеу сөзге айналдыру
Slide 8 — Құрастыру және тексеру
Slide 9 — Негізгі тұжырымдар
Slide 10 — Еске түсіріп жауап бер
|
Оқушылар таныстырылымды қарап, берілген мысалдан төл сөз бен автор сөзін анықтайды. Оқушылар «Мұғалім сабақ басталғанын айтты» деп төлеу сөзге айналдырады. | Төл сөз бен автор сөзін анықтау — 1 ұпай; сөйлемді төлеу сөзге дұрыс айналдыру — 2 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 3 ұпай. | |
| Шар үрлеу ойыны 6 минут |
Ойын тапсырмасы:
«Шарды жар» ойынын ұйымдастырады: әр шардың ішінде төл сөз немесе төлеу сөз берілген сөйлем және тапсырма болады.
Оқушылардан сөйлем түрін атауды, қажет болса төл сөзді төлеу сөзге айналдыруды сұрайды.
Дұрыс жауаптан кейін тиісті тыныс белгілерін қысқаша талқылайды.
|
Оқушылар шардан шыққан тапсырманы орындайды, сөйлемнің төл сөз не төлеу сөз екенін анықтайды және түрлендіру тапсырмасына жауап береді. | Сөйлем түрін дұрыс анықтау — 1 ұпай; түрлендіруді дұрыс орындау — 1 ұпай; тыныс белгісін дұрыс түсіндіру — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 3 ұпай. | |
| Жеке тапсырма орындау 7 минут |
Жеке тапсырма:
Үлгіні таратады: «Дана: “Мен өлең жаттадым”, – деді».
Оқушыларға сөйлемді төлеу сөзге айналдырып, төл сөзбен берілген жаңа сөйлем құрастыруды тапсырады.
Жауаптарды тексеру үшін төл сөздің шекарасын және тыныс белгілерін белгілеуді сұрайды.
|
Оқушылар үлгі сөйлемді «Дана өлең жаттағанын айтты» түрінде төлеу сөзге айналдырады. Оқушылар төл сөз қатысқан жаңа сөйлем құрастырып, тыныс белгілерін қояды. | Сөйлемді төлеу сөзге дұрыс айналдыру — 2 ұпай; жаңа төл сөзді сөйлем құрастыру — 1 ұпай; тыныс белгілерін дұрыс қою — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 4 ұпай. | |
| Айналмалы сұрақтар 5 минут |
Сыныпқа сұрақтар:
Айналмалы таңдау ойыны арқылы кезекпен қысқа сұрақтар ұсынады.
«Төл сөз дегеніміз не?», «Төлеу сөзде сөйлем мазмұны қалай беріледі?», «Төл сөзді рәсімдеуде қандай тыныс белгілері қолданылады?» деген сұрақтарды қояды.
Жауаптан кейін дұрыс нұсқаны нақтылап, қате түсініктерді түзетеді.
|
Оқушылар айналмалы таңдауда түскен сұраққа жауап береді. Оқушылар төл сөздің өзгеріссіз жеткізілетінін, төлеу сөздің мазмұнды автор сөзіне икемдеп беретінін және төл сөздің тыныс белгілерімен рәсімделетінін айтады. | Үш сұрақтың әрқайсысына дұрыс жауап — 1 ұпайдан. Кезең бойынша ең көбі — 3 ұпай. | |
| Рефлексия 5 минут |
«Рефлексия» рефлексиясын өткізеді. Сабақты оқушылардың жылдам пікірлерімен аяқтаңыз — эмодзимен дауыс беру және нәтижелерді бөлісу.
|
Оқушылар «Рефлексия» рефлексиясын орындап, тақырыпты түсінуін бағалайды. | Айырмашылықты нақты атау — 1 ұпай; өз оқуына қатысты орынды қорытынды жасау — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 2 ұпай. |
Health and safety compliance
| Health and safety compliance | Көзді тақтаға не таныстырылымға ұзақ қадалтпай, қажет кезде демалдырыңдар және дұрыс отырыңдар. Құралдарды ұқыпты қолданып, сыныпта еркін қозғалғанда бір-біріне кедергі жасамаңдар. |
Material details
- Material type
- Lesson Plan
- Subject
- Kazakh Language and Literature
- Grade
- Grade 8
- Language
- Kazakh
- Education direction
- Humanitarian
Create your own lesson plan with AI
ROQED AI builds a ready-to-use material from your topic, subject and grade. Free to start.
How ROQED AI writes a lesson plan in the Order No. 130 format →
