English

Төлеген Айбергенов – лирик ақын — Lesson Plan, Kazakh Language and Literature, Grade 8

Create your own lesson plan with AI

Preview Open material
Lesson plan
Section
Төлеген Айбергеновтің өмірі мен шығармашылығы. Орфоэпия және дыбыс үндестігі
Lesson title
Төлеген Айбергенов – лирик ақын
Class
8
Lesson objectives according to program
8.2.3.1 ауызша мәтіндер құрауда сөз ішіндегі және сөз аралығындағы ілгерінді, кейінді және тоғыспалы ықпал заңдылықтарын ескеріп айту;
Lesson objectives
Оқушы Төлеген Айбергеновтің лирик ақын ретіндегі ерекшеліктерін біледі.
Оқушы ілгерінді, кейінді және тоғыспалы ықпал түрлерін ажыратып, мысалдар арқылы түсіндіреді.
Оқушы ақын өлеңі негізінде дыбыс үндестігін сақтап, ауызша мәтін құрастырып айтады.
Values
Ақын өлеңдерін талдау арқылы туған жерге сүйіспеншілік пен көркем сөзге құрмет қалыптастырады.
Өз пікірін дәлелдеп, сыныптастарының ойын құрметпен тыңдауға дағдыланады.
Lesson progress
Lesson stage/time Teacher's action Student's action Evaluation Resources
Ұйымдастыру кезеңі
3 минут
Ұйымдастыру кезеңі:
Оқушылармен амандасып, сабаққа дайындығын тексереді.
Сабақ тақырыбы мен мақсатын таныстырады.
 Оқушылар сабаққа қажетті құралдарын дайындайды. Оқушылар сабақ мақсатына назар аударады. Сабаққа дайындық — 1 ұпай. Мақсатты дұрыс тұжырымдау — 1 ұпай. Ең көбі — 2 ұпай. тақта, күнделік, дәптер
Ақын әлеміне кіріспе
7 минут
Жаңа материалды түсіндіру:
Төлеген Айбергеновтің өмірі мен шығармашылығы туралы негізгі мәліметтерді таныстырады.
Ақын лирикасына тән туған жер, адам сезімі, өмірге құштарлық тақырыптарын түсіндіреді.
Ақын өлеңінен қысқа үзіндіні мәнерлеп оқиды.
 Оқушылар ақын туралы мәліметтерді тыңдап, негізгі ұғымдарды дәптерге жазады. Оқушылар өлең үзіндісінен лирикалық көңіл күйді білдіретін сөздерді атайды; күтілетін жауаптар: туған жер, сағыныш, сүйіспеншілік, шаттық. Ақын туралы екі деректі дұрыс атайды — 2 ұпай. Лирикалық тақырыпты өлеңнен бір мысалмен анықтайды — 1 ұпай. Ең көбі — 3 ұпай. ақын портреті, өлең мәтіні, тақта
Тақырыпты таныстыру
6 минут
Мәселе қою:
Ақын өлеңінің үзіндісін көрсетіп, сұрақ қояды: «Өлеңнің әсерлі естілуіне қандай дыбыстық ерекшеліктер ықпал етеді?».
«Сөз ішіндегі және сөз аралығындағы дыбыстар бір-біріне қалай әсер етеді?» деген мәселені ортаға салады.
Жауаптарды жаңа тақырыппен байланыстырады.
 Оқушылар өлең үзіндісін тыңдап, дыбыстардың айтылуына назар аударады. Оқушылар сұрақтарға жауап береді; күтілетін жауаптар: дыбыстардың үндесуі, айтылудың өзгеруі, сөздердің өзара ықпалы. Өлеңнің әсерлі айтылуына қатысты бір дәлел келтіреді — 1 ұпай. Дыбыстардың өзара ықпалын дұрыс сипаттайды — 2 ұпай. Ең көбі — 3 ұпай. өлең мәтіні, тақта
Дыбыс ықпалын түсіну
8 минут
Жаңа материалды түсіндіру:
Төлеген Айбергенов шығармашылығына арналған таныстырылымды пайдаланып, ілгерінді, кейінді және тоғыспалы ықпалды түсіндіреді.
Ілгерінді ықпалға мысал келтіреді: «кітаптар» сөзінде түбірдегі қатаң дыбыс қосымшаның қатаң нұсқасын таңдауға ықпал етеді.
Кейінді ықпалға мысал келтіреді: «жазса» сөзінің айтылымында кейінгі қатаң дыбыс алдындағы ұяң дыбыстың өзгеруіне әсер етеді.
Тоғыспалы ықпалға мысал келтіреді: «он бес» тіркесінің айтылымында көршілес дыбыстар бір-біріне ықпал етеді.
Мысалдарды ауызша айтқызып, емле мен айтылымның айырмасын нақтылайды.
Slide 1 — Төлеген Айбергенов – лирик ақын
Slide 2 — «Он бес» деп айтқанда, сөздердің түйіскен жеріндегі дыбыстар өзгеріп естіледі. Ақын өлеңі…
Slide 3 — Сабақ соңында сен:
Slide 4 — Ақынның лирикасы
Slide 5 — Ілгерінді ықпал
Slide 6 — Екі бағытты салыстыр
Slide 7 — Тоғыспалы ықпал
Slide 8 — Өлеңді ауызша жеткізу
Slide 9 — Негізгі түйіндер
Slide 10 — Еске түсіріп жауап бер
Оқушылар таныстырылымнан негізгі ережелерді жазып алады. Оқушылар мысалдарды дауыстап айтып, ықпал түрін анықтайды; күтілетін жауаптар: «кітаптар» — ілгерінді ықпал, «жазса» — кейінді ықпал, «он бес» — тоғыспалы ықпал. Үш ықпал түрін дұрыс атайды — әрқайсысы 1 ұпай. Үш мысалды дұрыс жіктейді — әрқайсысы 1 ұпай. Ең көбі — 6 ұпай.
Ықпалды тап ойыны
6 минут
Нұсқаулық:
«Ықпалды тап» ойынын ұйымдастырады: тақтаға «ақ бала», «көзсіз», «сенбі» тіркестері мен сөздерін жазады.
Оқушылардан әр мысалды дауыстап айтып, дыбыстық ықпал түрін атауды сұрайды.
Дұрыс жауаптарды талдатып, әр жауаптың себебін түсіндіртеді.
 Оқушылар кезекпен мысалдарды оқып, ықпал түрін атайды және негіздейді. Оқушылар күтілетін жауаптарды ұсынады: «ақ бала» — кейінді ықпал, «көзсіз» — кейінді ықпал, «сенбі» — тоғыспалы ықпал. Үш мысалды дұрыс оқиды — әрқайсысы 1 ұпай. Ықпал түрін дұрыс анықтайды — әрқайсысы 1 ұпай. Ең көбі — 6 ұпай.
Ауызша мәтін құрастыру
6 минут
Тапсырма:
Жеке тапсырма береді: Төлеген Айбергеновтің лирикасы туралы 3–4 сөйлемнен тұратын ауызша мәтін құрастыру.
Мәтінде ілгерінді, кейінді және тоғыспалы ықпалға бір-бірден мысал қолданып, сөздерді орфоэпиялық нормаға сай айтуды тапсырады.
Бірнеше оқушының мәтінін тыңдап, дыбыстық ықпалдардың қолданылуына кері байланыс береді.
 Оқушылар ақын лирикасы туралы 3–4 сөйлемдік ауызша мәтін құрастырады. Оқушылар үш ықпал түріне мысал енгізіп, мәтінді анық әрі орфоэпиялық нормаға сай айтады; күтілетін мазмұн: ақын өлеңдерінің тақырыбы, көңіл күйі және әсері. Тақырыпқа сай 3–4 сөйлем құрастырады — 2 ұпай. Үш ықпал түріне дұрыс мысал келтіреді — әрқайсысы 1 ұпай. Орфоэпиялық нормаға сай анық айтады — 2 ұпай. Ең көбі — 7 ұпай.
Қысқа білім тексеру
5 минут
Нұсқаулық:
Қысқа тексеру жұмысын ұсынады: 1) Ілгерінді ықпал дегеніміз не? 2) «Кітаптар» сөзінде қай дыбыс ықпалы байқалады? 3) «Жазса» сөзінің айтылымында қандай ықпал бар? 4) «Он бес» тіркесінде дыбыстар қалай әсерлеседі?
Жауаптарды жинап, дұрыс нұсқаларын қысқаша түсіндіреді.
 Оқушылар төрт сұраққа қысқа жауап жазады. Оқушылар күтілетін жауаптарды береді: 1) алдыңғы дыбыстың кейінгі дыбысқа ықпалы; 2) ілгерінді ықпал; 3) кейінді ықпал; 4) тоғыспалы ықпал. Әр дұрыс жауапқа 1 ұпай. Ең көбі — 4 ұпай.
Рефлексия
4 минут
«Сабақты қаншалықты жақсы түсіндіңіз?» рефлексиясын өткізеді. Оқушылар түсінуін 1-ден 5 жұлдызға дейін бағалайды — «түсінбедім»-нен «бәрін түсіндім»-ге дейін.
 Оқушылар «Сабақты қаншалықты жақсы түсіндіңіз?» рефлексиясын орындап, тақырыпты түсінуін бағалайды. Үш ықпал түрінің кемінде екеуін дұрыс атайды — 2 ұпай. Өз оқуына қатысты бір нақты ой білдіреді — 1 ұпай. Ең көбі — 3 ұпай.
Health and safety compliance
Health and safety compliance Өлеңді мәнерлеп оқығанда дауысқа күш түсірмей, дұрыс тыныс алып сөйлеу керек. Топтық жұмыста оқу құралдарын ұқыпты қолданып, сыныпта қауіпсіз қозғалу қажет.

Material details

Material type
Lesson Plan
Subject
Kazakh Language and Literature
Grade
Grade 8
Language
Kazakh
Education direction
Humanitarian

Create your own lesson plan with AI

  • Built from your topic, subject and grade
  • Ready in about a minute
  • Free to start

Similar materials

Lesson plans, tests and presentations made by teachers

Sign up to open this lesson plan in full and create your own with AI in minutes.

Sign in