English

Түркі империясы — көшпелілер мемлекеттілігінің классикалық үлгісі — Lesson Plan, Grade 10

Create your own lesson plan with AI

Lesson plan
Section
Қазақстан аумағындағы ерте ортағасырлық мемлекеттер
Lesson title
Түркі империясы — көшпелілер мемлекеттілігінің классикалық үлгісі
Class
10
Lesson objectives according to program
11.1.1.3 Қазақстан территориясындағы ерте мемлекеттердің саяси құрылымының ерекшеліктерін сипаттау 11.1.1.2 Қазақстанда мемлекеттіліктің қалыптасуының тарихи кезеңдерін түсіндіру;
Lesson objectives
Оқушы Түркі империясының құрылу кезеңін, аумағын және негізгі билеушілерін біледі.
Оқушы Түркі империясының саяси құрылымын, қағанның билігін және басқару жүйесін сипаттайды.
Оқушы Түркі империясының Қазақстандағы мемлекеттіліктің қалыптасуындағы орнын түсіндіреді.
Values
Түркі тайпаларының бірлігі мен ортақ саяси мақсаттарын зерделеу арқылы оқушылар ынтымақтастық пен елжандылық құндылықтарын бағалайды. Тарихи деректерді талдау барысында дәлелге сүйену және тарихи мұраға құрметпен қарау дағдылары қалыптасады.
Lesson progress
Lesson stage/time Teacher's action Student's action Evaluation Resources
Ұйымдастыру және қызығушылық
3 мин
Ұйымдастыру кезеңі:
Оқушылармен амандасып, сыныптың сабаққа дайындығын тексереді.
Сабақ тақырыбы мен оқу мақсаттарын таныстырады.
«Көшпелі тайпалардың басын біріктіру үшін қандай басқару жүйесі қажет болды?» деген сұрақ арқылы қызығушылық оятады.
Оқушылар сабаққа қажетті құралдарын дайындайды. Оқушылар сұраққа өз болжамдарын айтады: тайпаларды біріктіретін ортақ билік пен тәртіп қажет болды. Сабаққа дайындық және сұраққа мазмұнды болжам айту — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 1 ұпай. тақта, дәптер
Тақырыпқа кіріспе
8 мин
Мәселе қою:
«Түркі империясы көшпелілер мемлекеттілігінің классикалық үлгісі деп неліктен аталады?» деген мәселені ұсынады.
Империяның құрылуы мен билік жүйесі туралы бастапқы пікірлерді тақтаға тірек сөздермен жазады.
Түркі қағанатының құрылуы, аумағы және саяси құрылымын зерттеу міндетін қояды.
Оқушылар мәселе бойынша өз болжамдарын ұсынады: империя көптеген тайпаларды біріктіріп, ортақ билік пен басқару жүйесін қалыптастырғандықтан классикалық үлгі саналады. Мәселеге қатысты қисынды болжам келтіру — 1 ұпай; тарихи ұғымды орынды қолдану — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 2 ұпай. тарихи карта, тақта
Жаңа материалды меңгеру
10 мин
Жаңа материалды түсіндіру:
Түркі қағанатының VI ғасырда құрылуын және Бумын қағанның рөлін түсіндіреді.
Түркі мемлекетінің аумағын картадан көрсетіп, оның Еуразия кеңістігіндегі орнын сипаттайды.
Қаған, ябғу, шад, елтебер сияқты билік атауларын түсіндіріп, қаған билігінің ерекшеліктерін ашады.
Мемлекеттің әскери-әкімшілік құрылымы мен тайпаларды басқару жүйесін сипаттайды.
Slide 1 — Түркі қағанаты
Slide 2 — Көшпелі тайпалар бір-бірінен алшақ кең даланы мекендеді. 552 жылы Бумын бастаған түріктер…
Slide 3 — Сабақ мақсаттары
Slide 4 — Құрылуы мен билеушілері
Slide 5 — Еуразиядағы аумағы
Slide 6 — Биліктің сипаты
Slide 7 — Лауазымдар мен міндеттер
Slide 8 — Әскери-әкімшілік жүйе
Slide 9 — Қорытынды
Slide 10 — Еске түсіріп жауап бер
Оқушылар түсіндірмені тыңдап, негізгі ұғымдарды дәптерге жазады. Оқушылар картадан Түркі қағанатының аумағын көрсетіп, қаған мен өзге лауазымдардың қызметін атайды. Қағанаттың құрылу кезеңі мен негізін қалаушысын атау — 1 ұпай; картадан аумағын көрсету — 1 ұпай; екі билік атауының қызметін түсіндіру — әрқайсысына 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 4 ұпай.
Сұрақтар мен жауаптар
6 мин
Сыныпқа сұрақтар:
Түркі қағанаты қай ғасырда құрылды және оның негізін қалаған кім?
Қағанның мемлекет басқарудағы негізгі міндеті қандай болды?
Ябғу мен шадтың қызметі билік жүйесінде қалай ерекшеленді?
Түркі қағанатының саяси құрылымы көшпелі қоғамды біріктіруге қалай ықпал етті?
Жауаптар:
Түркі қағанаты VI ғасырда құрылды, негізін Бумын қаған қалады.
Қаған мемлекетті басқарды, әскерді ұйымдастырды және тайпалардың бірлігін сақтады.
Ябғу қағаннан кейінгі жоғары лауазым иесі әрі аймақтық басқарушы болды; шад әулет мүшесі ретінде әскер мен аймақты басқарды.
Ортақ жоғарғы билік пен әскери-әкімшілік лауа…
Оқушылар сұрақтарға кезекпен жауап береді. Оқушылар жауаптарын тарихи ұғымдармен негіздейді: VI ғасыр, Бумын қаған, қаған, ябғу, шад және тайпалардың бірлігі. Бірінші сұраққа дұрыс жауап — 1 ұпай; екінші сұраққа толық жауап — 1 ұпай; үшінші сұрақтағы лауазымдарды ажырату — 1 ұпай; төртінші сұраққа дәлелді түсініктеме — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 4 ұпай. оқулық, тақта
Білімді ойынмен бекіту
7 мин
Нұсқаулық:
«Билік баспалдағын құр» ойынын ұйымдастырып, топтарға қаған, ябғу, шад және елтебер атаулары жазылған карточкаларды таратады.
Оқушылардан лауазымдарды билік деңгейіне қарай реттеп, әрқайсысының қызметін қысқаша түсіндіруді сұрайды.
Әр топтың жауабын талқылап, қажет болған жағдайда лауазымдардың қызметін нақтылайды.
Оқушылар топта карточкаларды билік деңгейіне қарай реттейді. Оқушылар қағанды жоғарғы билеуші ретінде атап, қалған лауазымдардың басқарудағы қызметін түсіндіреді. Лауазымдарды дұрыс реттеу — 2 ұпай; екі лауазымның қызметін дұрыс түсіндіру — 2 ұпай; топтық жұмысқа белсенді қатысу — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 5 ұпай.
Жеке тапсырманы орындау
6 мин
Жеке тапсырма:
Оқушыларға жеке тапсырма береді: «Түркі қағанатының саяси құрылымын сызба түрінде көрсетіп, қағанның билігін және кемінде екі лауазымның қызметін түсіндіріңдер».
Жауапта билік сатыларын және көшпелі тайпаларды басқару байланысын көрсету керегін ескертеді.
Оқушылардың сызбаларын тексеріп, мазмұндық кері байланыс береді.
Оқушылар тапсырманы жеке орындайды: саяси құрылымның сызбасын жасайды, қағанның билігін және кемінде екі лауазымның қызметін жазады. Оқушылар басқару жүйесінің тайпаларды біріктірудегі рөлін түсіндіреді. Саяси құрылымның негізгі сатыларын көрсету — 2 ұпай; қаған билігін түсіндіру — 1 ұпай; екі лауазымның қызметін дұрыс жазу — 2 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 5 ұпай.
Health and safety compliance
Health and safety compliance Карта мен үлестірмелі материалдарды ұқыпты пайдаланып, сыныпта еркін қозғалғанда бір-біріне кедергі келтірмеңдер. Топтық жұмыс кезінде карточкаларды лақтырмай, жұмыс орнын ретімен ұстаңдар.

Material details

Material type
Lesson Plan
Grade
Grade 10
Language
Kazakh
Education direction
Humanitarian

Create your own lesson plan with AI

  • Built from your topic, subject and grade
  • Ready in about a minute
  • Free to start

Lesson plans, tests and presentations made by teachers

Sign up to open this lesson plan in full and create your own with AI in minutes.