English

Жай және құрмалас сөйлем — Lesson Plan, Kazakh Language, Grade 4

Preview Open material
Lesson plan
Section
Сөйлем және тыныс белгілері
Lesson title
Жай және құрмалас сөйлем
Class
4
Lesson objectives according to program
4.3.7.1 Құрмалас сөйлемнің тыныс белгісін қою
4.3.3.1 Оқыған, тыңдаған және аудиовизуалды материалдар бойынша жоспар құрып, мазмұндама/ тірек сөздерді пайдаланып эссе жазу
Lesson objectives
Оқушы жай сөйлемнің бір грамматикалық негізден тұратынын біледі.
Оқушы құрмалас сөйлемнің екі немесе одан да көп жай сөйлемнен құралып, мағыналық байланыс жасайтынын біледі.
Оқушы жай және құрмалас сөйлемдерді ажыратып, құрмалас сөйлемдегі тыныс белгілерін дұрыс қояды.
Оқушы оқыған мәтін бойынша жоспар құрып, тірек сөздерге сүйеніп мазмұндама жазады.
Values
Оқушылар сөйлемді сауатты құрастырып, тыныс белгілерін орынды қою арқылы тілге құрмет пен жауапкершілік танытады. Жұптық және топтық тапсырмаларда бір-бірін тыңдап, ынтымақтастыққа үйренеді.
Lesson progress
Lesson stage/time Teacher's action Student's action Evaluation Resources
Ұйымдастыру және қызығушылық
5 минут
Ұйымдастыру кезеңі:
Оқушылармен амандасып, сабаққа қатысуын тексереді.
«Көктем келді. Құстар оралды.» сөйлемдерін тақтаға жазып, бүгінгі сабақта сөйлем түрлерін анықтайтынын айтады.
 Оқушылар сабаққа қажетті құралдарын дайындайды. Оқушылар сөйлемдерді оқып, олардың әрқайсысында бір ой бар екенін байқайды. Сабаққа дайындалып, тапсырмаға қатысады — 1 ұпай. Сөйлемдерге қатысты байқауын айтады — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 2 ұпай. тақта, бор, дәптер
Жаңа тақырыпты таныстыру
10 минут
Жаңа материалды түсіндіру:
Тақырыпты және сабақ мақсатын таныстырады.
Көрнекі материал арқылы жай сөйлемнің бір грамматикалық негізі болатынын, құрмалас сөйлемнің екі не одан көп жай сөйлемнен құралатынын түсіндіреді.
«Күн жылынды, қар еріді.» мысалын көрсетіп, құрмалас сөйлем бөліктерінің арасына үтір қойылатынын түсіндіреді.
Slide 1 — Жай және құрмалас сөйлем
Slide 2 — «Күн жылынды, қар еріді» дегенде екі оқиға қатар айтылады.
Slide 3 — Бүгін біз мыналарды үйренеміз:
Slide 4 — Бір грамматикалық негіз
Slide 5 — Бірнеше негіз
Slide 6 — «Күн жылынды, қар еріді» сөйлемінде екі оқиға бір-бірімен қалай байланысып тұр? Үтір бұл…
Slide 7 — Үтірдің орны
Slide 8 — Мәтінді мазмұндау
Slide 9 — Жай сөйлем: Бір грамматикалық негіз арқылы бір ой айтады.
Slide 10 — «Құстар қайтты.» сөйлемі жай ма, әлде құрмалас па? Неге?
Оқушылар көрнекі материалды қарап, жай және құрмалас сөйлем туралы негізгі анықтамаларды дәптерге жазады. Оқушылар «Күн жылынды, қар еріді» сөйлеміндегі екі бөлікті анықтап, үтірдің қойылуын түсіндіреді. Жай сөйлемнің белгісін дұрыс атайды — 1 ұпай. Құрмалас сөйлемнің белгісін дұрыс атайды — 1 ұпай. Мысалдағы үтірдің қойылуын түсіндіреді — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 3 ұпай.
Сөйлемдерді салыстыру
8 минут
Сыныпқа сұрақтар:
«Балалар кітап оқыды.» сөйлемі жай ма, құрмалас па?
«Балалар кітап оқыды, ал мұғалім әңгіме айтты.» сөйлемінде неше жай сөйлем бар?
Екінші сөйлемде үтір не үшін қойылған?
Жауаптар:
Бір грамматикалық негізі бар, сондықтан жай сөйлем.
Екі жай сөйлем бар.
Құрмалас сөйлемнің бөліктерін ажырату үшін үтір қойылған.
 Оқушылар сұрақтарға жауап береді: бірінші сөйлем — жай сөйлем; екінші сөйлемде екі жай сөйлем бар; бөліктерінің арасына үтір қойылған. Оқушылар сөйлем негіздерін атап көрсетеді. Бірінші сөйлемді дұрыс жіктейді — 1 ұпай. Екінші сөйлемдегі жай сөйлем санын дұрыс анықтайды — 1 ұпай. Үтірдің қызметін түсіндіреді — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 3 ұпай. тақта, сөйлем жазылған карточкалар
Жұппен сәйкестендіру ойыны
8 минут
Нұсқаулық:
Жұптарға сөйлемдер мен «жай сөйлем», «құрмалас сөйлем» атаулары жазылған карточкаларды таратады.
«Жаңбыр жауды.»; «Жаңбыр жауды, бірақ күн ашылды.»; «Әжем бауырсақ пісірді.»; «Қоңырау соғылды, оқушылар сыныпқа кірді.» мысалдарын тиісті атаулармен сәйкестендіруді тапсырады.
Жұптардың жауаптарын тексеріп, дұрыс жіктеу мен тыныс белгісін талқылатады.
 Оқушылар жұппен сөйлем карточкаларын түрлерімен сәйкестендіреді. Оқушылар бірінші және үшінші сөйлемдердің жай, екінші және төртінші сөйлемдердің құрмалас екенін айтады; құрмалас сөйлемдердегі үтірді көрсетеді. Төрт сөйлемнің әрқайсысын дұрыс сәйкестендіреді — әрқайсысы 1 ұпай, барлығы 4 ұпай. Құрмалас сөйлемдердегі үтірді дұрыс көрсетеді — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 5 ұпай.
Мәтінмен жұмыс және жазу
9 минут
Мәтінмен жұмыс:
«Көктемде күн жылынады. Қар ериді, өзендерде су көбейеді. Құстар жылы жақтан оралады, балалар құстарға ұя жасайды.» мәтінін оқытады.
Мәтінге жоспар құруды ұсынады: «Көктемнің келуі», «Табиғаттағы өзгерістер», «Құстарға қамқорлық».
Тірек сөздерді береді: көктем, жылыну, қар, өзен, құстар, ұя.
Жоспар мен тірек сөздерге сүйеніп, бірнеше құрмалас сөйлемі бар қысқа мазмұндама жазуды тапсырады.
 Оқушылар мәтінді оқып, ұсынылған жоспарды пайдаланады. Оқушылар тірек сөздермен мазмұндама жазады және құрмалас сөйлемдерде тыныс белгілерін қояды. Мәтін мазмұнына сай жоспарды пайдаланады — 1 ұпай. Тірек сөздердің кемінде үшеуін қолданады — 1 ұпай. Кемінде бір құрмалас сөйлемді дұрыс құрастырады — 1 ұпай. Тыныс белгісін дұрыс қояды — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 4 ұпай. мәтін жазылған парақ, дәптер, қалам
Қысқа білім тексеру
3 минут
Білімді тексеру:
Қысқа тексеру тапсырмасын ұсынады: «Күн шықты, дала жылынды.» сөйлемінің түрін белгілеу; үтірдің қойылу себебін айту; «Балалар ойнады.» сөйлемін құрмалас сөйлемге айналдыру.
Жауаптарды жедел тексеріп, дұрыс үлгіні айтады: «Балалар ойнады, қоңырау соғылды.».
 Оқушылар тапсырманы жеке орындайды: сөйлемді құрмалас деп белгілейді, үтірдің екі бөлікті ажырататынын айтады және берілген сөйлемді құрмалас сөйлемге айналдырады. Сөйлем түрін дұрыс анықтайды — 1 ұпай. Үтірдің қойылу себебін айтады — 1 ұпай. Сөйлемді мағыналы құрмалас сөйлемге айналдырады — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 3 ұпай.
Рефлексия
2 минут
«Сезіміңізді тақтаға жабыстырыңыз» рефлексиясын өткізеді. Әр оқушы тақтаға стикер апарады — коллаж сыныптың көңіл-күйін бірден көрсетеді.
 Оқушылар «Сезіміңізді тақтаға жабыстырыңыз» рефлексиясын орындап, тақырыпты түсінуін бағалайды. Жай және құрмалас сөйлемнің бір айырмасын атайды — 1 ұпай. Өзінің келесі оқу қадамын атайды — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 2 ұпай.
Health and safety compliance
Health and safety compliance Оқушылар жазу құралдарын қауіпсіз пайдаланып, оларды бір-біріне сілтемейді. Тақтаға шыққанда асықпай қозғалып, сыныпта тәртіп сақтайды.

Material details

Material type
Lesson Plan
Subject
Kazakh Language
Grade
Grade 4
Language
Kazakh
Education direction
Humanitarian

Create your own lesson plan with AI

ROQED AI builds a ready-to-use material from your topic, subject and grade. Free to start.

Similar materials

Lesson plans, tests and presentations made by teachers

Sign up to open this lesson plan in full and create your own with AI in minutes.

Sign in