Жай және құрмалас сөйлем — Lesson Plan, Kazakh Language, Grade 4
Create your own lesson plan with AI
Create for free
Preview
Open material
Lesson plan
| Section |
Сөйлем және мәтін
|
| Lesson title |
Жай және құрмалас сөйлем
|
| Class |
4
|
| Lesson objectives according to program |
4.1.3.1 Тыңдаған материалдың (ұзақтығы 2-2,5 мин) мазмұны бойынша сұрақтарға жауап беру/сөйлемді толықтыру және түйінді тұстарын анықтау/ кесте толтыру /кластер құрастыру
4.1.3.1 Сұхбаттасының жасын, жай-күйін ескере отырып, белгілі бір тақырып аясында сөйлеу мәдениетін сақтап, диалогке қатысу
4.1.4.1 Тыңдаған мәтін бойынша оқиғаның себеп-салдарлық байланысын (кейіпкерлер, оқиға) анықтау
|
| Lesson objectives |
Оқушы жай сөйлемнің бір ғана тиянақты ойды білдіретінін біледі.
Оқушы құрмалас сөйлемнің екі не одан да көп жай сөйлемнен құралатынын біледі.
Оқушы жай және құрмалас сөйлемдерді ажыратып, құрмалас сөйлемдегі ой бөліктерінің байланысын түсіндіреді.
|
| Values |
Оқушылар тыңдалым мен диалог барысында бірін-бірі мұқият тыңдап, ойын әдеппен жеткізеді. Жұптық және топтық жұмыстарда өзара құрмет пен жауапкершілік танытады.
|
Lesson progress
| Lesson stage/time | Teacher's action | Student's action | Evaluation | Resources |
|---|---|---|---|---|
| Ұйымдастыру және қызығушылық 4 минут |
Ұйымдастыру кезеңі:
Оқушылармен амандасып, сабаққа дайындығын тексереді.
«Бүгінгі көңіл күйіңді бір сөйлеммен жеткіз» деген тапсырма беріп, сөйлемдерді тақтаға жазады.
Мәселе қою:
«Тақтадағы сөйлемдердің қайсысы бір ғана ойды, қайсысы бірнеше ойды білдіреді? Оны қалай байқауға болады?» деп сұрайды.
Жауаптар: Оқушылардың ықтимал жауаптары: «Бір сөйлемде бір ғана ой бар», «Кейбір сөйлемдерде екі ой байланысқан».
|
Оқушылар сабаққа қажетті құралдарын дайындайды. Оқушылар көңіл күйін бір сөйлеммен айтады. Оқушылар тақтадағы сөйлемдерді салыстырып, бір немесе бірнеше ой барын анықтайды. | Көңіл күйді білдіретін түсінікті сөйлем құрайды — 1 ұпай. Сөйлемдерді ой санына қарай салыстырады — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 2 ұпай. | тақта, бор, дәптерлер |
| Тыңдалым және түйінді ой 6 минут |
Нұсқаулық:
Ұзақтығы шамамен 2 минут болатын мәтінді мәнерлеп оқиды: «Көктем келді. Күн жылынды, қар еріді. Ауладағы балалар көшет отырғызуға келісті. Әли жерді қопсытты, ал Айша көшеттерге су құйды. Олар жұмысты бірге атқарғандықтан, аула көркейе түсті. Балалар ағаштарды күтіп-баптауға уәде берді. Кешке қарай жаңбыр жауды, сондықтан жаңа отырғызылған көшеттерге су жеткілікті болды. Балалар еңбектеріне қуанды және келесі аптада гүл егуді жоспарлады» мәтінін тыңдатады; мәтінді қайталап оқып, мазмұн бойынша жауап беруді тапсырады.
Сыныпқа сұрақтар:
«Балалар не істеуге келісті?», «Әли мен Айша қанда…
|
Оқушылар мәтінді мұқият тыңдайды. Оқушылар сұрақтарға толық жауап береді: балалар көшет отырғызуға келісті; Әли жерді қопсытып, Айша су құйды; бірге еңбек еткендіктен аула көркейді; жаңбыр көшеттерді суарды; мәтіннің түйіні — бірлескен еңбек пен табиғатты күту. | Мәтін мазмұны бойынша әр дұрыс жауапқа 1 ұпай — 5 ұпай. Түйінді ойды дұрыс анықтайды — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 6 ұпай. | оқылым мәтіні жазылған парақ, тақта, дәптерлер |
| Жаңа білімді меңгеру 7 минут |
Жаңа материалды түсіндіру:
Слайд арқылы жай сөйлем мен құрмалас сөйлемнің анықтамасын және үлгілерін таныстырады.
Жай сөйлем бір тиянақты ойды білдіретінін түсіндіреді: «Күн жылынды».
Құрмалас сөйлем екі не одан да көп жай сөйлемнен құралып, ой бөліктері мағыналық байланыста болатынын түсіндіреді: «Күн жылынды, сондықтан қар еріді».
Мәтіннен «Балалар жұмысты бірге атқарғандықтан, аула көркейе түсті» сөйлемін алып, себеп пен салдарды анықтауды көрсетеді.
Сыныпқа сұрақтар:
«Қай сөйлем бір ғана тиянақты ойды білдіреді?», «Қай сөйлемде себеп пен салдар байланысқан?» деп сұрайды.
Жауаптар:
Ықтимал жауапта…
Slide 1 — Жай және құрмалас сөйлем
Slide 2 — Қарлы күннен кейін күн жылынды. Күн жылынған соң қар еріп, ауладағы жол ашылды.
Slide 3 — Бүгін біз мынаны үйренеміз:
Slide 4 — Бір тиянақты ой
Slide 5 — Екі ойдың байланысы
Slide 6 — «Балалар жұмысты бірге атқарғандықтан, аула көркейе түсті» дегенде қай бөлік себепті, қай…
Slide 7 — Себеп пен салдар
Slide 8 — Сөйлемді ажырату
Slide 9 — Есте сақта
Slide 10 — Есіңе түсіріп жауап бер:
|
Оқушылар слайдтағы анықтамалар мен мысалдарды оқып, негізгі айырмашылықты дәптерге жазады. Оқушылар сөйлемдерді түріне қарай ажыратып, себеп пен салдарды атайды: «Күн жылынды» — жай сөйлем; «Күн жылынды, сондықтан қар еріді» — құрмалас сөйлем. | Жай сөйлемнің анықтамасын дұрыс түсіндіреді — 1 ұпай. Құрмалас сөйлемнің анықтамасын дұрыс түсіндіреді — 1 ұпай. Мысалдардан сөйлем түрлерін дұрыс ажыратады — 2 ұпай. Себеп пен салдарды табады — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 5 ұпай. | |
| Сәйкестендіру ойыны 6 минут |
Нұсқаулық:
Жұптарға сөйлемдер мен «жай сөйлем», «құрмалас сөйлем» атаулары жазылған карточкаларды таратады.
Сөйлемдерді тиісті атаумен сәйкестендіруді және таңдауларын дәлелдеуді ұсынады: «Құстар ұшып келді»; «Жел соқты, сондықтан ағаш бұтақтары тербелді»; «Балалар кітап оқыды»; «Күн бұлттанды, бірақ жаңбыр жаумады».
Жұптарға жауаптарын кезекпен түсіндіріп, бір-бірінің пікірін әдеппен тыңдауды ескертеді.
|
Оқушылар жұппен сөйлем карточкаларын тиісті атаулармен сәйкестендіреді. Оқушылар «Құстар ұшып келді» және «Балалар кітап оқыды» сөйлемдерін жай сөйлем, қалған екеуін құрмалас сөйлем деп жіктеп, себебін түсіндіреді. Оқушылар жұбының жауабын тыңдап, пікірін әдеппен жеткізеді. | Төрт сөйлемнің әрқайсысын дұрыс сәйкестендіреді — әрқайсысына 1 ұпай, ең көбі 4 ұпай. Бір жіктеуін дәлелдеп түсіндіреді — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 5 ұпай. | |
| Диалогтік тапсырма 5 минут |
Мәселе қою:
Оқушыларға жұппен «Мектеп ауласын көркейту» тақырыбында диалог өрнектеуді тапсырады.
Диалогте кемінде бір жай және бір құрмалас сөйлем қолдануды, сұхбаттасының жасын және жай-күйін ескеріп, сыпайы сөйлеуді ескертеді.
Үлгі сұрақ ұсынады: «Ауланы көркейту үшін не істей аламыз?»; үлгі жауап: «Біз көшет отырғызамыз, өйткені ауламыздың әдемі болғанын қалаймыз».
|
Оқушылар жұппен «Мектеп ауласын көркейту» тақырыбында диалог құрады. Оқушылар бір-бірінен «Ауланы көркейту үшін не істей аламыз?» деп сұрап, «Біз көшет отырғызамыз, өйткені ауламыздың әдемі болғанын қалаймыз» деген үлгіге сүйеніп жауап береді және сөйлем түрлерін атайды. | Диалогте кемінде бір жай сөйлем қолданады — 1 ұпай. Құрмалас сөйлемді дұрыс қолданады — 1 ұпай. Сыпайы сөйлеу мәдениетін сақтайды — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 3 ұпай. | диалог үлгісі жазылған карточкалар, дәптерлер |
Health and safety compliance
| Health and safety compliance | Оқушылар тапсырма орындағанда партада дұрыс отырады, көзін тақтадан және мәтіннен мезгіл-мезгіл демалдырады. Жұптық жұмыс кезінде құралдарды ұқыпты пайдаланып, сыныпта қауіпсіз қозғалады. |
Material details
- Material type
- Lesson Plan
- Subject
- Kazakh Language
- Grade
- Grade 4
- Language
- Kazakh
- Education direction
- Humanitarian
Create your own lesson plan with AI
- Built from your topic, subject and grade
- Ready in about a minute
- Free to start
How ROQED AI writes a lesson plan in the Order No. 130 format →
