Белгілердің тұқым қуалауында гендердің рөлі — ҚМЖ, 7 сынып
ЖИ көмегімен өз сабақ жоспарыңызды жасаңыз
Тегін жасау
Алдын ала қарау
Материалды ашу
Қысқамерзімді жоспар
| Бөлім |
Тұқым қуалаушылық және өзгергіштік
|
| Сабақтың тақырыбы |
Белгілердің тұқым қуалауында гендердің рөлі
|
| Сыныбы |
7
|
| Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары |
7.2.4.3 Белгілерді анықтаудағы гендердің рөлін түсіндіру
7.2.4.1 Адам ағзасындағы тұқым қуалайтын және тұқым қуаламайтын белгілерді зерттеу
7.2.4.4 Хромосомадағы генетикалық ақпарат ДНК-ның маңызын түсіндіру
|
| Сабақтың мақсаты |
Оқушылар геннің тұқым қуалайтын белгілердің қалыптасуындағы рөлін біледі.
Оқушылар тұқым қуалайтын және тұқым қуаламайтын белгілердің айырмашылығын біледі.
Оқушылар ген, хромосома және ДНҚ арасындағы байланысты, ДНҚ-ның ақпаратты сақтау маңызын біледі.
|
| Құндылықтар |
Адамдардағы белгілердің алуан түрлілігін зерттеу арқылы әр адамның ерекшелігін құрметтеу қалыптасады.
Отбасылық белгілерді талқылауда жеке деректерге ұқыпты қарап, әдептілік сақтау құндылығы дамиды.
|
Сабақтың барысы
| Сабақтың кезеңі/ уақыт | Педагогтің іс-әрекеті | Оқушының іс-әрекеті | Бағалау | Ресурстар |
|---|---|---|---|---|
| Ұйымдастыру және қызығушылық 3 минут |
Ұйымдастыру кезеңі:
Оқушылармен амандасып, сабаққа қатысуды тексереді.
Сабақтың тақырыбы мен оқу мақсаттарын таныстырады.
|
Оқушылар сабаққа қажетті құралдарын дайындайды. Оқушылар тақырып пен оқу мақсаттарын тыңдайды. | Сабаққа дайындық талаптарын орындау — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 1 ұпай. | тақта, күнделік, дәптер |
| Тақырыпты ашу 5 минут |
Мәселе қою:
Бір отбасындағы балалардың кейбір белгілері ата-аналарына ұқсайтынын, ал шаш үлгісі сияқты кейбір ерекшеліктердің тұқым қуаламайтынын айтады.
«Ұқсастық пен айырмашылықтың қалыптасуына не әсер етеді?» деген мәселе қояды.
Сыныпқа сұрақтар:
«Ата-анадан балаға қандай белгілер берілуі мүмкін?».
«Жаттығу немесе шаш қию ағзаның тұқым қуалайтын ақпаратын өзгерте ме?».
Жауаптар:
«Көздің түсі, шаштың табиғи түсі сияқты белгілер берілуі мүмкін» деген жауапты күтеді.
«Жоқ, бұл өзгерістер тұқым қуалайтын ақпаратты өзгертпейді» деген жауапты күтеді.
|
Оқушылар ата-анадан берілуі ықтимал белгілерді атайды; күтілетін жауаптар: көздің түсі, табиғи шаш түсі. Оқушылар тұқым қуалайтын және жүре пайда болатын ерекшеліктер туралы болжам айтады; күтілетін жауап: жаттығу мен шаш қию тұқым қуалайтын ақпаратты өзгертпейді. | Тұқым қуалайтын белгіге бір дұрыс мысал келтіру — 1 ұпай. Тұқым қуаламайтын өзгеріске бір дұрыс мысал келтіру — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 2 ұпай. | тақта, белгілер бейнеленген суреттер |
| Гендер туралы түсінік 8 минут |
Жаңа материалды түсіндіру:
Геннің тұқым қуалайтын ақпараттың бірлігі екенін және белгілердің қалыптасуына қатысатынын түсіндіреді.
Хромосомаларда ДНҚ болатынын, ал ДНҚ-да ағза белгілеріне қатысты ақпарат сақталатынын түсіндіреді.
Ген, ДНҚ және хромосоманың байланысын сызба арқылы көрсетеді.
Тұқым қуалайтын белгілерге көздің түсі мен табиғи шаш түсін, тұқым қуаламайтын ерекшеліктерге шаш қию мен жаттығу нәтижесінде қалыптасатын бұлшықет дамуын мысал етеді.
|
Оқушылар түсіндірмені тыңдап, ген, ДНҚ және хромосома ұғымдарын дәптерге жазады. Оқушылар сызбаға қарап, генетикалық ақпараттың хромосомадағы ДНҚ-да сақталатынын айтады. | Геннің қызметін дұрыс түсіндіру — 1 ұпай. ДНҚ мен хромосоманың байланысын дұрыс сипаттау — 1 ұпай. Белгіге берілген мысалдарды дұрыс жіктеу — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 3 ұпай. | тақта, сызба, оқулық |
| Көрнекі түсіндіру 7 минут |
Жаңа материалды түсіндіру:
Ген, ДНҚ және хромосома арасындағы байланысты көрнекі материалмен түсіндіреді.
Белгілердің тұқым қуалауында генетикалық ақпараттың берілу жолын қысқаша жинақтайды.
Слайд 1 — Тұқым қуалаудағы гендердің рөлі
Слайд 2 — Бала кейде ата-анасына ұқсайды, бірақ кейбір белгілері олардан өзгеше болады.
Слайд 3 — Сабақ соңында сендер...
Слайд 4 — ДНҚ мен хромосома
Слайд 5 — Ген және белгі
Слайд 6 — Адамның қан тобы тұқым қуалайтын генетикалық ақпаратқа байланысты; ал тыртық жарақаттан к…
Слайд 7 — Ақпараттың берілуі
Слайд 8 — Белгілердің екі түрі
Слайд 9 — Қорытынды
Слайд 10 — Есте сақта
|
Оқушылар көрнекі материалды бақылайды. Оқушылар геннің ДНҚ құрамындағы ақпарат бөлігі екенін және ДНҚ-ның хромосомада орналасатынын түсіндіреді. | Ген, ДНҚ және хромосоманы дұрыс байланыстыру — 1 ұпай. Генетикалық ақпараттың белгі қалыптастырудағы рөлін айту — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 2 ұпай. | |
| Белгілерді салыстыру ойыны 7 минут |
Нұсқаулық:
Оқушыларға «көздің түсі», «табиғи шаш түсі», «шаш қию», «күнге күю», «жаттығудан кейінгі бұлшықет дамуы» жазылған карточкаларды таратады.
Карточкаларды «тұқым қуалайтын» және «тұқым қуаламайтын» топтарына бөліп, таңдауын түсіндіру ережесін ұсынады.
Ойын соңында дұрыс жіктеуді нақтылайды.
|
Оқушылар карточкаларды екі топқа жіктейді. Оқушылар таңдауларын түсіндіреді: көздің түсі мен табиғи шаш түсі тұқым қуалайды; шаш қию, күнге күю және жаттығудан кейінгі өзгерістер тұқым қуаламайды. | Әр карточканы дұрыс жіктеу — 1 ұпайдан, барлығы 5 ұпай. Кемінде бір жіктеуді түсіндіру — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 6 ұпай. | |
| Жеке тапсырма 7 минут |
Жеке жұмыс:
Оқушыларға ген, ДНҚ және хромосоманың байланысын сызба түрінде көрсету тапсырмасын береді.
Сызбада геннің тұқым қуалайтын белгілерге қатысын және ДНҚ-ның ақпаратты сақтау қызметін белгілеуді тапсырады.
Тұқым қуалайтын және тұқым қуаламайтын белгілерге бір-бірден мысал қосуды сұрайды.
|
Оқушылар жеке сызба құрастырып, ген, ДНҚ және хромосома арасындағы байланысты көрсетеді. Оқушылар тұқым қуалайтын белгіге көздің түсін, тұқым қуаламайтын ерекшелікке шаш қиюды мысал етеді. | Ген, ДНҚ және хромосоманы дұрыс байланыстыратын сызба — 2 ұпай. ДНҚ-ның ақпарат сақтау қызметін көрсету — 1 ұпай. Екі түрлі белгіге дұрыс мысал келтіру — 2 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 5 ұпай. | |
| Білімді тексеру 5 минут |
Білімді тексеру:
Қысқа білім тексеру жұмысын ұсынады: «Ген дегеніміз не?», «ДНҚ қайда орналасады?», «Көздің түсі тұқым қуалайтын белгі ме?», «Шаш қию тұқым қуалай ма?».
Әр жауапты бағалау өлшемдері бойынша тексереді.
|
Оқушылар төрт сұраққа жеке жауап береді; күтілетін жауаптар: ген — тұқым қуалайтын ақпарат бірлігі; ДНҚ хромосомада орналасады; көздің түсі — тұқым қуалайтын белгі; шаш қию — тұқым қуаламайтын өзгеріс. | Әр дұрыс жауап — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 4 ұпай. |
Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау
| Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау | Суреттер мен үлестірмелі карточкаларды ұқыпты пайдаланып, оларды ауызға салмау және бір-біріне лақтырмау қажет. Өз отбасы мен жеке белгілері туралы бөліскенде сыныптастардың жеке шекарасын құрметтеп, әдепті пікір айту керек. |
Материал туралы
- Материал түрі
- ҚМЖ (ҚМЖ)
- Сынып
- 7 сынып
- Тіл
- Қазақ
ЖИ көмегімен өз сабақ жоспарыңызды жасаңыз
- Сіздің тақырыбыңыз, пәніңіз және сыныбыңыз бойынша
- Шамамен бір минутта дайын
- Бастау тегін
