Дененің еркін түсуі, еркін түсу үдеуі — ҚМЖ, Физика, 9 сынып
Алдын ала қарау
Материалды ашу
Қысқамерзімді жоспар
| Бөлім |
Кинематика негіздері
|
| Сабақтың тақырыбы |
Дененің еркін түсуі, еркін түсу үдеуі
|
| Сыныбы |
9
|
| Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары |
9.2.1.9 еркін түсуді сипаттау үшін теңайнымалы қозғалыстың кинематикалық теңдеулерін қолдану
9.2.1.9 Еркін түсуді сипаттау үшін теңайнымалы қозғалыстың кинематикалық теңдеулерін қолдану
|
| Сабақтың мақсаты |
Оқушылар еркін түсу ұғымын және оның ауа кедергісі ескерілмейтін қозғалыс екенін біледі.
Оқушылар еркін түсу үдеуінің мәнін, бағытын және белгіленуін біледі.
Оқушылар еркін түсу кезіндегі қозғалысты сипаттайтын кинематикалық теңдеулерді біледі және есеп шығаруда қолданады.
|
| Құндылықтар |
Ғылыми дәлдік пен жауапкершілік: оқушылар физикалық шамалардың өлшем бірліктерін дұрыс қолданып, қорытындысын дәлелдейді. Ынтымақтастық: жұптық және топтық жұмыста бір-бірінің пікірін тыңдап, ортақ шешімге келеді.
|
Сабақтың барысы
| Сабақтың кезеңі/ уақыт | Педагогтің іс-әрекеті | Оқушының іс-әрекеті | Бағалау | Ресурстар |
|---|---|---|---|---|
| Ұйымдастыру және қызығушылық 4 минут |
Ұйымдастыру кезеңі:
Оқушылармен сәлемдесіп, қатысымды тексереді және сабаққа қажетті құралдарын дайындауды сұрайды.
«Қауырсын мен тас ауада бірдей жағдайда түссе, қайсысы жерге бұрын жетеді? Неліктен?» деген сұрақ арқылы тақырыпқа қызығушылық тудырады.
|
Оқушылар сабаққа дайындалып, құралдарын реттейді. Оқушылар болжам айтады: ауа кедергісі әсерінен тас бұрын түсуі мүмкін, ал ауа кедергісі болмаса, екеуі бірдей үдеумен түседі. | Сұраққа физикалық тұрғыдан негізді болжам айту — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 1 ұпай. | тақта, оқулық |
| Мәселені анықтау 5 минут |
Мәселе қою:
Денелердің құлауын ауа кедергісін ескермей қалай сипаттауға болатынын ұсынады.
«Егер дене бастапқы жылдамдықсыз құласа, оның жылдамдығы мен орын ауыстыруы уақытқа қалай тәуелді болады?» деген мәселені қояды.
Еркін түсу кезінде қолданылатын теңдеулерді сабақ мақсаты ретінде белгілейді.
|
Оқушылар мәселені талқылап, бастапқы болжам ұсынады: жылдамдық уақыт өткен сайын артады, ал орын ауыстыру да уақытқа тәуелді болады. | Құлау қозғалысының өзгеретінін дұрыс болжау — 1 ұпай; мәселені физикалық шамалармен байланыстыру — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 2 ұпай. | тақта, дәптер |
| Жаңа материалды түсіну 10 минут |
Жаңа материалды түсіндіру:
Еркін түсу — ауа кедергісі еленбеген жағдайда дененің тек ауырлық күшінің әсерінен қозғалысы екенін түсіндіреді.
Еркін түсу үдеуін g әрпімен белгілеп, оның Жер бетіне жақын мәні шамамен 9,8 м/с² екенін, бағыты төмен қарай бағытталатынын көрсетеді.
Тік төмен бағытты оң деп алғанда, бастапқы жылдамдық нөл болса, v = gt және h = gt²/2 теңдеулерін түсіндіреді; бастапқы жылдамдық бар жағдайда v = v₀ + gt және h = v₀t + gt²/2 теңдеулерін қарастырады.
Формулалардағы шамалардың мағынасын, өлшем бірліктерін және есепте бағытты таңдау қажеттігін түсіндіреді.
Слайд 1 — Дененің еркін түсуі
Слайд 2 — Бірдей биіктіктен бір мезгілде тасталған тас пен қағаз еденге әр уақытта жетеді.
Слайд 3 — Сабақ соңында сендер:
Слайд 4 — Еркін түсу
Слайд 5 — Үдеу және бағыт
Слайд 6 — Төменді оң бағыт етіп алғандағы модельде бастапқы жылдамдығы жоғары бағытталған дене үшін…
Слайд 7 — Теңдеулерді таңдау
Слайд 8 — Шамалар мен бірліктер
Слайд 9 — Қорытынды
Слайд 10 — Еске түсіріп жауап бер
|
Оқушылар еркін түсу ұғымын, g үдеуінің шамасы мен бағытын дәптерге жазады. Оқушылар теңдеулерді талдап, v, v₀, h, g және t шамаларын атайды; үдеудің өлшем бірлігін м/с² деп көрсетеді. | Еркін түсу анықтамасын дұрыс айту — 1 ұпай; g мәні мен бағытын атау — 1 ұпай; екі кинематикалық теңдеуді дұрыс жазу — 2 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 4 ұпай. | |
| Түсінуді тексеру 6 минут |
Сыныпқа сұрақтар:
Еркін түсу деп қандай қозғалысты айтамыз?
Еркін түсу үдеуінің белгіленуі, шамамен мәні және бағыты қандай?
Бастапқы жылдамдық нөл болғанда жылдамдық пен орын ауыстыруды қандай теңдеулермен табамыз?
Жауаптар:
Ауа кедергісін ескермегенде, ауырлық күшінің әсерінен болатын қозғалыс.
g, шамамен 9,8 м/с², бағыты төмен қарай.
v = gt және h = gt²/2.
|
Оқушылар сұрақтарға жауап береді: еркін түсудің анықтамасын айтады, g үдеуінің мәні мен бағытын атайды, бастапқы жылдамдық нөл болғандағы теңдеулерді жазады. | Анықтаманы дұрыс айту — 1 ұпай; g шамасы мен бағытын дұрыс көрсету — 1 ұпай; екі теңдеуді дұрыс жазу — әрқайсысы 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 4 ұпай. | оқулық, тақта |
| Қозғалыс теңдеулерін қолдану 7 минут |
Нұсқаулық:
Топтарға «Еркін түсу тізбегі» ойынын түсіндіреді: берілген шаманы, тиісті формуланы және есептің жауабын сәйкестендіру.
Мына есепті ұсынады: «Дене тыныштық күйден 2 с бойы еркін түседі. g = 10 м/с² деп алып, оның соңғы жылдамдығы мен жүрген биіктігін табыңдар».
Топтардың шешу жолын тыңдап, формула мен өлшем бірліктерінің дұрыстығын нақтылайды.
|
Оқушылар топпен ойын карточкаларын сәйкестендіреді. Оқушылар есепті шығарады: v = gt = 10 · 2 = 20 м/с; h = gt²/2 = 10 · 4/2 = 20 м. Нәтижелерін өлшем бірліктерімен ұсынады. | Формулаларды дұрыс таңдау — 1 ұпай; жылдамдықты 20 м/с деп табу — 1 ұпай; биіктікті 20 м деп табу — 1 ұпай; топтық шешімді түсіндіру — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 4 ұпай. | |
| Білімді бекіту 8 минут |
Нұсқаулық:
Қысқа тексеру тапсырмасын таратып, жеке орындау тәртібін түсіндіреді.
1-сұрақ: «Еркін түсу кезінде үдеу қай бағытқа бағытталады?».
2-сұрақ: «Дене тыныштық күйден 3 с еркін түссе, g = 10 м/с² болғанда оның жылдамдығы қандай болады?».
3-сұрақ: «Сол уақытта дене қандай биіктіктен түседі?».
Жауаптарды тексеріп, дұрыс шешу жолдарын қысқаша талдайды.
|
Оқушылар тапсырманы жеке орындайды. Оқушылар жауап береді: үдеу төмен қарай бағытталады; v = 10 · 3 = 30 м/с; h = 10 · 3²/2 = 45 м. | Үдеу бағытын дұрыс көрсету — 1 ұпай; жылдамдықты 30 м/с деп есептеу — 1 ұпай; биіктікті 45 м деп есептеу — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 3 ұпай. | |
| Рефлексия 5 минут |
«Өз шелегіңді таңда» рефлексиясын өткізеді. Әр оқушы өз аватарын сабаққа деген сезімі сәйкес шелекке апарады.
|
Оқушылар «Өз шелегіңді таңда» рефлексиясын орындап, тақырыпты түсінуін бағалайды. | Еркін түсу ұғымын дұрыс тұжырымдау — 1 ұпай; қолданылатын теңдеудің бірін дұрыс атау — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 2 ұпай. |
Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау
| Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау | Құлау құбылысын тәжірибе жүзінде көрсету қажет болса, ауыр немесе сынғыш заттарды биіктен тастамаңыз және сыныптастарға қарай бағыттамаңыз. Құралдарды тек мұғалімнің нұсқауымен қолданып, жұмыс орнын қауіпсіз әрі реттелген күйде ұстаңыз. |
Материал туралы
- Материал түрі
- ҚМЖ (ҚМЖ)
- Пән
- Физика
- Сынып
- 9 сынып
- Тіл
- Қазақ
- Оқыту бағыты
- Физмат
ЖИ көмегімен өз сабақ жоспарыңызды жасаңыз
ROQED AI сіздің тақырыбыңыз, пәніңіз және сыныбыңыз бойынша дайын материал құрастырады. Бастау тегін.
