ДНҚ құрылысы және ДНҚ молекуласының қызметі — ҚМЖ, Биология, 10 сынып
Алдын ала қарау
Материалды ашу
Қысқамерзімді жоспар
| Бөлім |
Тұқым қуалаушылық және өзгергіштік
|
| Сабақтың тақырыбы |
ДНҚ құрылысы және ДНҚ молекуласының қызметі
|
| Сыныбы |
10
|
| Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары |
10.4.1.7 дезоксирибонуклеин қышқылы құрылымы мен қызметі арасындағы байланысты орнату
ДНҚ құрылымы мен қызметі арасындағы байланысты орнату
|
| Сабақтың мақсаты |
Оқушылар ДНҚ молекуласының нуклеотидтерден тұратынын және нуклеотид құрамындағы бөліктерді біледі.
Оқушылар ДНҚ-ның қос шиыршықты құрылымын, комплементарлық қағидасын және азотты негіздердің жұптасуын біледі.
Оқушылар ДНҚ құрылымының тұқымқуалаушылық ақпаратты сақтау және көшіру қызметімен байланысын біледі.
|
| Құндылықтар |
Ғылыми дәлдік пен жауапкершілік: оқушылар биологиялық үлгілерді талдағанда дерекке сүйеніп, құрылым мен қызмет арасындағы байланысты негіздейді.
Ынтымақтастық: сәйкестендіру тапсырмасында бірін-бірі тыңдап, ортақ шешімге келеді.
|
Сабақтың барысы
| Сабақтың кезеңі/ уақыт | Педагогтің іс-әрекеті | Оқушының іс-әрекеті | Бағалау | Ресурстар |
|---|---|---|---|---|
| Ұйымдастыру және қызығушылық 3 минут |
Ұйымдастыру кезеңі:
Оқушылармен амандасып, сабаққа қатысуын тексереді.
Сабақ тақырыбы мен оқу мақсатын таныстырады.
ДНҚ-ның тірі ағзадағы маңызы туралы бастапқы ойларын білуге дайындық жасайды.
|
Оқушылар сабаққа қажетті құралдарын дайындайды. Оқушылар сабақ тақырыбы мен оқу мақсатын тыңдап, ДНҚ туралы білетіндерін еске түсіреді. | Сабаққа дайындық — 1 ұпай. Бастапқы түсінігін нақты айту — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 2 ұпай. | тақта, дәптер, оқулық |
| Мәселені анықтау 4 минут |
Мәселе қою:
«ДНҚ молекуласының құрылысы оның тұқымқуалаушылық ақпаратты сақтау қызметін қалай қамтамасыз етеді?» деген проблемалық сұрақ қояды.
Оқушылардың болжамдарын тыңдап, сабақ соңында сұраққа дәлелмен жауап беретінін айтады.
|
Оқушылар сұраққа болжам ұсынады: ДНҚ-ның реті ақпаратты сақтауы мүмкін; қос тізбек ақпараттың көшірілуіне көмектесуі мүмкін. Оқушылар өз болжамын сыныппен бөліседі. | Құрылым мен қызметті байланыстыратын болжам — 1 ұпай. Болжамын қысқаша негіздеу — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 2 ұпай. | тақта, сұрақ жазылған карточка |
| Жаңа материалды түсіндіру 10 минут |
Жаңа материалды түсіндіру:
ДНҚ нуклеотидінің құрамын түсіндіреді: дезоксирибоза, фосфат тобы және азотты негіз.
Азотты негіздерді атайды: аденин, тимин, гуанин және цитозин; адениннің тиминмен, гуаниннің цитозинмен жұптасуын түсіндіреді.
Қос шиыршық құрылымын, екі тізбектің антипараллель орналасуын және комплементарлық қағиданы көрсетеді.
Құрылым бөліктерін қызметімен байланыстырады: негіздердің реті ақпаратты сақтайды, комплементарлық жұптасу ДНҚ-ның дәл көшірілуіне мүмкіндік береді.
Түсіндіруді слайдтар мен ДНҚ сызбасы арқылы жүргізеді.
Слайд 1 — ДНҚ құрылысы және ДНҚ молекуласының қызметі
Слайд 2 — Қағаздан қиылған баспалдақты ортасынан бөліп, екі жартысын бір-біріне ұқсас етіп қайта то…
Слайд 3 — Осы сабақтың соңында сендер:
Слайд 4 — ДНҚ — нуклеотидтерден құралған ұзын молекула; нуклеотид оның қайталанатын құрылымдық бірл…
Слайд 5 — ДНҚ-да төрт азотты негіз бар: аденин, тимин, гуанин және цитозин.
Слайд 6 — Нуклеотидтің үш бөлігі мен негіздердің екі жұбы молекуланың қызметіне қалай әртүрлі үлес…
Слайд 7 — ДНҚ екі нуклеотидтік тізбектен тұратын қос шиыршық түзеді.
Слайд 8 — ДНҚ-дағы ақпарат нуклеотидтердің, нақтырақ айтқанда азотты негіздердің ретімен жазылады.
Слайд 9 — Құрылым ақпаратты сақтайды: негіздердің реті тұқымқуалаушылық ақпаратты кодтайды.
Слайд 10 — Нуклеотидтің үш құрамдас бөлігі қандай, және әрқайсысы ДНҚ молекуласында қайда орналасады?
|
Оқушылар слайдтар мен ДНҚ сызбасын бақылайды. Оқушылар нуклеотид бөліктерін, негіздердің жұптарын және қос тізбек қызметін дәптерге жазады. Оқушылар құрылым мен ақпаратты сақтау, көшіру қызметі арасындағы байланысты түсіндіреді. | Нуклеотидтің үш құрамдас бөлігін дұрыс атау — 1 ұпай. Негіздердің екі жұбын дұрыс көрсету — 1 ұпай. Қос шиыршық пен комплементарлықты сипаттау — 1 ұпай. Құрылым мен қызмет байланысын негіздеу — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 4 ұпай. | |
| Сұрақтар мен жауаптар 5 минут |
Сыныпқа сұрақтар:
«Нуклеотид қандай бөліктерден тұрады?».
«ДНҚ-да аденин қай негізбен, ал гуанин қай негізбен жұптасады?».
«Комплементарлық қағида ДНҚ-ның көшірілуіне қалай көмектеседі?».
Жауаптар:
Нуклеотид дезоксирибозадан, фосфат тобынан және азотты негізден тұрады.
Аденин тиминмен, гуанин цитозинмен жұптасады.
Әр тізбек жаңа тізбек құрастыруға үлгі болып, генетикалық ақпараттың дәл көшірілуіне көмектеседі.
|
Оқушылар нуклеотид құрамын атайды: дезоксирибоза, фосфат тобы және азотты негіз. Оқушылар аденин–тимин және гуанин–цитозин жұптарын көрсетеді. Оқушылар комплементарлықтың көшірілуге көмектесетінін түсіндіреді. | Бірінші сұраққа толық жауап — 1 ұпай. Екінші сұрақтағы екі жұп — 1 ұпай. Үшінші сұрақта үлгілік тізбектің рөлін түсіндіру — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 3 ұпай. | оқулық, тақта |
| Негіздерді сәйкестендіру 6 минут |
Нұсқаулық:
Жұптарға азотты негіздердің атаулары мен комплементарлы жұптары жазылған карточкаларды таратады.
«Аденин», «тимин», «гуанин», «цитозин» атауларын дұрыс жұптастырып, әр жұптың ДНҚ тізбегіндегі маңызын түсіндіруді тапсырады.
Жұптардың сәйкестендіруін тексеріп, қате жауаптарды түзетуге бағыттайды.
|
Оқушылар жұппен карточкаларды сәйкестендіреді: аденин–тимин, гуанин–цитозин. Оқушылар таңдауларын түсіндіріп, басқа жұптардың жауабын салыстырады. | Аденин–тимин жұбын дұрыс табу — 1 ұпай. Гуанин–цитозин жұбын дұрыс табу — 1 ұпай. Жұптасудың ДНҚ құрылымындағы рөлін түсіндіру — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 3 ұпай. | |
| Құрылым мен қызметті талдау 7 минут |
Тапсырма:
Оқушыларға «ДНҚ құрылымының қай ерекшелігі генетикалық ақпаратты сақтауға және көшіруге мүмкіндік береді?» деген жазбаша тапсырманы ұсынады.
Жауапта негіздердің реті, қос тізбек және комплементарлық қағида қамтылуы керектігін нақтылайды.
Жұмысты орындауға уақыт беріп, соңында бірнеше жауапты талқылатады.
|
Оқушылар жеке орындайтын жазбаша тапсырмада негіздердің реті ақпаратты сақтайтынын, ал қос тізбек пен комплементарлық қағида көшірілуге көмектесетінін түсіндіреді. Оқушылар жауабын сыныппен бөліседі. | Негіздер ретінің ақпаратты сақтауын көрсету — 1 ұпай. Қос тізбектің рөлін атау — 1 ұпай. Комплементарлықтың көшірілуге көмектесуін түсіндіру — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 3 ұпай. |
Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау
| Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау | Сандық тест пен слайдтарды қолданғанда экраннан көзді мезгіл-мезгіл демалдырып, дұрыс отыру қалпын сақтау керек. Карточкалармен жұмыс кезінде оларды ұқыпты қолданып, сыныптастарға кедергі келтірмеңіз. |
Материал туралы
- Материал түрі
- ҚМЖ (ҚМЖ)
- Пән
- Биология
- Сынып
- 10 сынып
- Тіл
- Қазақ
- Оқыту бағыты
- Физмат
ЖИ көмегімен өз сабақ жоспарыңызды жасаңыз
ROQED AI сіздің тақырыбыңыз, пәніңіз және сыныбыңыз бойынша дайын материал құрастырады. Бастау тегін.
