Ферменттердің әсер ету механизмі. Ферменттің белсенді орталығы. №2-зертханалық жұмыс: ферменттердің белсенділігіне температура мен рН-тың әсерін зерттеу — ҚМЖ, Биология, 9 сынып
Алдын ала қарау
Материалды ашу
Қысқамерзімді жоспар
| Бөлім |
Тірі ағзалардағы зат алмасу және ферменттер
|
| Сабақтың тақырыбы |
Ферменттердің әсер ету механизмі. Ферменттің белсенді орталығы. №2-зертханалық жұмыс: ферменттердің белсенділігіне температура мен рН-тың әсерін зерттеу
|
| Сыныбы |
9
|
| Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары |
9.4.1.1 ферменттің әрекет ету механизмін оқып тану
|
| Сабақтың мақсаты |
Оқушылар фермент, субстрат және фермент-субстрат кешені ұғымдарын біледі.
Оқушылар ферменттің белсенді орталығының қызметі мен субстратқа сәйкестігін біледі.
Оқушылар температура мен рН өзгерісінің фермент белсенділігіне әсерін тәжірибе нәтижелері арқылы түсіндіреді.
|
| Құндылықтар |
Зертханалық жұмыста қауіпсіздік ережесін сақтау және бақылау нәтижелерін дәл тіркеу жауапкершілік пен адалдықты қалыптастырады. Топта міндеттерді бөлісу бірлесіп жұмыс істеуге және өзара құрметке баулиды.
|
Сабақтың барысы
| Сабақтың кезеңі/ уақыт | Педагогтің іс-әрекеті | Оқушының іс-әрекеті | Бағалау | Ресурстар |
|---|---|---|---|---|
| Ұйымдастыру және қызығушылық 3 минут |
Ұйымдастыру кезеңі:
Оқушылармен амандасып, қатысымды тексереді және зертханалық жұмысқа қажетті құралдардың дайын болуын қадағалайды.
Сабақ тақырыбы мен мақсатын хабарлайды.
|
Оқушылар сабаққа дайындалып, зертханалық құралдарын тексереді және сабақ мақсатын тыңдайды. | Сабаққа қажетті құралдарын дайындау — 1 ұпай. Ережені тыңдауға дайын болу — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 2 ұпай. | тақта, дәптер, зертханалық құралдар |
| Фермент әрекетін болжау 5 минут |
Мәселе қою:
«Фермент субстратты қалай таниды? Температура немесе ортаның қышқылдығы өзгерсе, ферменттің жұмысы қалай өзгереді?» деген мәселені қояды.
Ферменттің белсенді орталығы туралы бастапқы болжамдарын айтуды сұрайды.
|
Оқушылар сұрақтарға өз болжамдарын айтады: фермент белгілі бір субстратпен байланысады; температура мен рН өзгерісі оның белсенділігіне әсер етуі мүмкін. | Фермент пен субстраттың байланысы туралы орынды болжам — 1 ұпай. Температура немесе рН әсеріне болжам айту — 1 ұпай. Ең көбі — 2 ұпай. | |
| Жаңа ұғымдарды меңгеру 8 минут |
Жаңа материалды түсіндіру:
Ферменттің субстратпен байланысып, фермент-субстрат кешенін түзуі және реакциядан кейін өнімнің бөлінуі арқылы әрекет ету механизмін түсіндіреді.
Белсенді орталықтың пішіні субстратқа сәйкес келетінін, осы сәйкестік ферменттің ерекшелігін анықтайтынын түсіндіреді.
Температураның тым жоғарылауы фермент құрылымын өзгертіп, белсенділігін төмендетуі мүмкін екенін; рН ортасының да фермент жұмысына ықпал ететінін баяндайды.
|
Оқушылар фермент, субстрат, белсенді орталық және фермент-субстрат кешені ұғымдарын жазады. Оқушылар ферменттің әрекет кезеңдерін ретімен атайды: субстраттың байланысуы, реакцияның жүруі, өнімнің бөлінуі. | Фермент-субстрат кешенінің түзілуін дұрыс сипаттау — 1 ұпай. Белсенді орталықтың қызметін түсіндіру — 1 ұпай. Температура мен рН әсерін атау — әрқайсысына 1 ұпай. Ең көбі — 4 ұпай. | слайдтар, сызба, тақта |
| Көрнекілікпен бекіту 4 минут |
Сыныпқа сұрақтар:
«Белсенді орталық дегеніміз не?».
«Неліктен бір фермент кез келген субстратқа әсер ете бермейді?».
«Фермент-субстрат кешені түзілгеннен кейін не болады?».
Жауаптар:
Белсенді орталық — субстрат байланысатын фермент бөлігі.
Белсенді орталықтың пішіні мен қасиеттері белгілі субстратқа сәйкес келеді.
Реакция жүреді, өнім түзіліп, ферменттен бөлінеді.
|
Оқушылар сұрақтарға жауап береді: субстрат белсенді орталыққа байланысады; фермент субстратқа тән әсер етеді; реакция нәтижесінде өнім бөлініп шығады. | Үш сұраққа дұрыс жауап беру — әрқайсысына 1 ұпай. Ең көбі — 3 ұпай. | фермент әрекетінің сызбасы, тақта |
| Зертханалық жұмысты орындау 12 минут |
Нұсқаулық:
№2 зертханалық жұмыстың мақсатын түсіндіреді: температура мен рН-тың фермент белсенділігіне әсерін салыстыру.
Қауіпсіздік ережелерін еске салады; тәжірибе үлгілерін жылы, бөлме температурасындағы және салқын жағдайларда салыстыруды ұйымдастырады, рН жағдайларын да салыстыруға бағыттайды.
Әр топқа бақылау нәтижелерін кестеге енгізуді және фермент белсенділігі өзгерісін салыстырып қорытынды жасауды тапсырады.
|
Оқушылар топта міндеттерді бөліседі, тәжірибе үлгілерін нұсқаулыққа сай бақылайды, температура мен рН жағдайларын салыстырып, нәтижелерін кестеге жазады. Оқушылар бақылау негізінде фермент белсенділігіне температура мен рН әсері туралы қорытынды жасайды. | Тәжірибені қауіпсіз әрі нұсқаулыққа сай орындау — 1 ұпай. Бақылау нәтижелерін кестеге дұрыс енгізу — 1 ұпай. Температура әсері туралы негізді қорытынды — 1 ұпай. рН әсері туралы негізді қорытынды — 1 ұпай. Ең көбі — 4 ұпай. | |
| Білімді тексеру 8 минут |
Тексеру тапсырмасы:
Тақырып бойынша жеке қысқа сұрақ-жауап тапсырмасын орындатады: ферменттің қызметі, белсенді орталық, субстратпен байланысу және температура мен рН әсері.
Жауаптарды тексеріп, жиі кездескен қателерді қысқаша нақтылайды.
|
Оқушылар қысқа сұрақтарға жеке жауап береді: фермент реакцияны жылдамдатады; субстрат белсенді орталыққа байланысады; температура мен рН фермент белсенділігін өзгерте алады. | Ферменттің қызметін дұрыс анықтау — 1 ұпай. Белсенді орталық пен субстрат байланысын түсіндіру — 1 ұпай. Температура әсерін дұрыс көрсету — 1 ұпай. рН әсерін дұрыс көрсету — 1 ұпай. Ең көбі — 4 ұпай. | |
| Қорытынды тапсырма 3 минут |
Жеке тапсырма:
Оқушыларға «Фермент әрекетінің үш кезеңін ата және зертханада байқалған температура немесе рН әсерінің бірін түсіндір» тапсырмасын береді.
Жауаптарды тыңдап, негізгі ұғымдарды қорытындылайды.
|
Оқушылар фермент әрекетінің кезеңдерін атайды және температураның немесе рН-тың фермент белсенділігіне әсерін зертханалық бақылаумен байланыстырып түсіндіреді. | Фермент әрекетінің кезеңдерін дұрыс атау — 1 ұпай. Зертханалық бақылаумен байланыстырылған түсіндіру — 1 ұпай. Ең көбі — 2 ұпай. | дәптер, тақта |
| Рефлексия 2 минут |
«Жұмысыңызды бағалаңыз» рефлексиясын өткізеді. Тапсырмадан кейінгі жылдам өзіндік бағалау — оқушылар бір рет басумен қалай атқарғанын таңдайды.
|
Оқушылар «Жұмысыңызды бағалаңыз» рефлексиясын орындап, тақырыпты түсінуін бағалайды. | Үйренген ұғымын нақты көрсету — 1 ұпай. Нақты сұрақ немесе түсінбеген тұсын жазу — 1 ұпай. Ең көбі — 2 ұпай. |
Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау
| Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау | Зертханада жылы су мен шыны ыдыстарды абайлап қолданып, реагенттерді дәмін татпай және көзге тигізбей пайдалану керек. Жұмыс соңында құралдарды реттеп, қолды жуу қажет. |
Материал туралы
- Материал түрі
- ҚМЖ (ҚМЖ)
- Пән
- Биология
- Сынып
- 9 сынып
- Тіл
- Қазақ
- Оқыту бағыты
- Физмат
ЖИ көмегімен өз сабақ жоспарыңызды жасаңыз
ROQED AI сіздің тақырыбыңыз, пәніңіз және сыныбыңыз бойынша дайын материал құрастырады. Бастау тегін.
