Газдардың молекулалық-кинетикалық теориясының негізгі қағидалары және оның тәжірибелік дәлелдемелері. Молекулалардың өзара әсерлесу күштері — ҚМЖ, Физика, 10 сынып
ЖИ көмегімен өз сабақ жоспарыңызды жасаңыз
Тегін жасау
Алдын ала қарау
Материалды ашу
Қысқамерзімді жоспар
| Бөлім |
Молекулалық физика және термодинамика
|
| Сабақтың тақырыбы |
Газдардың молекулалық-кинетикалық теориясының негізгі қағидалары және оның тәжірибелік дәлелдемелері. Молекулалардың өзара әсерлесу күштері
|
| Сыныбы |
10
|
| Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары |
10.2.1.1 Температура мен молекулалардың ілгерілемелі қозғалысының орташа кинетикалық энергиясының байланысын сипаттау
10.2.1.2 Қатты дененің, сұйықтың, газдың модельдерін молекулалық кинетикалық теорияның негізінде сипаттау
|
| Сабақтың мақсаты |
Оқушы молекулалық-кинетикалық теорияның негізгі қағидаларын біледі және олардың газдардың қасиеттерін түсіндірудегі рөлін сипаттайды.
Оқушы температура мен молекулалардың ілгерілемелі қозғалысының орташа кинетикалық энергиясы арасындағы байланысты біледі.
Оқушы қатты дене, сұйық және газ модельдерін молекулалардың орналасуы мен қозғалысы арқылы салыстырады.
Оқушы молекулалардың өзара тартылу және тебілу күштерін біледі, олардың зат күйлеріне әсерін түсіндіреді.
Оқушы диффузия мен броундық қозғалысты молекулалық-кинетикалық теорияның тәжірибелік дәлелдері ретінде біледі.
|
| Құндылықтар |
Ғылыми ойлау және дәлелге сүйену құндылықтары диффузия мен броундық қозғалысты бақылап, құбылысты молекулалық модель арқылы түсіндіру барысында дамиды. Зат күйлерін салыстыруда пікірді нақты мысалдармен негіздеу және бір-бірінің жауабын құрметтеу қалыптастырылады.
|
Сабақтың барысы
| Сабақтың кезеңі/ уақыт | Педагогтің іс-әрекеті | Оқушының іс-әрекеті | Бағалау | Ресурстар |
|---|---|---|---|---|
| Ұйымдастыру және қызығушылық ояту 4 мин |
Ұйымдастыру кезеңі:
Оқушылармен амандасып, қатысымды тексереді және сабаққа қажетті құралдарды әзірлеуді ұсынады.
«Иіс бөлмеге қалай таралады?» деген сұрақ арқылы тақырыпқа қызығушылық оятады.
Мәселе қою:
«Көзге көрінбейтін молекулалардың бар екенін қандай құбылыстар дәлелдей алады?» деген мәселені ұсынады.
|
Оқушылар сабаққа дайындалады және қатысуын белгілейді. Оқушылар «Иіс бөлмеге қалай таралады?» сұрағына жауап іздеп, молекулалардың қозғалысы туралы бастапқы болжам айтады. Оқушылар молекулалардың бар екенін диффузия мен броундық қозғалыс сияқты құбылыстар дәлелдейтінін болжайды. | Сабаққа дайындық және бастапқы болжамды тақырыппен байланыстыру — әрқайсысы үшін 1 ұпай, ең көбі 2 ұпай. | тақта, бор, оқушы дәптерлері |
| Теория қағидаларын түсіндіру 9 мин |
Жаңа материалды түсіндіру:
Молекулалық-кинетикалық теорияның негізгі қағидаларын түсіндіреді: зат бөлшектерден тұрады; бөлшектер үздіксіз ретсіз қозғалады; бөлшектер өзара әсерлеседі.
Температураның молекулалардың ілгерілемелі қозғалысының орташа кинетикалық энергиясымен байланысын түсіндіреді: температура артқан сайын орташа кинетикалық энергия артады.
Диффузия мен броундық қозғалысты молекулалардың үздіксіз ретсіз қозғалысының тәжірибелік дәлелі ретінде сипаттайды.
«Температура артқанда молекулалардың орташа кинетикалық энергиясы қалай өзгереді?» және «Диффузия нені дәлелдейді?» деген сұрақтар…
|
Оқушылар теорияның үш негізгі қағидасын дәптерге жазады. Оқушылар температура мен орташа кинетикалық энергияның байланысын түсіндіреді. Оқушылар сұрақтарға «артады» және «бөлшектер үздіксіз ретсіз қозғалады» деп жауап береді. | Теорияның үш қағидасын дұрыс атау — әрқайсысы үшін 1 ұпай; температура мен энергия байланысын дұрыс түсіндіру — 1 ұпай; диффузияның дәлелдейтін құбылысын атау — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 5 ұпай. | оқулық, тақта, дәптер |
| Зат күйлерін салыстыру 8 мин |
Сыныпқа сұрақтар:
«Қатты денеде бөлшектер қалай орналасып, қалай қозғалады?».
«Сұйықта бөлшектердің орналасуы мен қозғалысы қандай?».
«Газ бөлшектерінің қозғалысы мен арақашықтығы қандай?».
«Үш күйде бөлшектердің өзара әсерлесуі қалай ерекшеленеді?».
Жауаптар:
Қатты денеде бөлшектер тығыз орналасады және тепе-теңдік орны маңында тербеледі.
Сұйықта бөлшектер бір-біріне жақын, бірақ орын ауыстырып қозғала алады.
Газда бөлшектер алшақ орналасып, ретсіз еркін қозғалады.
Қатты денеде тартылыс әсері күшті, сұйықта бөлшектер сырғуына мүмкіндік береді, ал газда әсерлесу соқтығысу сәттерінде айқын байқалады.
|
Оқушылар үш зат күйінің бөлшектер моделін ауызша салыстырады. Оқушылар сұрақтарға қатты дене бөлшектерінің тербелетінін, сұйық бөлшектерінің орын ауыстыратынын, газ бөлшектерінің алшақ әрі еркін қозғалатынын айтып жауап береді. Оқушылар өзара әсерлесу күштерінің зат күйіне ықпалын түсіндіреді. | Қатты дене моделін дұрыс сипаттау — 1 ұпай; сұйық моделін дұрыс сипаттау — 1 ұпай; газ моделін дұрыс сипаттау — 1 ұпай; күйлер арасындағы әсерлесу айырмасын түсіндіру — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 4 ұпай. | оқулық, салыстыру кестесі, дәптер |
| Білімді тексеру сұрақтары 9 мин |
Нұсқаулық:
[quiz] қысқа тексеру сұрақтарын ұсынады: «Молекулалық-кинетикалық теорияның үш қағидасын атаңдар»; «Температура артқанда молекулалардың орташа кинетикалық энергиясы қалай өзгереді?»; «Диффузия қандай қозғалысты дәлелдейді?»; «Қатты дене, сұйық және газ бөлшектерінің қозғалысын салыстырыңдар»; «Молекулалардың өзара әсерлесу күштері зат күйіне қалай ықпал етеді?».
Оқушылардың жауаптарын жинап, дұрыс жауаптарды нақтылайды.
|
Оқушылар сұрақтарға жеке жауап береді. Оқушылар үш қағиданы атайды; температура артқанда орташа кинетикалық энергия артатынын жазады; диффузияның ретсіз қозғалысты дәлелдейтінін түсіндіреді; зат күйлерінің модельдерін салыстырады; әсерлесу күштерінің ықпалын сипаттайды. | Үш қағиданы атау — 1 ұпай; температура мен энергия байланысы — 1 ұпай; диффузияның дәлелін көрсету — 1 ұпай; зат күйлерінің қозғалысын салыстыру — 1 ұпай; әсерлесу күштерін түсіндіру — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 5 ұпай. | |
| Рефлексия 5 мин |
«Рефлексия» рефлексиясын өткізеді. Сабақты оқушылардың жылдам пікірлерімен аяқтаңыз — эмодзимен дауыс беру және нәтижелерді бөлісу.
|
Оқушылар «Рефлексия» рефлексиясын орындап, тақырыпты түсінуін бағалайды. | Негізгі қағидалардың бірін дұрыс тұжырымдау — 1 ұпай; тәжірибелік дәлелді атау — 1 ұпай; түсініксіз тұсын нақты көрсету — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 3 ұпай. |
Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау
| Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау | Тәжірибелік құбылыстарды талқылағанда белгісіз заттарды иіскеуге немесе дәмін татуға болмайды; тәжірибе жасалса, мұғалімнің нұсқауын орындап, құралдарды абайлап қолдану керек. |
Материал туралы
- Материал түрі
- ҚМЖ (ҚМЖ)
- Пән
- Физика
- Сынып
- 10 сынып
- Тіл
- Қазақ
- Оқыту бағыты
- Физмат
ЖИ көмегімен өз сабақ жоспарыңызды жасаңыз
- Сіздің тақырыбыңыз, пәніңіз және сыныбыңыз бойынша
- Шамамен бір минутта дайын
- Бастау тегін