Көшпелілердің жазуы — ҚМЖ, Қазақ тілі мен әдебиеті, 7 сынып
Алдын ала қарау
Материалды ашу
Қысқамерзімді жоспар
| Бөлім |
Көшпелілер өркениеті және жазба мәдениеті
|
| Сабақтың тақырыбы |
Көшпелілердің жазуы
|
| Сыныбы |
7
|
| Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары |
Коммуникативтік жағдаятқа сай көркем бейнелеуіш және эмоционалды-экспрессивті сөздерді, мақал-мәтелдер мен тұрақты тіркестерді орынды қолданып, диалогке қатысу.
|
| Сабақтың мақсаты |
Оқушылар көшпелілер қолданған жазу түрлері мен олардың тарихи маңызын біледі.
Оқушылар жазу туралы пікір білдіруде көркем бейнелеуіш сөздерді, эмоционалды-экспрессивті сөздерді, мақал-мәтелдер мен тұрақты тіркестерді қолданып, диалогке қатысу тәсілдерін біледі.
|
| Құндылықтар |
Тарихи мұраға құрметпен қарау арқылы ұлттық мәдениет пен ата-баба еңбегін бағалайды. Диалог барысында өзгенің пікірін тыңдап, ойын дәлелді әрі әдепті жеткізеді.
|
Сабақтың барысы
| Сабақтың кезеңі/ уақыт | Педагогтің іс-әрекеті | Оқушының іс-әрекеті | Бағалау | Ресурстар |
|---|---|---|---|---|
| Ұйымдастыру және қызығушылық ояту 4 минут |
Ұйымдастыру кезеңі:
Оқушылармен амандасып, сабаққа қатысымын тексереді.
Көне таңбалар мен жазу үлгілерінің суреттерін көрсетіп, тақырыпқа қызығушылық тудырады.
|
Оқушылар сабаққа дайындалып, көрсетілген таңбаларды бақылап, алғашқы болжамдарын айтады. | Сабаққа дайындық пен тақырыпқа қатысты болжам айту — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 1 ұпай. | көне жазулардың суреттері, тақта |
| Тақырыпты ашу және болжау 5 минут |
Мәселе қою:
«Көшпелілер жазуды не үшін қолданған және жазу олардың өміріне қандай өзгеріс әкелген?» деген проблемалық сұрақ қояды.
«Тастағы таңба — халық жадындағы із» деген ойды талқылауға ұсынып, оқушылардың болжамын нақтылайды.
|
Оқушылар сұраққа болжаммен жауап береді: көшпелілер жазуды хабар жеткізуге, оқиғаларды белгілеуге және мұрасын сақтауға қолданған; жазу халықтың тарихын ұрпаққа жеткізген. | Проблемалық сұраққа тақырыпқа сай жауап — 1 ұпай; ойын түсінікті жеткізу — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 2 ұпай. | тақта, суретті карточкалар |
| Көшпелілер жазуын танып білу 9 минут |
Жаңа материалды түсіндіру:
Көшпелілердің таңбалар мен ру белгілерін, көне түркі жазуын қолдануы туралы негізгі мәліметтерді түсіндіреді.
Орхон-Енисей жазба ескерткіштері жайында айтып, тасқа қашалған жазулардың тарихи дерек ретіндегі маңызын көрсетеді.
Жазу үлгілері бейнеленген слайдтарды көрсетіп, оқушыларға таңбалардың пішіні мен тасқа қашалу ерекшелігін байқатады.
Слайд 1 — Тақырып: Көшпелілердің жазуы
Слайд 2 — Көшпелілер қалдырған кейбір жазулар қағазда емес, тасқа қашалып сақталған. Ал тасқа қашал…
Слайд 3 — Сабақ соңында сендер:
Слайд 4 — Таңбалар мен ру белгілері белгілі бір ұғымды, тиесілікті немесе қауымның белгісін білдірг…
Слайд 5 — Көне түркі жазуы — түркі тіліндегі мәтіндерді жеткізген жазу жүйесі; оның әріптері тас ес…
Слайд 6 — Талқылау: Таңба мен көне түркі жазуының қайсысы өткен қоғам туралы көбірек мәлімет береді…
Слайд 7 — Орхон-Енисей ескерткіштері — көне түркі жазуы қашалған тас ескерткіштер тобы.
Слайд 8 — Тасқа қашалған жазу уақыт өте сақталып, кейінгі ұрпаққа мәтін мен таңбалардың үлгісін жет…
Слайд 9 — Жазу үлгілері: Ру таңбалары тиесілікті білдірген, ал көне түркі жазуы мәтін мен оқиғаны ж…
Слайд 10 — Көшпелілер қолданған қандай екі жазу үлгісін атай аласыңдар, олардың қызметі несімен ерек…
|
Оқушылар түсіндірмені тыңдап, слайдтардан таңба мен жазу үлгілерін бақылайды, негізгі ұғымдарды дәптерге жазады. | Көшпелілер қолданған жазудың кемінде екі үлгісін атау — әрқайсысы үшін 1 ұпай; тарихи маңызын бір сөйлеммен түсіндіру — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 3 ұпай. | |
| Мағынаны талдау және сұрақтар 6 минут |
Сыныпқа сұрақтар:
Көшпелілер жазуды қандай мақсатта қолданған?
Орхон-Енисей жазба ескерткіштері неліктен маңызды тарихи дерек саналады?
«Жеті рет өлшеп, бір рет кес» мақалы жазу мұрасын сақтауға қалай қатысты?
Жауаптар:
Хабар жеткізуге, таңба қалдыруға және маңызды оқиғаларды белгілеуге қолданған.
Олар көне түркі қоғамының тарихы мен дүниетанымынан мәлімет береді.
Мұраны ұқыпты сақтап, оны келер ұрпаққа жауапкершілікпен жеткізу керегін білдіреді.
|
Оқушылар сұрақтарға жауап береді, өзгенің пікірін тыңдайды және жауаптарын мысалмен толықтырады. | Бірінші сұраққа мазмұнды жауап — 1 ұпай; екінші сұраққа дәлелді жауап — 1 ұпай; мақалдың мағынасын тақырыппен байланыстыру — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 3 ұпай. | оқулық, дәптер, тақта |
| Сөздікпен диалог құрастыру 7 минут |
Нұсқаулық:
Жұптарға «Көшпелілер жазуы — өткеннен жеткен үн» тақырыбында диалог құрастыруды тапсырады.
Диалогте кемінде бір көркем бейнелеуіш сөзді, бір эмоционалды-экспрессивті сөзді, бір мақал-мәтелді және бір тұрақты тіркесті қолдануды ескертеді.
«Көне жазу — тарихтың алтын көпірі», «көздің қарашығындай сақтау» тіркестерін үлгі ретінде ұсынады.
|
Оқушылар жұппен диалог құрастырады, берілген сөз орамдарын орынды кірістіріп, кезектесіп сөйлейді. | Көркем бейнелеуіш сөзді дұрыс қолдану — 1 ұпай; эмоционалды-экспрессивті сөзді қолдану — 1 ұпай; мақал-мәтел мен тұрақты тіркесті орынды қолдану — 2 ұпай; диалогке белсенді қатысу — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 5 ұпай. | |
| Сөзжұмбақпен бекіту 5 минут |
Тапсырма:
Көшпелілер жазуына қатысты сөздерден құралған сөзжұмбақты топтарға таратады.
«Таңба», «жазу», «тас», «мұра», «Орхон» сөздерін анықтауға бағыттайды.
Әр жауаптың тақырыппен байланысын қысқаша түсіндіруді сұрайды.
|
Оқушылар топпен сөзжұмбақты шешіп, сөздерді табады және олардың көшпелілер жазуымен байланысын түсіндіреді. | Әр дұрыс табылған сөз үшін 1 ұпай, ең көбі 5 ұпай; бір сөздің тақырыппен байланысын түсіндіру — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 6 ұпай. | |
| Білімді тексеру сайысы 5 минут |
Сайыс тапсырмасы:
Көшпелілердің жазуы мен сабақтағы негізгі ұғымдар бойынша қысқа білім тексеру сайысын өткізеді.
Сұрақтарды кезекпен ұсынады: «Орхон-Енисей жазбалары қандай дерек?», «Жазу мұрасы нені сақтайды?», «Диалогте мақал-мәтелді қалай орынды қолдануға болады?».
Жауаптардың дұрыстығына қарай ұпай белгілейді.
|
Оқушылар сайыс сұрақтарына жауап береді: Орхон-Енисей жазбалары — тарихи дерек; жазу мұрасы тарих пен мәдениетті сақтайды; мақал-мәтел пікірді тақырыпқа сай түйіндеу үшін қолданылады. | Әр дұрыс жауап үшін 1 ұпай, ең көбі 3 ұпай; жауапты анық әрі тақырыпқа сай айту — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 4 ұпай. |
Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау
| Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау | Слайдтар мен суреттерді қарағанда экраннан қауіпсіз қашықтық сақтап, көзді мезгіл-мезгіл демалдыру қажет. Топтық жұмыс кезінде сыныпта еркін қозғалып, құрал-жабдықтарды ұқыпты пайдаланыңдар. |
Материал туралы
- Материал түрі
- ҚМЖ (ҚМЖ)
- Пән
- Қазақ тілі мен әдебиеті
- Сынып
- 7 сынып
- Тіл
- Қазақ
ЖИ көмегімен өз сабақ жоспарыңызды жасаңыз
ROQED AI сіздің тақырыбыңыз, пәніңіз және сыныбыңыз бойынша дайын материал құрастырады. Бастау тегін.
