қазақша

Мембраналық рецепторлар арқылы гормондық сигналдардың берілуі — ҚМЖ, Биология, 11 сынып

ЖИ көмегімен өз сабақ жоспарыңызды жасаңыз

Алдын ала қарау Материалды ашу
Қысқамерзімді жоспар
Бөлім
Адам ағзасындағы реттелу және үйлесімділік
Сабақтың тақырыбы
Мембраналық рецепторлар арқылы гормондық сигналдардың берілуі
Сыныбы
11
Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары
11.1.7.2 Гормондардың әрекет ету механизмін түсіндіру
Сабақтың мақсаты
Оқушы мембраналық рецепторлардың қызметін және олардың гормондарды тану ерекшелігін біледі.
Оқушы гидрофильді гормондардың мембрана рецепторымен байланысуынан жасушаішілік сигналдың пайда болу кезеңдерін біледі.
Оқушы екінші реттік хабаршылардың жасушалық жауапты күшейту рөлін біледі.
Құндылықтар
Ғылыми деректерге сүйеніп пайымдау және ағзадағы үдерістерге жауапкершілікпен қарау дағдылары дамиды.
Топтық тапсырма кезінде өзара құрмет пен ортақ шешімге келу құндылықтары қалыптасады.
Сабақтың барысы
Сабақтың кезеңі/ уақыт Педагогтің іс-әрекеті Оқушының іс-әрекеті Бағалау Ресурстар
Ұйымдастыру және қызығушылық
3 мин
Ұйымдастыру кезеңі:
Оқушылармен амандасып, сабаққа қатысымды тексереді.
«Гормондар қан арқылы таралса, неге олар барлық жасушаға бірдей әсер етпейді?» деген бастапқы ойлану сұрағын қояды.
Оқушылар сабаққа дайындалып, сұраққа алдын ала болжам ұсынады. Оқушылар рецепторлардың нысана жасушаларды таңдауы мүмкін екенін айтады. Сұраққа тақырыпқа қатысты болжам ұсыну — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 1 ұпай. тақта, дәптер
Мәселе дэвшүүлэх
5 мин
Мәселе қою:
«Гормон жасуша мембранасынан өте алмаса, нысана жасушада жауапты қалай туғызады?» деген мәселені ұсынады.
Мембрана, рецептор және гормон бейнеленген сызбаны көрсетіп, оқушылардан сигналдың берілу жолын болжауды сұрайды.
Сабақ мақсатын және зерттелетін негізгі ұғымдарды таныстырады.
Слайд 1 — Гормондық сигналдардың берілуі
Слайд 2 — Кейбір гормондар суда ериді, бірақ жасушаның майлы қабатынан өте алмайды. Сонда да олар к…
Слайд 3 — Сабақ мақсаттары
Слайд 4 — Рецептордың таңдамалылығы
Слайд 5 — Сигналдың басталуы
Слайд 6 — Рецепторы гормонмен байланысқаннан кейінгі өзгеріс нысана жасушада қай жерде басталады жә…
Слайд 7 — Екінші реттік хабаршы
Слайд 8 — Жауаптың күшеюі
Слайд 9 — Қорытынды
Слайд 10 — Еске түсіріп жауап бер
Оқушылар мәселені талдап, гормонның рецепторға байланысуы жасуша ішінде өзгеріс туғызуы мүмкін екенін болжайды. Оқушылар сызбадағы мембрана, рецептор және гормон бөліктерін атайды. Сызбадағы екі құрамбөлікті дұрыс атау — әрқайсысы үшін 1 ұпай. Мәселеге қисынды болжам жасау — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 3 ұпай.
Жаңа материалды меңгеру
9 мин
Жаңа материалды түсіндіру:
Мембраналық рецепторлардың плазмалық мембранада орналасатынын және белгілі бір гормонды таңдамалы танитынын түсіндіреді.
Гидрофильді гормонның рецепторға байланысуы рецептор пішінін өзгертіп, жасуша ішіндегі сигналдық тізбекті іске қосатынын сипаттайды.
Екінші реттік хабаршылардың, соның ішінде циклдік аденозинмонофосфаттың, сигналды жасуша ішінде таратып, күшейтетінін түсіндіреді.
Сигналдың жасушалық жауапқа — фермент белсенділігінің немесе зат алмасу үдерісінің өзгеруіне — әкелетінін көрсетеді.
Оқушылар түсіндірмені тыңдап, негізгі ұғымдарды жазып алады. Оқушылар гормон, мембраналық рецептор және екінші реттік хабаршының өзара байланысын сызба түрінде белгілейді. Рецептордың таңдамалы тану қызметін дұрыс сипаттау — 1 ұпай. Сигнал берілуінің негізгі кезеңүүдөн кемінде үшеуін дұрыс жазу — 3 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 4 ұпай. оқулық, тақта, сызба
Түсіндіруді бекіту
6 мин
Сыныпқа сұрақтар:
Неліктен гидрофильді гормон жасуша мембранасынан еркін өте алмайды?
Рецептор гормонмен байланысқанда қандай өзгеріс басталады?
Екінші реттік хабаршының қызметі қандай?
Бір гормон сигналы жасушалық жауапты қалай күшейтуі мүмкін?
Жауаптар:
Гидрофильді гормон мембрананың гидрофобты қабатынан еркін өте алмайды.
Рецептордың пішіні өзгеріп, жасуша ішіндегі сигналдық тізбек іске қосылады.
Ол сигналды жасуша ішінде таратып, күшейтеді.
Сигналдық тізбек барысында көптеген нысана молекула белсеніп, жауап күшейеді.
Оқушылар сұрақтарға ауызша жауап береді. Оқушылар күтілетін жауаптарды өз жазбаларымен салыстырып, түсініктерін түзетеді. Әр сұраққа ғылыми тұрғыдан дұрыс жауап — 1 ұпайдан. Кезең бойынша ең көбі — 4 ұпай. оқулық, дәптер
Сигнал жолы ойыны
6 мин
Нұсқаулық:
Оқушыларды шағын топтарға бөліп, гормон, мембраналық рецептор, екінші реттік хабаршы және жасушалық жауап атаулары жазылған карточкаларды таратады.
Карточкаларды сигналдың берілу ретімен орналастырып, әр кезеңнің байланысын түсіндіруді тапсырады.
Дұрыс рет: гормон рецепторға байланысады → рецептор белсенеді → екінші реттік хабаршы түзіледі немесе белсенеді → жасушалық жауап пайда болады.
Оқушылар топта карточкаларды ретімен орналастырып, сигналдың берілу жолын түсіндіреді. Оқушылар топ мүшелерінің пікірін тыңдап, бір шешімге келеді. Төрт кезеңді дұрыс ретімен орналастыру — әрқайсысы үшін 1 ұпай. Байланысты түсіндіру — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 5 ұпай.
Жеке тапсырма
7 мин
Жеке жұмысқа тапсырма:
Оқушыларға төмендегі жағдаятты ұсынады: «А гормоны мембранадан өте алмайды, бірақ жасушада фермент белсенділігі өзгереді. Сигналдың берілуін төрт кезеңмен түсіндіріп, рецептор мен екінші реттік хабаршының рөлін көрсетіңдер».
Жауапта гормонның рецепторға байланысуын, рецептордың белсенуін, жасушаішілік сигналды және соңғы жауапты қамтуды ескертеді.
Оқушылар жағдаятқа жеке жауап жазады. Оқушылар сигналдың кемінде төрт кезеңін көрсетіп, рецептор мен екінші реттік хабаршының қызметін түсіндіреді. Гормонның мембрана рецепторына байланысуын көрсету — 1 ұпай. Рецептордың белсенуін түсіндіру — 1 ұпай. Екінші реттік хабаршының қызметін көрсету — 1 ұпай. Жасушалық жауапты дұрыс тұжырымдау — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 4 ұпай.
Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау
Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау Сызбалар мен карточкаларды ұқыпты қолданып, оларды ауызға салмау және жұмыс орнын таза ұстау қажет. Топтық жұмыс кезінде бір-біріне кедергі келтірмей, қауіпсіз арақашықтық сақтаңдар.

Материал туралы

Материал түрі
ҚМЖ (ҚМЖ)
Пән
Биология
Сынып
11 сынып
Тіл
Қазақ
Оқыту бағыты
Физмат

ЖИ көмегімен өз сабақ жоспарыңызды жасаңыз

  • Сіздің тақырыбыңыз, пәніңіз және сыныбыңыз бойынша
  • Шамамен бір минутта дайын
  • Бастау тегін

Мұғалімдер жасаған сабақ жоспарлары, тесттер мен презентациялар

Осы сабақ жоспарын толық ашу және ЖИ көмегімен бірнеше минутта өз материалдарыңызды жасау үшін тіркеліңіз.