Қазақстанның басты орографиялық нысандары және қазақ оронимдері — ҚМЖ, География, 9 сынып
Алдын ала қарау
Материалды ашу
Қысқамерзімді жоспар
| Бөлім |
Қазақстанның жер бедері және жер-су атаулары
|
| Сабақтың тақырыбы |
Қазақстанның басты орографиялық нысандары және қазақ оронимдері
|
| Сыныбы |
9
|
| Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары |
9.3.1.2 Қазақстанның басты орографиялық нысандарын сипаттайды
9.3.1.3 қазақ оронимдерін жіктеп, мағынасын түсіндіреді және транслитерациясын үш тілде ұсынады
|
| Сабақтың мақсаты |
Оқушы Қазақстанның басты орографиялық нысандарын картадан көрсетіп, олардың орналасуы мен ерекшеліктерін сипаттайды.
Оқушы ороним ұғымын біледі және қазақ оронимдерін мағынасына қарай жіктейді.
Оқушы қазақ оронимдерінің мағынасын түсіндіріп, таңдалған атаулардың транслитерациясын қазақ, орыс және ағылшын тілдерінде ұсынады.
|
| Құндылықтар |
Қазақстанның жер бедері мен жер-су атауларын зерттеу туған өлкені тануға және ұлттық мұраға құрметпен қарауға тәрбиелейді.
Атаулардың мағынасын дәлелмен түсіндіру дерекке жауапкершілікпен қарауды және өзара пікір алмасуды қалыптастырады.
|
Сабақтың барысы
| Сабақтың кезеңі/ уақыт | Педагогтің іс-әрекеті | Оқушының іс-әрекеті | Бағалау | Ресурстар |
|---|---|---|---|---|
| Ұйымдастыру және қызығушылықты ояту 4 минут |
Ұйымдастыру кезеңі:
Оқушылармен амандасып, сабаққа қатысуын тексереді және оқу құралдарын дайындауға бағыттайды.
Қазақстанның жер бедері бейнеленген картаны көрсетіп, «Картадағы биік таулар мен жазықтарды қандай атаулар арқылы танимыз?» деп сұрайды.
|
Оқушылар сабаққа дайындалады және картадан таныс жер бедері нысандарын атайды. Оқушылар сұраққа «тау, жота, қырат, жазық атаулары арқылы» деп жауап береді. | Сабаққа дайындығы — 1 ұпай. Картадағы кемінде бір жер бедері нысанын дұрыс атауы — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 2 ұпай. | Қазақстанның физикалық картасы, тақта |
| Тақырып пен мақсатты анықтау 4 минут |
Мәселе қою:
«Неліктен Қазақстандағы тау, қырат және жазық атаулары әртүрлі мағына береді?» деген мәселені ұсынады.
Сабақ тақырыбы мен мақсаттарын таныстырып, орографиялық нысан және ороним ұғымдарын анықтауға бағыттайды.
Слайд 1 — Қазақстанның басты орографиялық нысандары және қазақ оронимдері
Слайд 2 — Қазақстанда Сарыарқа деп аталатын кең қырат та, Қаратау деп аталатын жота да бар. Бұл ата…
Слайд 3 — Сабақтағы мәселе — атаулардың неге әртүрлі мағына беретінін түсіндіру.
Слайд 4 — Орографиялық нысандар — жер бетінің ірі пішіндері: таулар, қыраттар мен жазықтар. Қазақст…
Слайд 5 — Маңғыстауда солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай бағытталған Қаратау мен Ақтау жотал…
Слайд 6 — Атауларды түсіндіруде мағынасы, нысанның түрі және картадағы орны өзара қалай көмектеседі?
Слайд 7 — Ороним — тау, жота, қырат сияқты жер бедері нысанының жалқы атауы. Қазақ оронимдерін білд…
Слайд 8 — Оронимді картада тексеру оның қай нысанға қатысты екенін анықтайды. Транслитерация атауды…
Слайд 9 — Таулар мен жазықтардың атаулары олардың пішіні, түсі не орналасуына ишара етуі мүмкін, бі…
Слайд 10 — Орографиялық нысандар: таулар, қыраттар және жазықтар. Оларды картадан тауып, орналасуы м…
|
Оқушылар мәселе бойынша болжам айтады және сабақта нені білетінін анықтайды. Оқушылар ороним жер бедері нысанының атауы екенін тұжырымдайды. | Мәселе бойынша орынды болжам айту — 1 ұпай. Ороним ұғымын дұрыс тұжырымдау — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 2 ұпай. | |
| Жаңа материалды түсіндіру 10 минут |
Жаңа материалды түсіндіру:
Қазақстанның басты орографиялық нысандарын картадан көрсетеді: Алтай, Сауыр-Тарбағатай, Жетісу Алатауы, Тянь-Шань, Сарыарқа, Мұғалжар, Үстірт, Тұран ойпаты және Каспий маңы ойпаты.
Таулар, қыраттар, үстірттер мен ойпаттардың орналасуы және жер бедеріндегі айырмашылықтарын түсіндіреді.
Ороним ұғымын ашып, атаулардың жер бедері, түс, пішін, табиғи ерекшелік пен тарихи-мәдени белгілерге қатысты мағыналарын мысалдар арқылы көрсетеді.
Оронимдерді үш тілде беру кезінде атаудың мағынасын түсіндіру мен транслитерацияның айырмасын атап өтеді.
|
Оқушылар картадан аталған орографиялық нысандарды табады және олардың түрлерін ажыратады. Оқушылар ороним анықтамасын, жіктелу негіздерін және транслитерация мен мағыналық аударманың айырмасын дәптерге жазады. | Картадан орографиялық нысандардың кемінде төртеуін дұрыс көрсету — әрқайсысына 1 ұпай, ең көбі 4 ұпай. Оронимді дұрыс анықтау — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 5 ұпай. | оқулық, Қазақстанның физикалық картасы, тақта, дәптер |
| Карта және атауларды зерттеу 7 минут |
Сыныпқа сұрақтар:
Қазақстанның шығысы мен оңтүстік-шығысында қандай ірі тау жүйелері орналасқан?
Сарыарқа қандай жер бедері нысанына жатады және елдің қай бөлігінде орналасқан?
«Қаратау» атауының құрамындағы сөздер қандай мағына білдіруі мүмкін?
Оронимді үш тілде ұсынғанда атаудың дыбысталуын беру мен мағынасын аудару неліктен бөлек көрсетілуі керек?
Жауаптар:
Алтай мен Сауыр-Тарбағатай шығыста, Жетісу Алатауы мен Тянь-Шань оңтүстік-шығыста орналасқан.
Сарыарқа — орталық Қазақстандағы қыратты өлке.
«Қара» түсін, ал «тау» жер бедері нысанын білдіреді; атау жергілікті табиғи ерекшелікке қатысты болуы м…
|
Оқушылар картадан тау жүйелерін және Сарыарқаны көрсетеді. Оқушылар әр сұраққа күтілетін жауаптарды айтып, транслитерация мен мағыналық аударманы салыстырады. | Бірінші сұраққа дұрыс жауап — 1 ұпай. Екінші сұраққа дұрыс жауап — 1 ұпай. Үшінші сұраққа негізді түсіндірме — 1 ұпай. Төртінші сұраққа айырмашылықты дұрыс түсіндіру — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 4 ұпай. | Қазақстанның физикалық картасы, оронимдер жазылған карточкалар, дәптер |
| Оронимдерді жіктеу ойыны 6 минут |
Нұсқаулық:
«Оронимді таны» ойынын ұйымдастырады: топтарға атаулар жазылған карточкаларды таратады.
Топтардан атауларды жер бедері түріне немесе ықтимал мағынасына қарай топтастыруды, бір атауды таңдап түсіндіруді сұрайды.
Топтарға «Алтай», «Сарыарқа», «Қаратау», «Ақсу» атаулары бойынша жіктеу мен қысқаша дәлел ұсынуды тапсырады.
|
Оқушылар топпен карточкаларды жіктейді және таңдаған атауының мағынасын түсіндіреді. Оқушылар «Алтай» мен «Қаратауды» тау атауларына жатқызып, «Сарыарқаны» қыратты өлке атауы ретінде сипаттайды; «Ақсу» атауының құрамындағы сөздерді түсіндіреді. | Төрт атаудың кемінде үшеуін орынды топтастыру — әрқайсысына 1 ұпай, ең көбі 3 ұпай. Бір атаудың мағынасын дәлелмен түсіндіру — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 4 ұпай. |
Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау
| Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау | Картамен және үлестірмелі материалдармен жұмыс кезінде оларды ұқыпты пайдаланып, сыныпта қауіпсіз қозғалу қажет. Топтық жұмыста бір-бірінің пікірін құрметтеп, құралдарды бөлісе қолдану керек. |
Материал туралы
- Материал түрі
- ҚМЖ (ҚМЖ)
- Пән
- География
- Сынып
- 9 сынып
- Тіл
- Қазақ
ЖИ көмегімен өз сабақ жоспарыңызды жасаңыз
ROQED AI сіздің тақырыбыңыз, пәніңіз және сыныбыңыз бойынша дайын материал құрастырады. Бастау тегін.
