Қазақтың ұлттық сәндік-қолданбалы бұйымдары: ши тоқу, киіз басу, әртүрлі ұлттық бұйымдар мен құрал-саймандар және материалдар — ҚМЖ, Көркем еңбек, 8 сынып
Алдын ала қарау
Материалды ашу
Қысқамерзімді жоспар
| Бөлім |
Қазақтың сәндік-қолданбалы өнері
|
| Сабақтың тақырыбы |
Қазақтың ұлттық сәндік-қолданбалы бұйымдары: ши тоқу, киіз басу, әртүрлі ұлттық бұйымдар мен құрал-саймандар және материалдар
|
| Сыныбы |
8
|
| Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары |
8.1.2.1-Тарихи және мәдени шығу тегі әртүрлі өнер, қолөнер мен дизайн туындыларының ерекшеліктері туралы түсінігін көрсету 8.1.3.1-Шығармашылық идеяларды дамыту мен іске асыруда өз бетінше таңдаған ақпарат көздерін қолдану (оның ішінде ақпараттық-коммуникативтік технологияларды қолдану арқылы)
|
| Сабақтың мақсаты |
Оқушылар ши тоқу мен киіз басу тәсілдерінің негізгі ерекшеліктерін біледі.
Оқушылар қазақтың ұлттық сәндік-қолданбалы бұйымдарының түрлерін, жасалу мақсаты мен мәдени мәнін біледі.
Оқушылар ши тоқу мен киіз басуға қажетті құрал-саймандар мен материалдарды біледі және олардың қолданылуын түсіндіреді.
Оқушылар таңдалған ақпарат көздеріне сүйеніп, ұлттық бұйымға қатысты шығармашылық идея ұсынады.
|
| Құндылықтар |
Ұлттық қолөнерді зерттеу арқылы оқушылар мәдени мұраны құрметтеуге және оны кейінгі ұрпаққа жеткізуге жауапкершілікпен қарауға үйренеді. Ақпарат көздерін өздігінен таңдау ізденімпаздықты, дерекке сын көзбен қарауды және шығармашылық дербестікті дамытады.
|
Сабақтың барысы
| Сабақтың кезеңі/ уақыт | Педагогтің іс-әрекеті | Оқушының іс-әрекеті | Бағалау | Ресурстар |
|---|---|---|---|---|
| Ұйымдастыру және қызығушылық ояту 3 минут |
Ұйымдастыру кезеңі:
Оқушылармен амандасып, сабаққа қажетті құралдардың дайын болуын тексереді.
Ши тоқылған бұйымдар мен киізден жасалған заттардың суреттерін көрсетіп, сабақ тақырыбына назар аудартады.
|
Оқушылар сабаққа дайындалады және суреттерден таныс ұлттық бұйымдарды атайды. | Сабаққа қажетті құралдарын дайындағаны үшін — 1 ұпай. Суреттен бір ұлттық бұйымды дұрыс атағаны үшін — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 2 ұпай. | тақта, ұлттық бұйымдардың суреттері |
| Тақырыпты ашу 4 минут |
Мәселе қою:
«Ши тоқу мен киіз басу тәсілдері қазақ халқының тұрмыс-тіршілігіне қалай бейімделген?» деген мәселені ұсынады.
«Ұлттық бұйымның жасалу жолын білу оның мәдени құндылығын түсінуге қалай көмектеседі?» деген сұрақ қояды.
Жауаптар:
Ши тоқу мен киіз басу табиғи материалдарды тұрмысқа қажетті және сәндік бұйымдарға айналдыруға мүмкіндік берген.
Жасалу жолын білу бұйымның қолданылуын, шеберлігін және дәстүрмен байланысын түсіндіреді.
Слайд 1 — Қазақтың ұлттық сәндік-қолданбалы өнері
Слайд 2 — Көшпелі тұрмыста киіз үйді жабуға жүннен басылған киіз, ал үй ішін бөлуге ши пайдаланылға…
Слайд 3 — Сабақ соңында сіз:
Слайд 4 — Ши тоқу
Слайд 5 — Киіз басу
Слайд 6 — Тәсілдердің тұрмыстық мәні
Слайд 7 — Бұйым және мәдени мән
Слайд 8 — Құралдар мен идея
Слайд 9 — Қорытынды
Слайд 10 — Еске түсіріп жауап беріңіз
|
Оқушылар сұрақтарға өз болжамдарын айтады: ши мен жүн табиғи материалдар; олардан тұрмыстық әрі сәндік бұйымдар жасалады; жасалу тәсілі бұйымның мақсаты мен дәстүрлік мәнін танытады. | Ши тоқу немесе киіз басудың тұрмыспен байланысын түсіндіргені үшін — 1 ұпай. Ұлттық бұйымның мәдени құндылығын негіздегені үшін — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 2 ұпай. | |
| Өнер түрлерін таныстыру 10 минут |
Жаңа материалды түсіндіру:
Қазақтың сәндік-қолданбалы өнеріндегі ши тоқу мен киіз басудың орнын түсіндіреді.
Ши тоқудың ерекшелігін сипаттайды: ши сабақтарын іріктеу, өрнек түстерін таңдау және оларды тоқу арқылы ши бұйымдарын жасау.
Киіз басудың ерекшелігін түсіндіреді: жүнді қабаттап орналастыру, ылғалдау, орау және басу арқылы тұтас материал алу.
Әртүрлі ұлттық бұйымдарды атайды: ши, текемет, сырмақ, киіз үйге арналған бұйымдар мен сәндік төсеніштер.
Бұйымдардың тұрмыстық қызметі мен өрнек арқылы берілетін мәдени мәнін түсіндіреді.
|
Оқушылар ши тоқу мен киіз басудың кезеңдерін тыңдап, дәптерге негізгі ұғымдарды жазады. Оқушылар аталған ұлттық бұйымдарды жасалу тәсілімен сәйкестендіреді. | Ши тоқудың бір ерекшелігін дұрыс атағаны үшін — 1 ұпай. Киіз басудың бір ерекшелігін дұрыс атағаны үшін — 1 ұпай. Екі бұйымды жасалу тәсілімен дұрыс сәйкестендіргені үшін — 2 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 4 ұпай. | оқулық, ұлттық бұйымдардың суреттері, тақта, дәптер |
| Көрнекі материалды талдау 7 минут |
Сыныпқа сұрақтар:
«Ши тоқуға қандай табиғи материал пайдаланылады және ол қандай бұйым жасауға қолданылады?».
«Киіз басуда жүнге қандай әрекеттер жасалады?».
«Текемет пен сырмақтың ортақ және өзгеше жақтары қандай?».
«Өрнек пен түс ұлттық бұйымның көркемдік сипатына қалай әсер етеді?».
Жауаптар:
Ши сабақтары пайдаланылады; олардан ши бұйымдары және сәндік қалқандар жасалады.
Жүнді қабаттап орналастырып, ылғалдап, орап, басады.
Екеуі де киізден жасалатын бұйымдар; өрнегі мен қолданылу ерекшелігі өзгеше болуы мүмкін.
Өрнек пен түс бұйымды көркемдеп, дәстүрлік және аймақтық ерекшелікті танытады.
|
Оқушылар көрнекі суреттерге қарап, әр сұраққа жауап береді. Оқушылар ши, текемет пен сырмақтың материалын, жасалу жолын және қолданылуын салыстырады. | Бірінші сұраққа дұрыс жауап бергені үшін — 1 ұпай. Екінші сұраққа дұрыс жауап бергені үшін — 1 ұпай. Үшінші сұрақта ортақ және өзгеше белгілерді атағаны үшін — 2 ұпай. Төртінші сұрақта өрнек пен түстің қызметін түсіндіргені үшін — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 5 ұпай. | ұлттық бұйымдардың көрнекі суреттері, салыстыру кестесі, дәптер |
| Құралдар мен материалдар 6 минут |
Жаңа материалды түсіндіру:
Ши тоқуға қажетті материалдар мен құралдарды таныстырады: ши сабақтары, жүн жіп немесе жіп, қайшы, өлшеуіш және тоқу үлгісі.
Киіз басуға қажетті материалдар мен құралдарды атайды: қой жүні, жылы су, сабын, төсеніш және орауға арналған мата.
Оқушыларға құралдарды тиісті қолөнер түрімен сәйкестендіруді тапсырады.
|
Оқушылар құралдар мен материалдарды ши тоқу немесе киіз басу тәсілімен сәйкестендіреді. Оқушылар әрқайсысының қолданылуын қысқаша түсіндіреді. | Ши тоқуға арналған екі құралды не материалды дұрыс таңдағаны үшін — 2 ұпай. Киіз басуға арналған екі құралды не материалды дұрыс таңдағаны үшін — 2 ұпай. Қолданылуын түсіндіргені үшін — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 5 ұпай. | ши сабақтары, жүн, жіп, қайшы, өлшеуіш, жылы су құйылған ыдыс, сабын, төсеніш, карточкалар |
Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау
| Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау | Қайшыны тек өзіне қаратып ұстап, ұшын өзгеге бағыттамау; құралдарды мұғалімнің нұсқауымен пайдалану қажет. Жүн мен сабынды қолданғаннан кейін қолды жуу, жұмыс орнын құрғақ әрі таза ұстау керек. |
Материал туралы
- Материал түрі
- ҚМЖ (ҚМЖ)
- Пән
- Көркем еңбек
- Сынып
- 8 сынып
- Тіл
- Қазақ
- Оқыту бағыты
- Гуманитарлық
ЖИ көмегімен өз сабақ жоспарыңызды жасаңыз
ROQED AI сіздің тақырыбыңыз, пәніңіз және сыныбыңыз бойынша дайын материал құрастырады. Бастау тегін.
