Қазіргі картаны кім жасады — ҚМЖ, Жаратылыстану, 5 сынып
Алдын ала қарау
Материалды ашу
Қысқамерзімді жоспар
| Бөлім |
Материктер мен дүние бөліктерін зерттеу тарихы
|
| Сабақтың тақырыбы |
Қазіргі картаны кім жасады
|
| Сыныбы |
5
|
| Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары |
5.2.6.1 Материктер мен дүние бөліктерін игеру және зерттеу тарихын сипаттау
|
| Сабақтың мақсаты |
Оқушы ежелгі және қазіргі карталардың айырмашылығын біледі.
Оқушы картографияның дамуына үлес қосқан зерттеушілерді және олардың еңбектерін біледі.
Оқушы материктер мен дүние бөліктерін зерттеу тарихындағы негізгі кезеңдерді біледі.
|
| Құндылықтар |
Зерттеушілердің еңбегін зерделеу арқылы оқушылар білімге құштарлық пен еңбекті құрметтеуді дамытады. Картаны салыстыру және деректерді дәлелмен талдау жауапкершілік пен адалдыққа тәрбиелейді.
|
Сабақтың барысы
| Сабақтың кезеңі/ уақыт | Педагогтің іс-әрекеті | Оқушының іс-әрекеті | Бағалау | Ресурстар |
|---|---|---|---|---|
| Ұйымдастыру және қызығушылық 4 минут |
Ұйымдастыру кезеңі:
Оқушылармен амандасып, сабаққа қатысуын тексереді.
«Карта бізге әлем туралы нені білуге көмектеседі?» деген сұрақпен назарын сабақ тақырыбына аударады.
|
Оқушылар амандасады және сабаққа дайындалады. Оқушылар сұраққа карта бағытты, нысандарды және жер бедерін көрсететінін айтып жауап береді. | Сабаққа дайындық пен сұраққа мазмұнды жауап — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 1 ұпай. | тақта, сынып картасы |
| Зерттеу мәселесін анықтау 5 минут |
Мәселе қою:
«Қазіргі картаны бір адам ғана жасады ма, әлде оны көптеген зерттеушінің еңбегі қалыптастырды ма?» деген проблемалық сұрақ қояды.
Ежелгі карталарда белгілі аймақтар ғана бейнеленгенін, жаңа жерлер зерттелген сайын карталардың толыққанын түсіндіреді.
Сабақ мақсатын таныстырады: картографияның дамуын және материктерді зерттеу тарихын сипаттау.
|
Оқушылар проблемалық сұраққа болжам ұсынады: қазіргі карта көптеген зерттеушінің еңбегімен жасалған. Оқушылар сабақ мақсатын дәптерге жазады. | Проблемалық сұраққа негізді болжам — 1 ұпай; сабақ мақсатын дұрыс жазу — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 2 ұпай. | тақта, дәптер, дүниежүзі картасы |
| Картография тарихымен танысу 9 минут |
Жаңа материалды түсіндіру:
Презентация арқылы карталардың даму жолын көрсетеді: ежелгі адамдардың қарапайым сызбалары, теңізшілер мен саяхатшылардың бағыттары, баспа карталары және жерсеріктік деректерге сүйенген қазіргі карталар.
Ертедегі грек ғалымы Птолемейдің географиялық еңбектерінің карта жасауға ықпал еткенін түсіндіреді.
XV–XVI ғасырлардағы Ұлы географиялық ашылулар жаңа жағалаулар мен материктер туралы мәліметті көбейтіп, карталардың нақтылануына әсер еткенін баяндайды.
Герард Меркатордың XVI ғасырда жасаған картографиялық проекциясы теңізде бағыт белгілеуге көмектескенін, алайда картаны…
Слайд 1 — Картография тарихы
Слайд 2 — Бұрын теңізшілер ашық теңізде бағыт табу үшін жағалаулар мен аралдарды картаға түсірген.…
Слайд 3 — Сабақ соңында сен:
Слайд 4 — Карталардың алғашқы түрлері
Слайд 5 — Ғылыми картографияның негізі
Слайд 6 — Ұлы географиялық ашылулар кезінде теңізшілер бұрын еуропалықтарға белгісіз жағалаулар мен…
Слайд 7 — Ашылулар және карталар
Слайд 8 — Меркатор картасы
Слайд 9 — Қазіргі картаны кім жасайды?
Слайд 10 — Есте сақтайтын зүйлс
|
Оқушылар слайдтардағы карталарды бақылайды және ежелгі, ортағасырлық әрі қазіргі карталардың ерекшеліктерін салыстырады. Оқушылар Птолемей мен Меркатордың картографияға қосқан үлесін дәптерге белгілейді. Оқушылар қазіргі картаны көптеген зерттеуші, өлшеуші және технология мамандары бірлесіп жасайтынын қорытындылайды. | Карталардың дамуындағы екі ерекшелікті дұрыс атау — 2 ұпай; Птолемейдің немесе Меркатордың үлесін дұрыс сипаттау — 1 ұпай; қазіргі картаның жасалуын дұрыс түсіндіру — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 4 ұпай. | |
| Тарихи деректерді талдау 6 минут |
Сыныпқа сұрақтар:
«Птолемейдің еңбектері картография тарихында неліктен маңызды?».
«Ұлы географиялық ашылулар карталардың мазмұнына қалай әсер етті?».
«Меркатор проекциясының теңізшілерге пайдасы қандай, ал картаны оқығанда қандай шектеуді ескеру керек?».
Жауаптар:
Птолемейдің географиялық еңбектері карталарды жүйелеуге және карта жасау білімінің дамуына ықпал етті.
Жаңа жағалаулар мен жерлер туралы мәлімет қосылып, материктер мен дүние бөліктерінің бейнесі толыға түсті.
Проекция бағытты көрсетуге қолайлы болды, бірақ пішіндер мен аудандарды бұрмалауы мүмкін.
|
Оқушылар үш сұраққа ауызша жауап береді және жауаптарын тарихи деректермен негіздейді. Оқушылар Меркатор проекциясының пайдасы мен шектеуін ажыратады. | Әр сұраққа дұрыс әрі негізді жауап — 1 ұпайдан. Кезең бойынша ең көбі — 3 ұпай. | оқулық, дүниежүзі картасы, тақта |
| Сәйкестендіру ойыны 6 минут |
Нұсқаулық:
Сәйкестендіру ойынының карточкаларын таратады.
Оқушыларға зерттеушінің аты мен оның картографияға қосқан үлесін жұптастыруды тапсырады.
Жұптарға нәтижесін тексеріп, бір сәйкестікті дәлелмен түсіндіруді ұсынады.
|
Оқушылар Птолемей, Меркатор және Ұлы географиялық ашылуларға қатысты карточкаларды сәйкес сипаттамаларымен жұптастырады. Оқушылар бір сәйкестікті сыныпқа түсіндіреді; дұрыс жауаптарда Птолемейдің географиялық еңбектері, Меркатордың картографиялық проекциясы және саяхатшылар әкелген жаңа географиялық мәліметтер аталады. | Үш дұрыс сәйкестік — әрқайсысы үшін 1 ұпай; бір сәйкестікті дәлелмен түсіндіру — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 4 ұпай. | |
| Жеке тапсырманы орындау 6 минут |
Нұсқаулық:
Жеке тапсырма парағын таратады: «Карталардың дамуындағы үш кезеңді ретімен орналастыр; әр кезеңге бір сипаттама жаз; қазіргі картаны жасауға қажетті екі дерек көзін ата».
Жауапта ежелгі сызбалар, зерттеушілер мен теңізшілер жасаған карталар, қазіргі жерсеріктік және сандық карталарға сүйенуге бағыттайды.
Оқушыларға жауабын өздігінен тексеріп, аяқтауға уақыт береді.
|
Оқушылар үш кезеңді ретімен орналастырады және әрқайсысына қысқаша сипаттама жазады. Оқушылар қазіргі картаға қажет екі дерек көзін, мысалы жерсеріктік түсірілім мен географиялық өлшеуді атайды. | Үш кезеңді дұрыс реттеу — 1 ұпай; үш кезеңнің сипаттамалары — 3 ұпай; екі дерек көзін дұрыс атау — 2 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 6 ұпай. |
Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау
| Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау | Карта мен үлестірмелі материалдарды ұқыпты қолданып, сыныпта қозғалғанда бір-біріне кедергі жасамау керек. Экранға ұзақ қарамай, көзге демалыс беріп отыру қажет. |
Материал туралы
- Материал түрі
- ҚМЖ (ҚМЖ)
- Пән
- Жаратылыстану
- Сынып
- 5 сынып
- Тіл
- Қазақ
- Оқыту бағыты
- Физмат
ЖИ көмегімен өз сабақ жоспарыңызды жасаңыз
ROQED AI сіздің тақырыбыңыз, пәніңіз және сыныбыңыз бойынша дайын материал құрастырады. Бастау тегін.
