Реакция жылдамдығы және оған әсер ететін факторлар — ҚМЖ, Химия, 9 сынып
Алдын ала қарау
Материалды ашу
Қысқамерзімді жоспар
| Бөлім |
Химиялық реакциялар
|
| Сабақтың тақырыбы |
Реакция жылдамдығы және оған әсер ететін факторлар
|
| Сыныбы |
9
|
| Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары |
9.3.2.1 Реакция жылдамдығы ұғымын түсіндіру
9.3.2.2 Реакция жылдамдығына әсер ететін факторларды анықтау және оны бөлшектердің кинетикалық теориясы тұрғысынан түсіндіру
|
| Сабақтың мақсаты |
Оқушы реакция жылдамдығы ұғымын және оны сипаттайтын шамаларды біледі.
Оқушы температура, концентрация, жанасу бетінің ауданы және катализатордың реакция жылдамдығына әсерін біледі.
Оқушы реакция жылдамдығының өзгеруін бөлшектердің соқтығысу жиілігі мен тиімді соқтығысулар арқылы түсіндіреді.
|
| Құндылықтар |
Ғылыми деректерге сүйеніп, химиялық құбылыстарды дәлелмен түсіндіру жауапкершілік пен сыни ойлауды қалыптастырады. Тәжірибе мен тапсырмаларды орындағанда қауіпсіздік ережелерін сақтау ортақ жауапкершілікке тәрбиелейді.
|
Сабақтың барысы
| Сабақтың кезеңі/ уақыт | Педагогтің іс-әрекеті | Оқушының іс-әрекеті | Бағалау | Ресурстар |
|---|---|---|---|---|
| Ұйымдастыру және қызығушылық 4 минут |
Ұйымдастыру кезеңі:
Оқушылармен амандасып, сабаққа қатысуын тексереді.
«Неліктен кейбір реакциялар тез, ал кейбірі баяу жүреді?» деген мәселені ұсынып, сабақтың тақырыбы мен мақсаттарын хабарлайды.
|
Оқушылар сабаққа дайындалып, сұраққа бастапқы болжамдарын айтады: реакция жылдамдығы температураға, заттардың мөлшеріне немесе табиғатына байланысты болуы мүмкін. | Сабаққа дайындық пен бастапқы болжамын негіздеу — әрқайсысы үшін 1 ұпай, ең көбі 2 ұпай. | тақта, дәптер |
| Жаңа ұғымды меңгеру 10 минут |
Жаңа материалды түсіндіру:
Реакция жылдамдығын уақыт бірлігіндегі реагент мөлшерінің кемуі немесе өнім мөлшерінің артуы ретінде түсіндіреді.
Жылдамдықтың зат концентрациясына және уақытқа тәуелділігін көрсететін мысалды қарастырады.
Температура, концентрация, жанасу бетінің ауданы және катализатордың ықпалын бөлшектердің соқтығысуымен байланыстырады.
Бөлшектер қозғалысы мен соқтығысуын бейнелейтін слайдтарды көрсетеді.
Слайд 1 — Реакция жылдамдығы
Слайд 2 — Қант жылы шайда суық шайға қарағанда тезірек ериді.
Слайд 3 — Сабақ соңында сендер...
Слайд 4 — Реакция жылдамдығы
Слайд 5 — Концентрацияның өзгеруі
Слайд 6 — Реагент мөлшері азайған сайын соқтығысулар сиреуі мүмкін, ал температура мен жанасу беті…
Слайд 7 — Температура әсері
Слайд 8 — Үш фактордың әсері
Слайд 9 — Негізгі қорытындылар
Слайд 10 — Есте сақтап жауап бер
|
Оқушылар реакция жылдамдығының анықтамасын дәптерге жазады. Оқушылар слайдтағы бөлшектер бейнесін бақылап, температура артқанда бөлшектер жылдамырақ қозғалып, тиімді соқтығысу жиілейтінін түсіндіреді. | Реакция жылдамдығы ұғымын дұрыс тұжырымдау — 1 ұпай; төрт факторды атау — әрқайсысы үшін 1 ұпай, ең көбі 4 ұпай; бір факторды бөлшектер теориясымен түсіндіру — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 6 ұпай. | |
| Факторларды талқылау 8 минут |
Сыныпқа сұрақтар:
Температура артқанда реакция неге жылдамдайды?
Концентрация артқанда бөлшектердің соқтығысуы қалай өзгереді?
Ұнтақталған қатты зат кесек затқа қарағанда неге жылдамырақ әрекеттеседі?
Катализатор реакция жылдамдығына қалай ықпал етеді?
Жауаптар:
Температура артқанда бөлшектердің қозғалыс энергиясы мен тиімді соқтығысу саны артады.
Көлем бірлігіндегі бөлшектер саны көбейіп, соқтығысу жиілейді.
Ұнтақталған заттың жанасу бетінің ауданы үлкен болады.
Катализатор реакцияның жүруіне жеңілірек жол ұсынып, жылдамдықты өзгертеді.
|
Оқушылар сұрақтарға жауап береді: температура қозғалыс энергиясын арттырады; концентрацияның артуы соқтығысуды жиілетеді; ұнтақтау жанасу бетін үлкейтеді; катализатор реакция жолын жеңілдетеді. | Төрт сұрақтың әрқайсысына дұрыс әрі түсінікті жауап — 1 ұпайдан, ең көбі 4 ұпай. | оқулық, тақта, бөлшектердің сызбалары |
| Білімді ойынмен бекіту 7 минут |
Нұсқаулық:
«Факторды тап» ойынын ұйымдастырады: әр топқа жағдай жазылған карточка береді.
Жағдайлар: «Қоспаны қыздыру», «Ерітіндіні қоюлату», «Қатты затты ұнтақтау», «Катализатор қосу».
Оқушылардан факторды атап, бөлшектер теориясы тұрғысынан қысқаша түсіндіруді сұрайды.
|
Оқушылар топта карточкаларды талдап, әр жағдайға сәйкес факторды атайды және түсіндіреді: температура, концентрация, жанасу бетінің ауданы немесе катализатор. | Әр жағдайға факторды дұрыс сәйкестендіру — 1 ұпайдан, ең көбі 4 ұпай; бір түсіндірмені ғылыми тұрғыда негіздеу — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 5 ұпай. | |
| Жеке тапсырманы орындау 8 минут |
Жеке тапсырма:
Жеке тапсырма парағын таратады.
Тапсырма: «Мырыштың тұз қышқылымен әрекеттесуін қарастырыңдар. Бір тәжірибеде мырыш кесегі, екіншісінде ұнтағы қолданылады. Қай тәжірибеде реакция жылдамырақ жүреді? Себебін түсіндіріңдер. Температураны арттыру реакцияға қалай әсер етеді? Оны бөлшектердің қозғалысы мен соқтығысуы арқылы негіздеңдер».
Жауаптарды жинап, негізгі түсіндірулерді нақтылайды.
|
Оқушылар тапсырманы жеке орындайды: мырыш ұнтағының жанасу беті үлкен болғандықтан реакция жылдамырақ жүретінін жазады; температура артқанда бөлшектер жылдамырақ қозғалып, тиімді соқтығысулар көбейетінін түсіндіреді. | Ұнтақтың реакцияны жылдамдатуын дұрыс анықтау — 1 ұпай; жанасу бетімен түсіндіру — 1 ұпай; температура әсерін дұрыс болжау — 1 ұпай; бөлшектер теориясымен негіздеу — 1 ұпай. Ең көбі — 4 ұпай. | |
| Қысқа білім тексеруі 5 минут |
Білімді тексеру:
Қысқа тексеру жұмысын ұсынады.
Сұрақтар: «Реакция жылдамдығы дегеніміз не?», «Температура артқанда тиімді соқтығысулар саны қалай өзгереді?», «Қатты заттың жанасу бетін үлкейтудің бір жолын атаңдар».
Жауаптарды тексеріп, дұрыс жауаптарды хабарлайды.
|
Оқушылар үш сұраққа жеке жауап береді: реакция жылдамдығы — уақыт бірлігіндегі концентрация өзгерісі; температура артқанда тиімді соқтығысулар көбейеді; қатты затты ұнтақтау жанасу бетін үлкейтеді. | Әр дұрыс жауапқа 1 ұпай, ең көбі 3 ұпай. | |
| Рефлексия 3 минут |
«Желкенді көтеріңіз» рефлексиясын өткізеді. Оқушылар желкенді көтеру үшін ұстайды — биік болған сайын сабақ көбірек ұнағаны.
|
Оқушылар «Желкенді көтеріңіз» рефлексиясын орындап, тақырыпты түсінуін бағалайды. | Бір ұғымды дұрыс атау — 1 ұпай; бір фактордың әсерін дұрыс түсіндіру — 1 ұпай. Ең көбі — 2 ұпай. |
Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау
| Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау | Тәжірибелік мысалдарды талқылағанда химиялық заттарды дәмін татуға немесе тікелей иіскеуге болмайды; тәжірибе болса, қорғаныш көзілдірігі мен қолғап қолданып, нұсқаулықты сақтау қажет. Қыздырғыш құралдарды тек мұғалімнің бақылауымен пайдалану керек. |
Материал туралы
- Материал түрі
- ҚМЖ (ҚМЖ)
- Пән
- Химия
- Сынып
- 9 сынып
- Тіл
- Қазақ
ЖИ көмегімен өз сабақ жоспарыңызды жасаңыз
ROQED AI сіздің тақырыбыңыз, пәніңіз және сыныбыңыз бойынша дайын материал құрастырады. Бастау тегін.
