Шалкиіз жырау өмірі мен шығармашылығы. Би Темірге айтқан бірінші толғауы — ҚМЖ, Қазақ әдебиеті, 8 сынып
ЖИ көмегімен өз сабақ жоспарыңызды жасаңыз
Тегін жасау
Алдын ала қарау
Материалды ашу
Қысқамерзімді жоспар
| Бөлім |
Жыраулар поэзиясы және тарихи толғаулар
|
| Сабақтың тақырыбы |
Шалкиіз жырау өмірі мен шығармашылығы. Би Темірге айтқан бірінші толғауы
|
| Сыныбы |
8
|
| Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары |
8.2.2.1 Автор бейнесі мен кейіпкерлер қарым-қатынасының тілдік көрінісін талдау
8.3.1.1 Шығарманың тақырыбы мен идеясын осы тектес басқа шығармалармен салыстырып, тарихи және көркемдік құндылығын бағалау
|
| Сабақтың мақсаты |
Оқушылар Шалкиіз жыраудың өмірі мен шығармашылығы туралы негізгі мәліметтерді біледі.
Оқушылар «Би Темірге айтқан бірінші толғаудың» тақырыбы мен идеясын біледі.
Оқушылар толғаудағы автор бейнесі мен Би Темірге қатысты қарым-қатынастың тілдік көріністерін біледі.
Оқушылар толғаудың тарихи және көркемдік құндылығын, тақырыбы мен идеясын өзге жыраулық шығармалармен салыстыру арқылы біледі.
|
| Құндылықтар |
Әділдік пен ел бірлігін қадірлеу: жыраудың билік иесіне шындықты батыл айтуын талдау арқылы оқушылар жауапкершілік пен әділ сөздің маңызын түсінеді.
Тарихи мұраға құрмет: толғаудың дәуір тынысын танытатын көркемдік құндылығын бағалайды.
|
Сабақтың барысы
| Сабақтың кезеңі/ уақыт | Педагогтің іс-әрекеті | Оқушының іс-әрекеті | Бағалау | Ресурстар |
|---|---|---|---|---|
| Ұйымдастыру және қызығушылық 3 минут |
Ұйымдастыру кезеңі:
Оқушылармен амандасып, қатысымды тексереді және сабаққа қажетті оқулық пен дәптерді дайындауды ұсынады.
«Жырау деген кім? Жыраулар ел өмірінде қандай қызмет атқарған?» деген сұрақтармен тақырыпқа қызығушылық оятады.
|
Оқушылар амандасады, оқу құралдарын дайындайды. Оқушылар жырау ұғымы мен жыраулардың ел өміріндегі қызметі туралы білетіндерін айтады; күтілетін жауап: жырау — ел мен заман туралы толғап, ақыл-кеңес айтқан сөз өнерінің иесі. | Сұраққа мазмұнды жауап береді — 1 ұпай. Сабаққа дайындалады — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 2 ұпай. | оқулық, тақта, дәптер |
| Тарихи мәселені ашу 4 минут |
Мәселе қою:
Шалкиіз жыраудың Би Темірге арнаған толғауының тарихи жағдайын қысқаша таныстырады: жырау билеушіге елдік мүдде мен адамдық қасиеттерді еске салып, өз ойын тура жеткізеді.
«Билеушіге шындықты ашық айту неліктен маңызды? Мұндай сөздің тәуекелі қандай?» деген мәселені ортаға салады.
|
Оқушылар мәселені талқылайды. Оқушылар күтілетін жауап ретінде билеушіге шындықты айту елдің мүддесін қорғауға көмектесетінін, бірақ бедел мен қауіпке байланысты батылдықты қажет ететінін айтады. | Елдік мүддеге қатысты бір негізді пікір айтады — 1 ұпай. Шындықты айту тәуекелін түсіндіреді — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 2 ұпай. | оқулық, тақта |
| Жырау мұрасымен танысу 7 минут |
Жаңа материалды түсіндіру:
Шалкиіз жыраудың өмір сүрген кезеңі, жыраулық жолы және тарихи тұлға ретіндегі орны туралы негізгі мәліметтерді таныстырады.
Толғаудың Би Темірге арналғанын, онда жырау мен билеуші арасындағы қарым-қатынас, ел қамы, ерлік пен адамдық қасиеттер көрінетінін түсіндіреді.
Тақырып пен идеяның айырмасын нақтылайды: тақырып — шығармада сөз болатын мәселе, идея — автордың сол мәселе арқылы жеткізетін негізгі ойы.
|
Оқушылар тыңдайды, негізгі мәліметтерді дәптерге жазады. Оқушылар тақырып пен идея ұғымдарын ажыратады; күтілетін жауап: толғаудың тақырыбы — Би Темірге үн қату мен елдік мәселелер, идеясы — билеушіні ел мүддесі мен адамдық қасиеттерге сай әрекет етуге үндейтін батыл ой. | Жыраудың тарихи орны туралы бір деректі атайды — 1 ұпай. Тақырып пен идеяны дұрыс ажыратады — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 2 ұпай. | оқулық, тақта, дәптер |
| Таныстырылымды талдау 6 минут |
Жаңа материалды түсіндіру:
Шалкиіз жыраудың өмірі, дәуірі және толғаудың негізгі ойына арналған таныстырылымды көрсетеді.
Оқушыларға таныстырылымдағы тарихи дерек пен көркем мәтіндегі ойды ажыратып, дәптерге екі негізгі тұжырым жазуды тапсырады.
Слайд 1 — «Әпке» драмасы
Слайд 2 — «Би Темірге айтқан толғауында» Шалкиіз жырау билеушінің ел алдындағы жауапкершілігі турал…
Слайд 3 — Сабақ соңында оқушылар:
Слайд 4 — Пьесаның жанры мен ескертпе
Слайд 5 — Қамажайдың таңдауы
Слайд 6 — Қамажай «Жұмыстың жаманы жоқ» дейді, ал Нәзила оның кондуктор болуын құптамайды. Отбасы м…
Слайд 7 — Кейіпкерлер тілі
Слайд 8 — Күтпеген жаңалық
Слайд 9 — Пьесадағы тарихи деректен гөрі көркем шындық басым: таныс отбасылық жағдайлар диалог пен…
Слайд 10 — Қорытынды
|
Оқушылар таныстырылымды қарайды, тарихи дерек пен көркем ойды ажыратады. Оқушылар дәптерге екі тұжырым жазады; күтілетін жауаптар: Шалкиіз — жырау әрі ел ісіне үн қосқан тұлға; толғауда Би Темірге елдік жауапкершілік туралы ой айтылады. | Тарихи дерекке қатысты тұжырым — 1 ұпай. Көркем ойға қатысты тұжырым — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 2 ұпай. | |
| Толғау тілін саралау 7 минут |
Сыныпқа сұрақтар:
Толғауда автордың бейнесі қандай сөздер мен үндеу тәсілдері арқылы танылады?
Жыраудың Би Темірге қарым-қатынасы қандай тілдік белгілерден байқалады?
Автордың батыл үн қатуы оның мақсаты туралы не аңғартады?
Жауаптар:
Автордың бейнесі — ойлы, батыл, ел қамын ойлайтын жырау; ол бағалауыш сөздер мен тікелей үндеу арқылы көрінеді.
Би Темірге тікелей тіл қату, құрмет пен талапты қатар білдіру жырау мен билеуші арасындағы күрделі қарым-қатынасты көрсетеді.
Жыраудың мақсаты — билеушіні ел алдындағы міндетін ұмытпауға, елдік мүддені жоғары қоюға шақыру.
|
Оқушылар толғау мәтінінен үндеу, бағалауыш сөздер мен қарым-қатынасты білдіретін тілдік белгілерді табады. Оқушылар үш сұраққа жауап береді; күтілетін жауаптар: жырау батыл әрі елжанды; Би Темірге құрметпен қатар талап қоя сөйлейді; мақсаты — ел мүддесін қорғауға үндеу. | Автор бейнесін мәтін белгісімен дәлелдейді — 1 ұпай. Қарым-қатынасты білдіретін тілдік белгіні атайды — 1 ұпай. Үндеудің мақсатын түсіндіреді — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 3 ұпай. | толғау мәтіні, оқулық, дәптер |
Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау
| Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау | Оқулық пен дәптерді ұқыпты пайдаланып, сыныпта еркін қозғалғанда бір-біріне кедергі келтірмеңіздер. Топтық жұмыс кезінде өзгенің пікірін құрметтеп, пікірталаста әдеп сақтаңыздар. |
Материал туралы
- Материал түрі
- ҚМЖ (ҚМЖ)
- Пән
- Қазақ әдебиеті
- Сынып
- 8 сынып
- Тіл
- Қазақ
- Оқыту бағыты
- Гуманитарлық
ЖИ көмегімен өз сабақ жоспарыңызды жасаңыз
- Сіздің тақырыбыңыз, пәніңіз және сыныбыңыз бойынша
- Шамамен бір минутта дайын
- Бастау тегін