Сөйлемнің дара және күрделі мүшелері — ҚМЖ, Қазақ тілі, 4 сынып
ЖИ көмегімен өз сабақ жоспарыңызды жасаңыз
Тегін жасау
Алдын ала қарау
Материалды ашу
Қысқамерзімді жоспар
| Бөлім |
Сөйлем және оның мүшелері
|
| Сабақтың тақырыбы |
Сөйлемнің дара және күрделі мүшелері
|
| Сыныбы |
4
|
| Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары |
4.2.5.1* – мәтіннен, сөздіктен, сызбадан, кестеден және диаграммадан қажетті ақпаратты табу; жаңа сөздердің мағынасын мәнмәтін бойынша анықтау; ақпаратты қорытындылау және бағалау.
|
| Сабақтың мақсаты |
Оқушылар сөйлемнің дара мүшесі бір сөзден, ал күрделі мүшесі екі не одан да көп сөзден құралатынын біледі.
Оқушылар сөйлем мүшелерін анықтап, олардың дара немесе күрделі екенін ажыратады.
Оқушылар мәтіннен, сызбадан және кестеден қажетті ақпаратты тауып, қорытынды жасайды.
|
| Құндылықтар |
Тілдік сауаттылықты және ана тіліне құрметті дамыту: оқушылар грамматикалық ұғымдарды дәл қолданып, өз ойын сауатты жеткізеді. Ақпаратты талдау және қорытындылау кезінде жауапкершілікпен жұмыс істейді.
|
Сабақтың барысы
| Сабақтың кезеңі/ уақыт | Педагогтің іс-әрекеті | Оқушының іс-әрекеті | Бағалау | Ресурстар |
|---|---|---|---|---|
| Ұйымдастыру және қызығушылық 4 мин |
Ұйымдастыру кезеңі:
Оқушылармен амандасып, сабаққа дайындығын тексереді.
«Көктем келді. Жылы көктем келді» сөйлемдерін тақтаға жазып, олардың айырмашылығын байқауды ұсынады.
Мәселе қою:
«Екі сөйлемде де бастауыш пен баяндауыш неше сөзден құралған? Бір сөзден және бірнеше сөзден тұратын сөйлем мүшелерін қалай атаймыз?» деп сұрайды.
Жауаптар: Бірінші сөйлемде бастауыш та, баяндауыш та бір сөзден тұрады; екінші сөйлемде «жылы көктем» бастауышы екі сөзден, «келді» баяндауышы бір сөзден тұрады.
|
Оқушылар сабаққа дайындалады. Оқушылар сөйлемдерді салыстырып, бірінші сөйлемдегі мүшелердің бір сөзден, ал екінші сөйлемдегі бастауыштың екі сөзден құралғанын айтады. Оқушылар дара және күрделі мүшелер туралы болжам жасайды. | Сөйлемдерді салыстырып, айырмашылығын дұрыс анықтайды — 1 ұпай. Бір сөзден және бірнеше сөзден құралған мүшені дұрыс атайды — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 2 ұпай. | тақта, бор, сөйлем жазылған карточкалар |
| Жаңа ұғымдарды меңгеру 8 мин |
Жаңа материалды түсіндіру:
Сөйлем мүшесі бір сөзден тұрса, дара мүше, екі не одан да көп сөзден тұрса, күрделі мүше болатынын түсіндіреді.
Мысалдарды талдайды: «Айжан оқыды» сөйлемінде «Айжан» — дара бастауыш, «оқыды» — дара баяндауыш; «Кішкентай Айжан кітап оқыды» сөйлемінде «кішкентай Айжан» — күрделі бастауыш, «кітап оқыды» — күрделі баяндауыш.
Сөйлем мүшесін анықтағанда сөздердің сөйлемдегі қызметіне назар аудару керегін түсіндіреді.
|
Оқушылар анықтаманы тыңдап, мысалдарды дәптерге жазады. Оқушылар дара және күрделі мүшелерді ажыратып, олардың құрамындағы сөз санын көрсетеді. | Дара мүшенің анықтамасын дұрыс айтады — 1 ұпай. Күрделі мүшенің анықтамасын дұрыс айтады — 1 ұпай. Екі мысалдан мүшелерді дұрыс көрсетеді — 2 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 4 ұпай. | оқулық, тақта, дәптер |
| Көрнекілікпен талдау 7 мин |
Тақырыптың ережесі мен мысалдары берілген таныстырылымды көрсетеді.
Сызбадағы «бір сөз — дара мүше», «екі не одан да көп сөз — күрделі мүше» байланысын түсіндіреді.
«Көк аспан ашылды» және «Біздің ауылда көк аспан ашылды» сөйлемдеріндегі мүшелерді үлгі бойынша талдатады.
Слайд 1 — Сөйлемнің дара және күрделі мүшелері
Слайд 2 — «Көк аспан ашылды» деген сөйлемде аспан туралы екі сөз қатар тұр: «көк аспан».
Слайд 3 — Бүгін үйренеміз
Слайд 4 — Дара мүше
Слайд 5 — Күрделі мүше
Слайд 6 — Қалай талдаймыз?
Слайд 7 — Сөйлемді талдау
Слайд 8 — Ақпаратты қорытындылау
Слайд 9 — Есте сақта
Слайд 10 — Еске түсіріп жауап бер
|
Оқушылар таныстырылым мен сызбадан қажетті ақпаратты табады. Оқушылар «Көк аспан» тіркесінің сөйлемдегі қызметін және «ашылды» баяндауышын ажыратып, мүшелерінің дара не күрделі екенін айтады. Күтілетін жауап: «Көк аспан» — күрделі бастауыш, «ашылды» — дара баяндауыш. | Ережені таныстырылымнан дұрыс табады — 1 ұпай. Бірінші сөйлемнің мүшелерін дұрыс талдайды — 1 ұпай. Екінші сөйлемнен күрделі мүшені дұрыс анықтайды — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 3 ұпай. | |
| Қимылды бекіту ойыны 6 мин |
Нұсқаулық:
«Дара ма, күрделі ме?» ойынының ережесін түсіндіреді: сөйлемді тыңдаған оқушылар дара мүшені көрсе бір саусақ, күрделі мүшені көрсе екі саусақ көрсетеді.
«Құстар ұшты», «Ақ қар жауды», «Біздің сынып жарысқа қатысты» сөйлемдерін кезекпен оқиды.
Әр жауаптан кейін сөйлем мүшелерін бірге талдатып, дұрыс жауапты нақтылайды.
|
Оқушылар ойын ережесін сақтап, сөйлемдердегі мүшелердің құрамына сай белгі көрсетеді. Оқушылар жауаптарын түсіндіреді. Күтілетін жауаптар: «Құстар» және «ұшты» — дара мүшелер; «ақ қар» — күрделі бастауыш; «біздің сынып» және «жарысқа қатысты» — күрделі мүшелер. | Үш сөйлемнің мүшелерін дұрыс ажыратады — әр сөйлемге 1 ұпай. Жауаптарының біреуін ережемен түсіндіреді — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 4 ұпай. | |
| Ақпаратты кестемен жинақтау 6 мин |
Сыныпқа сұрақтар:
«Мәтіндегі кейіпкер кім?».
«Ол қайда барды және не істеді?».
«Мәтіннен бір дара және бір күрделі сөйлем мүшесін таба аласыңдар ма?».
«Мәтіндегі “еңбекқор” сөзі қандай мағына береді?».
«Кестедегі деректерге сүйеніп, кейіпкер туралы қандай қорытынды жасайсыңдар?».
Жауаптар:
«Мәтіндегі кейіпкер — Әли» деген жауапты күтеді.
«Ол мектеп бақшасына барды, көшеттерге су құйды» деген жауапты күтеді.
Мысалы, «Әли» — дара бастауыш, «мектеп бақшасына» немесе «көшеттерге су құйды» — күрделі мүше екенін айтады.
«Еңбекқор» — еңбекті жақсы көретін, жұмысты тиянақты орындайтын адам деген мағынада екені…
|
Оқушылар қысқа мәтінді оқып, «Әли мектеп бақшасына барды. Ол жас көшеттерге су құйды» деген ақпаратты талдайды. Оқушылар мәтін мен кестеден дерек тауып, сұрақтарға жауап береді, «еңбекқор» сөзінің мағынасын мәнмәтін бойынша анықтап, қорытынды жасайды. | Мәтіннен кейіпкер мен әрекет туралы ақпаратты табады — 1 ұпай. Бір дара және бір күрделі мүшені дұрыс анықтайды — 2 ұпай. «Еңбекқор» сөзінің мағынасын мәнмәтінге сай түсіндіреді — 1 ұпай. Дерекке сүйеніп қорытынды жасайды — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 5 ұпай. | мәтін жазылған парақ, ақпараттық кесте, дәптер |
Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау
| Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау | Оқу кезінде партада дұрыс отырыңдар, көз бен дәптердің арақашықтығын сақтаңдар. Тақтаға шыққанда және сыныпта қозғалғанда бір-біріңе кедергі келтірмей, асықпай әрекет етіңдер. |
Материал туралы
- Материал түрі
- ҚМЖ (ҚМЖ)
- Пән
- Қазақ тілі
- Сынып
- 4 сынып
- Тіл
- Қазақ
ЖИ көмегімен өз сабақ жоспарыңызды жасаңыз
- Сіздің тақырыбыңыз, пәніңіз және сыныбыңыз бойынша
- Шамамен бір минутта дайын
- Бастау тегін