Жол — ҚМЖ, Қазақ тілі мен әдебиеті, 9 сынып
Алдын ала қарау
Материалды ашу
Қысқамерзімді жоспар
| Бөлім |
Синтаксис және морфология: етіс түрлері. Сөйлеу мәдениеті
|
| Сабақтың тақырыбы |
Жол
|
| Сыныбы |
9
|
| Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары |
Жолаушыны құрметтеу мәдениетін қалыптастыру және жол жүру әдебін түсіндіру.
Өздік және өзгелік етістің жасалу жолдары мен мағыналық ерекшеліктерін меңгерту.
Грамматикалық білімді ауызша және жазбаша тілдесімде дұрыс қолдану.
|
| Сабақтың мақсаты |
Оқушы жолаушыны құрметтеу ұғымын және жол жүру әдебінің негізгі ережелерін біледі.
Оқушы өздік етістің мағынасын, жасалу жолын және жұрнақтарын біледі.
Оқушы өзгелік етістің мағынасын, жасалу жолын және жұрнақтарын біледі.
Оқушы сөйлемдерден өздік және өзгелік етісті ажыратып, олардың қолданылуын түсіндіреді.
Оқушы жол тақырыбына байланысты сөйлемдер құрастырып, етіс түрлерін орынды қолданады.
|
| Құндылықтар |
Құрмет: оқушылар жолаушыға, үлкенге және айналасындағы адамдарға ізеттілік танытуды үйренеді. Жауапкершілік: жолдағы қауіпсіздік ережелерін сақтап, өз әрекетінің салдарын түсінеді. Ынтымақтастық: топтық ойын мен жұптық тапсырмаларда бір-бірін тыңдап, қолдау көрсетеді.
|
Сабақтың барысы
| Сабақтың кезеңі/ уақыт | Педагогтің іс-әрекеті | Оқушының іс-әрекеті | Бағалау | Ресурстар |
|---|---|---|---|---|
| Ұйымдастыру және қызығушылық 3 минут |
Ұйымдастыру кезеңі:
Оқушылармен амандасады, сабаққа қатысымды тексереді.
«Жол» тақырыбына байланысты қысқа жағдаят ұсынады: «Автобусқа қарт жолаушы кірді. Сен қандай әрекет жасайсың?».
Сабақтың тақырыбы мен мақсаттарын хабарлайды.
|
Оқушылар амандасады және сабаққа дайындалады. Оқушылар жағдаят бойынша өз ойларын айтады: орын ұсыну, жол беру, сыпайы сөйлеу. Оқушылар сабақтың тақырыбы мен мақсаттарын дәптерге жазады. | Жағдаятқа орынды жауап береді — 1 ұпай. Сабақ мақсатын дұрыс анықтайды — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 2 ұпай. | тақта, дәптер, жағдаят жазылған карточка |
| Сабақ мәселесін анықтау 4 минут |
Мәселе қою:
Тақтаға «Жолаушы жолда дайындалды» және «Жүргізуші жолаушыға аялдамада күттірді» сөйлемдерін жазады.
«Бұл сөйлемдердегі етістіктер іс-әрекеттің кім тарапынан орындалғанын қалай көрсетіп тұр?» деген мәселе ұсынады.
Оқушыларды өздік және өзгелік етістің ерекшелігін анықтауға бағыттайды.
|
Оқушылар сөйлемдердегі етістіктерді табады: дайындалды, күттірді. Оқушылар бірінші сөйлемде іс-әрекеттің орындаушыға бағытталғанын, екінші сөйлемде біреуге іс істеткізу мағынасы бар екенін болжайды. Оқушылар сабақта етістің мағынасын ажырату қажет деген қорытынды жасайды. | Екі етістікті дұрыс табады — 1 ұпай. Сөйлемдердің мағыналық айырмашылығын түсіндіреді — 2 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 3 ұпай. | тақта, маркер, сөйлем жазылған үлестірме парақ |
| Етіс түрлерін түсіндіру 8 минут |
Жаңа материалды түсіндіру:
Өздік етістің қимылдың субъектінің өзіне бағытталғанын түсіндіреді: жуын-ды, киін-ді, дайындал-ды.
Өздік етістің -ын, -ін, -н жұрнақтары арқылы жасалатынын көрсетеді.
Өзгелік етістің біреуге қимыл істету мағынасын білдіретінін түсіндіреді: отырғыз-ды, жүргіз-ді, күттір-ді.
Өзгелік етістің -ғыз, -гіз, -қыз, -кіз, -дыр, -дір, -тыр, -тір жұрнақтары арқылы жасалатынын түсіндіреді.
«Жолаушы дайындалды» және «Жүргізуші жолаушыны отырғызды» мысалдары арқылы екі етістің айырмашылығын бекітеді.
Слайд 1 — Өздік және өзгелік етіс
Слайд 2 — Етіс туралы жалпы түсінік
Слайд 3 — Өздік етістің мағынасы
Слайд 4 — Өздік етістің жасалуы
Слайд 5 — Өздік етісті талдау
Слайд 6 — Өзгелік етістің мағынасы
Слайд 7 — Өзгелік етістің жасалуы
Слайд 8 — Өзгелік етісті талдау
Слайд 9 — Екі етісті салыстыру
Слайд 10 — Бекіту және қорытынды
|
Оқушылар өздік етістің қимылдың орындаушының өзіне бағытталатынын тыңдап, мысалдарды дәптерге жазады. Оқушылар өздік етістің жұрнақтарын атайды: -ын, -ін, -н. Оқушылар өзгелік етістің біреуге қимыл істету мағынасын түсіндіреді. Оқушылар өзгелік етістің жұрнақтарын дәптерге жазады. Оқушылар «дайындалды» сөзін өздік етіске, «отырғызды» және «күттірді» сөздерін өзгелік етіске жатқызады. | Өздік етістің мағынасын дұрыс түсіндіреді — 2 ұпай. Өздік етістің кемінде екі жұрнағын атайды — 1 ұпай. Өзгелік етістің мағынасын түсіндіреді — 2 ұпай. Өзгелік етістің кемінде төрт жұрнағын атайды — 1 ұпай. Мысалдарды дұрыс жіктейді — 2 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 8 ұпай. | |
| Етісті тап ойыны 7 минут |
Нұсқаулық:
Сыныпты шағын топтарға бөледі және әр топқа «Жолдағы әрекет» карточкаларын таратады.
Әр топқа сөздерді екі бағанға бөлу тапсырмасын береді: «Өздік етіс», «Өзгелік етіс».
Карточкалардағы сөздермен сөйлем құрауды ұсынады: дайындалды, киінді, отырғызды, жүргізді, жуын-ды, күттірді.
Жауаптарды тыңдап, дұрыс жіктеуді нақтылайды.
|
Оқушылар топтарға бөлінеді және карточкаларды алады. Оқушылар сөздерді «Өздік етіс» және «Өзгелік етіс» бағандарына орналастырады. Оқушылар таңдалған сөздермен жол тақырыбына байланысты сөйлемдер құрастырады. Оқушылар топтық жауаптарын қорғайды және басқа топтардың жауаптарын толықтырады. | Сөздерді екі топқа дұрыс бөледі — 3 ұпай. Кемінде екі мағыналы сөйлем құрайды — 2 ұпай. Топтық қорғауға белсенді қатысады — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 6 ұпай. | |
| Жол туралы жазылым 9 минут |
Оқушыларға «Жолаушы әдебі» тақырыбында 4–5 сөйлем жазуды тапсырады.
Мәтінде кемінде екі өздік етіс пен екі өзгелік етісті қолдануды талап етеді.
Жұптарда жұмыстарды алмастырып, етіс түрлерін астын сызу және жұрнақтарын белгілеу тәртібін түсіндіреді.
Бірнеше жұмысты тыңдап, грамматикалық қателерді түзетуге бағыттайды.
|
Оқушылар «Жолаушы әдебі» тақырыбында 4–5 сөйлем жазады. Оқушылар мәтінде кемінде екі өздік және екі өзгелік етісті қолданады. Оқушылар жұптық тексеру кезінде етістіктердің астын сызып, жұрнақтарын белгілейді. Оқушылар түзетілген нұсқасын оқып, өз қателерін түсіндіреді. | Тақырыпқа сай 4–5 сөйлем жазады — 2 ұпай. Екі өздік етісті дұрыс қолданады — 2 ұпай. Екі өзгелік етісті дұрыс қолданады — 2 ұпай. Жұптық тексеру талаптарын орындайды — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 7 ұпай. |
Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау
| Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау | Жол тақырыбын талқылағанда оқушылар жолдан тек белгіленген жерден өту, көлік ішінде тұтқадан ұстау және жолаушыларға кедергі келтірмеу ережелерін сақтайды. Топтық жұмыс кезінде сынып ішінде қауіпсіз қозғалып, үлестірме материалдарды ұқыпты пайдаланады. |
Материал туралы
- Материал түрі
- ҚМЖ (ҚМЖ)
- Пән
- Қазақ тілі мен әдебиеті
- Сынып
- 9 сынып
- Тіл
- Қазақ
ЖИ көмегімен өз сабақ жоспарыңызды жасаңыз
ROQED AI сіздің тақырыбыңыз, пәніңіз және сыныбыңыз бойынша дайын материал құрастырады. Бастау тегін.