Жылу қозғалтқыштарының пайдалы әрекет коэффициенті — ҚМЖ, Физика, 8 сынып
ЖИ көмегімен өз сабақ жоспарыңызды жасаңыз
Тегін жасау
Алдын ала қарау
Материалды ашу
Қысқамерзімді жоспар
| Бөлім |
Жылу құбылыстары
|
| Сабақтың тақырыбы |
Жылу қозғалтқыштарының пайдалы әрекет коэффициенті
|
| Сыныбы |
8
|
| Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары |
8.3.2.19 – жылу қозғалтқышының пайдалы әрекет коэффициентін анықтау; 8.3.2.21 – жылу қозғалтқыштарын жетілдіру жолдарын ұсыну
|
| Сабақтың мақсаты |
Оқушы жылу қозғалтқышының пайдалы жұмысы мен алынған жылу мөлшерінің байланысын біледі.
Оқушы пайдалы әрекет коэффициентінің формуласын, белгіленуін және өлшем бірлігі болмайтынын біледі.
Оқушы жылу қозғалтқышын жетілдірудің жылу шығынын азайтуға бағытталған жолдарын біледі.
|
| Құндылықтар |
Ғылыми дәлдік пен жауапкершілікке тәрбиелеу: оқушылар есептеулерін негіздеп, энергияның сақталуы мен шығындарын ескереді. Ресурстарды ұқыпты пайдалану құндылығы қозғалтқыштардың тиімділігін арттыру жолдарын ұсыну арқылы қалыптасады.
|
Сабақтың барысы
| Сабақтың кезеңі/ уақыт | Педагогтің іс-әрекеті | Оқушының іс-әрекеті | Бағалау | Ресурстар |
|---|---|---|---|---|
| Ұйымдастыру және қызығушылық 3 мин |
Ұйымдастыру кезеңі:
Оқушылармен амандасып, сабаққа қатысуын тексереді.
«Отын жанғанда бөлінген энергияның бәрі пайдалы жұмысқа айнала ма?» деген сұрақпен тақырыпқа қызығушылық туғызады.
|
Оқушылар сабаққа дайындалады және амандасады. Оқушылар сұраққа бастапқы болжамын айтады: энергияның бір бөлігі ғана пайдалы жұмысқа айналады, қалғаны қоршаған ортаға беріледі. | Сабаққа дайындықты сақтауы — 1 ұпай. Сұраққа мазмұнды бастапқы болжам айтуы — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 2 ұпай. | тақта, физика дәптері |
| ПӘК мәселесін анықтау 4 мин |
Мәселе қою:
Отыннан алынған жылудың қозғалтқыштың пайдалы жұмысына толық айналмайтынын мысалмен түсіндіреді.
«Қозғалтқыштың қаншалықты тиімді жұмыс істейтінін қалай сандық түрде бағалауға болады?» деген мәселені қояды.
|
Оқушылар отын энергиясының бір бөлігі пайдалы жұмысқа, ал қалғаны қызған бөлшектер мен қоршаған ортаны жылытуға жұмсалатынын болжайды. Оқушылар тиімділікті пайдалы жұмысты алынған энергиямен салыстыру арқылы бағалауға болады деп жауап береді. | Энергия шығынының бар екенін дұрыс түсіндіру — 1 ұпай. Тиімділікті салыстырумен байланыстыратын жауап — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 2 ұпай. | жылу қозғалтқышының сызбасы, тақта |
| ПӘК ұғымын түсіндіру 9 мин |
Жаңа материалды түсіндіру:
Презентация арқылы жылу қозғалтқышының қыздырғыш, жұмыс денесі және салқындатқыш бөліктерін көрсетіп, энергияның берілуін түсіндіреді.
Пайдалы әрекет коэффициентін пайдалы жұмыстың қыздырғыштан алынған жылу мөлшеріне қатынасы ретінде анықтайды.
Формуланы жазады: η = Aпайд / Q₁ × 100%. Мұнда η — пайдалы әрекет коэффициенті, Aпайд — пайдалы жұмыс, Q₁ — қыздырғыштан алынған жылу мөлшері; коэффициент пайызбен беріледі.
Жылу қозғалтқышында Q₁ энергиясының бір бөлігі ғана жұмысқа айналып, қалған бөлігі салқындатқышқа берілетінін атап көрсетеді.
Слайд 1 — Жылу қозғалтқышының ПӘК-і
Слайд 2 — Көлік қозғалтқышында жанған отын энергиясының бәрі көлікті қозғалтпайды: оның бір бөлігі…
Слайд 3 — Сабақ соңында сендер…
Слайд 4 — Энергияның берілуі
Слайд 5 — ПӘК-ті анықтау
Слайд 6 — Егер қозғалтқыш қыздырғыштан 800 Дж жылу алып, 200 Дж пайдалы жұмыс атқарса, салқындатқыш…
Слайд 7 — Энергияның бөлінуі
Слайд 8 — Қозғалтқышты жетілдіру
Слайд 9 — Негізгі тұжырымдар
Слайд 10 — Еске түсіріп жауап бер
|
Оқушылар презентациядағы қозғалтқыш сызбасын қарап, қыздырғыш, жұмыс денесі және салқындатқышты атайды. Оқушылар формуланы дәптерге жазып, шамалардың мағынасын түсіндіреді; пайдалы жұмыс алынған жылудан артық болмайтынын айтады. | Қозғалтқыштың үш бөлігін дұрыс атау — 1 ұпай. ПӘК формуласын дұрыс жазу — 1 ұпай. Формуладағы екі шаманың мағынасын түсіндіру — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 3 ұпай. | |
| Түсінуді тексеру сұрақтары 5 мин |
Сыныпқа сұрақтар:
Пайдалы әрекет коэффициенті нені көрсетеді?
ПӘК-ті есептеу үшін қандай шамалар қажет?
Неліктен жылу қозғалтқышының ПӘК-і 100%-ға тең болмайды?
Жауаптар:
Алынған жылу энергиясының қандай бөлігі пайдалы жұмысқа айналғанын көрсетеді.
Пайдалы жұмыс пен қыздырғыштан алынған жылу мөлшері қажет.
Энергияның бір бөлігі салқындатқышқа және қоршаған ортаға беріледі.
|
Оқушылар сұрақтарға жауап береді: ПӘК пайдалы жұмысқа айналған энергия үлесін көрсетеді; есептеуге Aпайд және Q₁ қажет; жылу шығыны болғандықтан ПӘК 100%-дан төмен болады. | ПӘК мағынасын дұрыс түсіндіру — 1 ұпай. Қажетті шамаларды атау — 1 ұпай. 100%-дан төмен болу себебін түсіндіру — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 3 ұпай. | тақта, формула жазылған үлестірме парақтар |
| Білімді ойынмен бекіту 6 мин |
Нұсқаулық:
«Дұрыс тұжырымды таңда» ойынын ұйымдастырады: топтарға тұжырымдары бар карточкалар таратады.
Тұжырымдар: «ПӘК — пайдалы жұмыстың алынған жылуға қатынасы»; «ПӘК 100%-дан артық болуы мүмкін»; «Жылу шығыны ПӘК-ті төмендетеді»; «ПӘК пайызбен көрсетіледі».
Әр топтан дұрыс тұжырымдарды таңдап, қате тұжырымды түзетіп түсіндіруді сұрайды.
|
Оқушылар топпен карточкаларды талқылап, дұрыс тұжырымдарды таңдайды. Оқушылар «ПӘК 100%-дан артық болуы мүмкін» деген тұжырымды теріске шығарып, ПӘК 100%-дан аспайтынын түсіндіреді. | Үш дұрыс тұжырымды анықтау — әрқайсысына 1 ұпай. Қате тұжырымды дұрыс түзету және негіздеу — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 4 ұпай. | |
| ПӘК есептерін орындау 8 мин |
Нұсқаулық:
Жеке орындауға тапсырма береді: «Жылу қозғалтқышы қыздырғыштан 800 Дж жылу алып, 200 Дж пайдалы жұмыс атқарды. Қозғалтқыштың ПӘК-ін есептеңдер».
Екінші тапсырманы ұсынады: «Қозғалтқыш 25% ПӘК-пен жұмыс істеп, қыздырғыштан 1200 Дж жылу алса, пайдалы жұмысы қандай?».
Формуланы қолдануды, өлшемдерді қойып есептеуді және жауапты пайызбен не джоульмен көрсетуді ескертеді.
|
Оқушылар тапсырмаларды дәптерде жеке орындайды. Бірінші есепте η = 200/800 × 100% = 25% деп табады. Екінші есепте Aпайд = 0,25 × 1200 Дж = 300 Дж деп есептейді. | Бірінші есептің формуласы мен жауабы дұрыс — 2 ұпай. Екінші есептің амалдары мен жауабы дұрыс — 2 ұпай. Өлшем бірліктерін дұрыс көрсету — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 5 ұпай. |
Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау
| Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау | Қозғалтқыштың қызған бөлшектерін ұстамау және тәжірибелік жабдықты тек мұғалімнің рұқсатымен пайдалану керек. Кабельдер мен құралдарды ұқыпты орналастырып, жұмыс орнын қауіпсіз әрі таза ұстау қажет. |
Материал туралы
- Материал түрі
- ҚМЖ (ҚМЖ)
- Пән
- Физика
- Сынып
- 8 сынып
- Тіл
- Қазақ
- Оқыту бағыты
- Физмат
ЖИ көмегімен өз сабақ жоспарыңызды жасаңыз
- Сіздің тақырыбыңыз, пәніңіз және сыныбыңыз бойынша
- Шамамен бір минутта дайын
- Бастау тегін
