Сөздік қор және сөздік құрам. Қазақ даласындағы мыс өндірісі — Lesson Plan, Kazakh Language, Grade 8
Create your own lesson plan with AI
Create for free
Preview
Open material
Lesson plan
| Section |
Лексика және сөз мағынасы
|
| Lesson title |
Сөздік қор және сөздік құрам. Қазақ даласындағы мыс өндірісі
|
| Class |
8
|
| Lesson objectives according to program |
8.4.3.1 Сөздік қор және сөздік құрам ерекшеліктерін түсініп қолдану
8.2.5.1 Перифразаның түрлі тәсілдерін қолдана отырып, мәтін бойынша сұрақтар құрастыру
|
| Lesson objectives |
Оқушылар сөздік қор мен сөздік құрам ұғымдарының айырмашылығын біледі.
Оқушылар сөздерді қолданылу аясы мен шығу төркініне қарай ажыратып, мыс өндірісі мәтінінен мысалдар келтіреді.
Оқушылар перифразаның тәсілдерін қолданып, мәтін мазмұны бойынша сұрақтар құрастырады.
|
| Values |
Еңбек пен тарихи мұраға құрмет танытып, қазақ даласындағы кен өндіру дәстүрінің маңызын түсінеді. Топтық талқылауда бір-бірінің пікірін тыңдап, дәлелді жауап беруге дағдыланады.
|
Lesson progress
| Lesson stage/time | Teacher's action | Student's action | Evaluation | Resources |
|---|---|---|---|---|
| Ұйымдастыру және қызығушылық ояту 5 мин |
Ұйымдастыру кезеңі:
Оқушылармен сәлемдесіп, сабаққа қатысуын тексереді және сыныпты жұмысқа әзірлейді.
«Қазақ даласындағы мыс өндірісі» тақырыбына қатысты мыс заттың немесе кен орнының суретін көрсетіп, сабақтың тақырыбы мен мақсатын таныстырады.
Мәселе қою:
«Мыс өндіру тарихы туралы мәтінде қандай сөздер кездесуі мүмкін? Олардың қайсысы көне, қайсысы қазіргі сөздер болуы ықтимал?» деген мәселе қояды.
|
Оқушылар сабаққа дайындалып, суретке назар аударады. Оқушылар тақырыпты болжайды және кен, мыс, өндіріс сияқты сөздердің қолданысы туралы бастапқы пікір айтады. | Сабақ мақсатын тұжырымдауға қатысу — 1 ұпай. Тақырыпқа сай кемінде бір болжам айту — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 2 ұпай. | мыс бұйымының немесе кен орнының суреті, тақта |
| Мәтінді зерделеу 10 мин |
Жаңа материалды түсіндіру:
«Сөздік қор» тілдегі негізгі әрі тұрақты сөздер жиынтығы, ал «сөздік құрам» тілдегі барлық сөздердің жиынтығы екенін түсіндіреді.
Сөздік құрамның тарихи өзгеріп отыратынын, оған көнерген сөздер, жаңа сөздер, кәсіби сөздер мен кірме сөздер енетінін мысалдармен түсіндіреді.
«Қазақ даласындағы мыс өндірісі» мәтінін таратады: «Қазақ даласында мыс өндірудің тарихы терең. Жезқазған өңіріндегі көне кен орындарынан мыс қорытып, одан еңбек құралдары мен тұрмыс бұйымдарын жасаған. Кеншілер кенді қазып, балқыту арқылы металл алған. Бүгінде кен өндіру заманауи техникамен жүргізіле…
|
Оқушылар сөздік қор мен сөздік құрам туралы түсіндірмені тыңдайды. Оқушылар мәтінді оқып, кен, кенші, қорыту, балқыту, заманауи техника сөздерін белгілейді және олардың мағынасын контекст арқылы анықтайды. | Сөздік қор мен сөздік құрам ұғымдарын дұрыс түсіндіру — 2 ұпай. Мәтіннен кемінде үш тақырыптық сөзді табу — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 3 ұпай. | мәтін жазылған үлестірмелі парақтар, дәптер |
| Сөздерді топтастыру 8 мин |
Сыныпқа сұрақтар:
«Мәтіндегі кен, мыс, құрал сөздерінің қайсысы жалпы қолданыстағы сөздерге жатады?».
«Кенші, балқыту, кен орны сөздері қандай кәсіпке қатысты ұғымды білдіреді?».
«Заманауи техника тіркесі мәтінде қандай өзгерісті көрсетеді?».
Жауаптар:
«Кен», «мыс», «құрал» — жалпы қолданыстағы сөздер.
«Кенші», «балқыту», «кен орны» — кен өндіру кәсібіне қатысты сөздер мен тіркестер.
«Заманауи техника» — өндірістің қазіргі даму кезеңін білдіреді.
Нұсқаулық:
Мәтіннен алынған сөздерді «жалпы қолданыстағы», «кәсіби» және «жаңа қолданыс» деген үш топқа жіктеуді тапсырады.
Әр топтағы сөзді мәтін контексіне…
|
Оқушылар сұрақтарға жауап береді: жалпы қолданыстағы сөздерге «кен», «мыс», «құралды», кәсіпке қатысты сөздерге «кенші», «балқыту», «кен орнын» атайды. Оқушылар «заманауи техника» тіркесінің қазіргі өндірісті білдіретінін түсіндіріп, сөздерді үш топқа жіктейді. | Жіктеуге әр дұрыс сөз үшін 1 ұпай, ең көбі 3 ұпай. Топтастыруды мәтінмен дәлелдеу — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 4 ұпай. | мәтін парақтары, сөз карточкалары, дәптер |
| Перифраза құрастыру 8 мин |
Жаңа материалды түсіндіру:
Перифраза затты не құбылысты тура атамай, оның белгісін, қызметін немесе ерекшелігін сипаттап атауға мүмкіндік беретінін түсіндіреді.
Мысал келтіреді: «мыс» — «қызғылт түсті металл»; «кенші» — «жер қойнауынан кен өндіретін маман»; «Жезқазған» — «мысқа бай өңір».
Нұсқаулық:
Оқушыларға мәтіндегі үш сөзге перифраза құрастырып, жұбымен салыстыруды тапсырады.
«Қай перифраза заттың белгісін, қайсысы қызметін сипаттайды?» деген сұрақпен таңдауларын негіздетеді.
|
Оқушылар мысалдарды талдап, мәтіннен үш сөз таңдап перифраза құрастырады. Оқушылар жұбының нұсқасын тыңдап, қай сипаттама белгіге, қайсысы қызметке негізделгенін түсіндіреді. | Үш сөзге мағынасы дұрыс перифраза құрастыру — әрқайсысы 1 ұпай, ең көбі 3 ұпай. Перифразаның қандай белгіге не қызметке сүйенгенін түсіндіру — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 4 ұпай. | оқулық, мәтін парақтары, дәптер |
| Мәтін бойынша тапсырма 10 мин |
Нұсқаулық:
Мәтінге сүйеніп, сөздік қор мен сөздік құрамның ерекшеліктерін көрсететін қысқаша жауап дайындауды тапсырады.
Перифразаның түрлі тәсілдерін қолданып, мәтін мазмұны бойынша төрт сұрақ құрастыруды ұсынады; сұрақтардың кемінде екеуінде перифраза қолданылуы керек.
Жұмыс соңында оқушылардың бір-бірінің сұрақтарына мәтіннен дәлел келтіріп жауап беруін ұйымдастырады.
|
Оқушылар мәтін мазмұны бойынша қысқаша жауап дайындайды. Оқушылар төрт сұрақ құрастырады, олардың кемінде екеуінде перифраза қолданады, кейін сыныптасының сұрақтарына мәтіннен дәлел тауып жауап береді. | Сөздік қор мен сөздік құрам ерекшеліктерін мәтінмен байланыстырып түсіндіру — 2 ұпай. Мәтін бойынша мазмұнды төрт сұрақ құрастыру — 2 ұпай. Кемінде екі сұрақта перифразаны орынды қолдану — 2 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 6 ұпай. | |
| Рефлексия 4 мин |
«Нысанаға дәл тигізіңіз» рефлексиясын өткізеді. Оқушылар сабаққа деген сезімі сәйкес нысанаға катапульттан атады.
|
Оқушылар «Нысанаға дәл тигізіңіз» рефлексиясын орындап, тақырыпты түсінуін бағалайды. | Сөздік қор мен сөздік құрамның айырмасын дұрыс айту — 1 ұпай. Перифразаның қызметін түсіндіру — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 2 ұпай. |
Health and safety compliance
| Health and safety compliance | Мәтінмен және үлестірмелі парақтармен жұмыс кезінде қағазды ұқыпты пайдаланып, жұмыс орнын таза ұстау қажет. Жұптық талқылауда өзгенің пікірін құрметтеп, кезекпен сөйлеу керек. |
Material details
- Material type
- Lesson Plan
- Subject
- Kazakh Language
- Grade
- Grade 8
- Language
- Kazakh
- Education direction
- Humanitarian
Create your own lesson plan with AI
- Built from your topic, subject and grade
- Ready in about a minute
- Free to start
How ROQED AI writes a lesson plan in the Order No. 130 format →