Тұқымқуалайтын өзгергіштік пен эволюция арасындағы өзара байланыс. Тұқымқуалайтын өзгергіштік – эволюция негізі. Комбинативтік өзгергіштік, мутациялар — Lesson Plan, Biology, Grade 10
Create your own lesson plan with AI
Create for free
Preview
Open material
Lesson plan
| Section |
Тұқымқуалаушылық және өзгергіштік
|
| Lesson title |
Тұқымқуалайтын өзгергіштік пен эволюция арасындағы өзара байланыс. Тұқымқуалайтын өзгергіштік – эволюция негізі. Комбинативтік өзгергіштік, мутациялар
|
| Class |
10
|
| Lesson objectives according to program |
10.2.6.1 тұқымқуалайтын өзгергіштік пен эволюция арасындағы өзара байланысты түсіндіру
|
| Lesson objectives |
Оқушы тұқымқуалайтын өзгергіштіктің анықтамасын және оның эволюциядағы рөлін біледі.
Оқушы комбинативтік өзгергіштіктің мейоз, кроссинговер және кездейсоқ ұрықтану арқылы қалыптасатынын біледі.
Оқушы мутациялардың тұқым қуалайтын өзгергіштік көзі екенін және олардың эволюцияға ықпалын біледі.
Оқушы табиғи сұрыпталудың тұқымқуалайтын өзгергіштікке әсерін түсіндіреді.
|
| Values |
Ғылыми адалдық: оқушылар өзгергіштік түрлерін нақты дәлелдерге сүйеніп ажыратып, биологиялық деректерді бұрмаламай түсіндіреді.
Жауапкершілік: мутагендік факторлардың ықтимал әсерін талқылап, денсаулық пен қоршаған ортаны қорғауға жауапкершілікпен қарауға үйренеді.
|
Lesson progress
| Lesson stage/time | Teacher's action | Student's action | Evaluation | Resources |
|---|---|---|---|---|
| Ұйымдастыру және қызығушылық ояту 4 минут |
Ұйымдастыру кезеңі:
Оқушылармен сәлемдесіп, сыныптың сабаққа дайындығын тексереді.
«Бір түр даралары неліктен бір-бірінен ерекшеленеді?» деген бастапқы сұрақ қойып, сабақ мақсатын хабарлайды.
|
Оқушылар сабаққа қажетті құралдарын дайындайды. Оқушылар бастапқы сұраққа жауап береді: даралар тұқымқуалайтын және тұқым қуаламайтын себептерге байланысты ерекшеленуі мүмкін. | Сабаққа дайындық талаптарын орындау — 1 ұпай. Бастапқы сұраққа биологиялық тұрғыдан орынды жауап беру — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 2 ұпай. | тақта, дәптер |
| Тақырыпты таныстыру 7 минут |
Жаңа материалды түсіндіру:
Көрнекі материал арқылы тұқымқуалайтын өзгергіштіктің эволюцияға бастапқы материал беретінін түсіндіреді.
Комбинативтік өзгергіштіктің мейоз, кроссинговер және гаметалардың кездейсоқ қосылуы арқылы туындайтынын көрсетеді.
Мутацияларды гендік, хромосомалық және геномдық деңгейде қысқаша сипаттап, олардың пайдалы, бейтарап немесе зиянды болуы мүмкін екенін түсіндіреді.
Slide 1 — Тұқымқуалайтын өзгергіштік пен эволюция
Slide 2 — Бір бактерияға қарсы дәрі берілгенде, кейбір бактериялар тірі қалады, ал басқалары өледі.…
Slide 3 — Сабақ соңында сендер:
Slide 4 — Эволюцияға бастапқы материал
Slide 5 — Комбинативтік өзгергіштік
Slide 6 — Талқылау
Slide 7 — Мутация көздері
Slide 8 — Сұрыпталу және популяция
Slide 9 — Негізгі қорытындылар
Slide 10 — Еске түсіріп жауап бер
|
Оқушылар көрнекі материалды қарап, негізгі ұғымдарды дәптерге жазады. Оқушылар комбинативтік өзгергіштіктің үш көзін және мутациялардың деңгейлерін атайды. | Комбинативтік өзгергіштіктің үш көзін дұрыс атау — 3 ұпай. Мутациялардың үш деңгейін дұрыс атау — 3 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 6 ұпай. | |
| Түсінікті талқылау 5 минут |
Сыныпқа сұрақтар:
Комбинативтік өзгергіштік жаңа аллельдер тудыра ма?
Мутацияның эволюция үшін маңызы қандай?
Табиғи сұрыпталу өзгергіштіктің қай түріне тікелей әсер етеді?
Жауаптар:
Жоқ, ол бар аллельдердің жаңа үйлесімдерін түзеді.
Мутациялар жаңа аллельдер туғызып, тұқымқуалайтын өзгергіштікті арттыра алады.
Табиғи сұрыпталу тұқым қуалайтын белгілердің айырмашылықтарына әсер етеді.
|
Оқушылар сұрақтарға ауызша жауап береді. Оқушылар комбинативтік өзгергіштік аллельдердің үйлесімін өзгертетінін, мутация жаңа аллель қалыптастыруы мүмкін екенін және табиғи сұрыпталу тұқым қуалайтын айырмашылықтарға әсер ететінін түсіндіреді. | Үш сұрақтың әрқайсысына дұрыс жауап — 1 ұпайдан. Кезең бойынша ең көбі — 3 ұпай. | оқулық, тақта |
| Өзгергіштік ойыны 6 минут |
Нұсқаулық:
Топтарға белгілер мен үдерістер жазылған карточкаларды таратып, оларды «комбинативтік өзгергіштік», «мутация» және «сұрыпталу әсері» санаттарына бөлуді тапсырады.
Карточкадағы жағдайларды дәлелдеуді сұрайды: кроссинговер; гаметалардың кездейсоқ қосылуы; ДНҚ тізбегіндегі өзгеріс; орта жағдайына төзімді даралардың көбірек ұрпақ қалдыруы.
Топтардың жіктеуін талқылап, қате жіктеулерге түсініктеме береді.
|
Оқушылар топта карточкаларды санаттарға бөледі. Оқушылар кроссинговер мен гаметалардың кездейсоқ қосылуын комбинативтік өзгергіштікке, ДНҚ өзгерісін мутацияға, ал төзімді даралардың көбірек ұрпақ қалдыруын сұрыпталуға жатқызып, шешімдерін негіздейді. | Төрт жағдайды дұрыс жіктеу — әрқайсысы үшін 1 ұпай, ең көбі 4 ұпай. Екі жіктеуді дәлелдеу — 2 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 6 ұпай. | |
| Қолданбалы тапсырма 8 минут |
Тапсырма беру:
Жұптарға мына жағдаятты береді: «Қуаңшылық жиілеген ортада өсімдіктердің кейбір даралары құрғақшылыққа төзімді, ал кейбірі төзімсіз. Тұқымқуалайтын өзгергіштік пен табиғи сұрыпталудың популяция құрамына ықпалын түсіндіріңдер».
Жауапта өзгергіштік көзі, тұқым қуалау және бірнеше ұрпақтан кейінгі ықтимал өзгерісті көрсету талабын ұсынады.
Жұптардың түсіндірмесін тыңдап, ғылыми дәлдігін бағалайды.
|
Оқушылар жұппен жағдаятты талдайды. Оқушылар төзімділік тұқым қуалайтын өзгергіштікпен байланысты болуы мүмкін екенін, төзімді даралардың көбірек ұрпақ қалдыратынын және бірнеше ұрпақтан кейін популяцияда төзімділік аллельдерінің жиілігі артуы ықтимал екенін түсіндіреді. | Өзгергіштік көзін орынды көрсету — 2 ұпай. Белгінің тұқым қуалауын түсіндіру — 2 ұпай. Сұрыпталудың популяция құрамына әсерін түсіндіру — 2 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 6 ұпай. |
Health and safety compliance
| Health and safety compliance | Карточкалармен жұмыс кезінде оларды ұқыпты пайдаланып, сыныпта қауіпсіз қозғалу қажет. Мутагендік факторларды талқылағанда қауіпті заттармен тәжірибе жасалмайтынын және денсаулықты қорғау ережелерін сақтау керектігін ескертеді. |
Material details
- Material type
- Lesson Plan
- Subject
- Biology
- Grade
- Grade 10
- Language
- Kazakh
- Education direction
- Phys-math
Create your own lesson plan with AI
- Built from your topic, subject and grade
- Ready in about a minute
- Free to start
How ROQED AI writes a lesson plan in the Order No. 130 format →
