Жай және құрмалас сөйлем — Lesson Plan, Kazakh Language, Grade 4
Create your own lesson plan with AI
Create for free
Preview
Open material
Lesson plan
| Section |
Сөйлем және мәтін
|
| Lesson title |
Жай және құрмалас сөйлем
|
| Class |
4
|
| Lesson objectives according to program |
4.1.1.1 тыңдаған материал бойынша негізгі тұсын түртіп алу және солардың негізінде мәтіннің мазмұнын айту 4.2.1.1* мәтін түрлерін (әңгімелеу/ сипаттау/пайымдау) және олардың құрылымдық бөліктерін анықтау 4.3.7.1 құрмалас сөйлемнің тыныс белгісін қою
|
| Lesson objectives |
Оқушы жай сөйлемнің бір грамматикалық негізден тұратынын біледі.
Оқушы құрмалас сөйлемнің екі не одан да көп грамматикалық негізден құралатынын біледі.
Оқушы жай және құрмалас сөйлемдерді ажыратып, құрмалас сөйлемде тыныс белгілерін дұрыс қояды.
|
| Values |
Тілдік сауаттылық пен өз ойын анық жеткізуге жауапкершілік қалыптастыру. Жұптық жұмыста бірін-бірі тыңдап, ортақ шешімге келу арқылы ынтымақтастықты дамыту.
|
Lesson progress
| Lesson stage/time | Teacher's action | Student's action | Evaluation | Resources |
|---|---|---|---|---|
| Ұйымдастыру және қызығушылық 4 минут |
Ұйымдастыру кезеңі:
Оқушылармен амандасып, сабаққа қажетті құралдарын дайындауды ұсынады.
«Күн шықты. Құстар ән салды.» сөйлемдерін тақтаға жазып, сабақ тақырыбына назар аудартады.
|
Оқушылар сабаққа дайындалады. Оқушылар сөйлемдерді оқып, олардың құрылымындағы айырмашылықты байқайды. | Сабаққа дайындық талаптарын орындау — 1 ұпай. Сөйлемдердегі айырмашылықты байқау — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 2 ұпай. | тақта, бор, дәптер |
| Тыңдалым және мәселе қою 7 минут |
Мәселе қою:
«Көктем келді, күн жылынды, ағаштар бүршік жарды» деген мәтінді мәнерлеп оқиды.
Оқушылардан мәтіндегі ойды білдіретін бөліктерді түртіп алуды сұрайды.
Сыныпқа сұрақтар:
Мәтінде неше ой айтылды?
Қай сөйлемде бір ғана грамматикалық негіз бар, қайсысында бірнеше негіз бар?
Жауаптар:
Мәтінде көктемнің келуі, күннің жылынуы және ағаштардың бүршік жаруы айтылды.
«Көктем келді» — жай сөйлем; «күн жылынды, ағаштар бүршік жарды» — құрмалас сөйлем.
|
Оқушылар мәтінді тыңдап, негізгі ойларды түртіп алады. Оқушылар сұрақтарға жауап береді: мәтінде үш оқиға айтылған; «Көктем келді» — жай сөйлем, ал «Күн жылынды, ағаштар бүршік жарды» — құрмалас сөйлем. | Мәтіннің негізгі ойын дұрыс түртіп алу — 1 ұпай. Екі сұраққа дұрыс жауап беру — әрқайсысы 1 ұпай, ең көбі 2 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 3 ұпай. | мұғалім оқитын мәтін, дәптер |
| Жаңа ұғымды меңгеру 10 минут |
Жаңа материалды түсіндіру:
Жай сөйлем бір ғана грамматикалық негізден тұратынын түсіндіреді: «Балалар ойнады» (балалар — бастауыш, ойнады — баяндауыш).
Құрмалас сөйлем екі немесе одан да көп грамматикалық негізден тұратынын түсіндіреді: «Балалар ойнады, күн батты».
Құрмалас сөйлем бөліктерінің арасына тыныс белгісі қойылатынын мысал арқылы көрсетеді.
Мәтіннің әңгімелеу, сипаттау және пайымдау түрлерін атап, әрқайсысының құрылымдық бөліктеріне қысқаша тоқталады.
|
Оқушылар түсіндірмені тыңдап, жай және құрмалас сөйлемдердің анықтамаларын дәптерге жазады. Оқушылар берілген мысалдардан грамматикалық негіздерді табады. | Жай сөйлемнің белгісін дұрыс айту — 1 ұпай. Құрмалас сөйлемнің белгісін дұрыс айту — 1 ұпай. Мысалдардан грамматикалық негіздерді табу — 2 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 4 ұпай. | оқулық, тақта, дәптер |
| Көрнекі түсіндіру 7 минут |
Жай және құрмалас сөйлемнің үлгілерін көрнекі материал арқылы көрсетеді.
Сөйлемдердегі грамматикалық негіздерді және тыныс белгілерінің қойылуын түсіндіреді.
Оқушыларға мысалдарды салыстырып, қорытынды ережені айтуға бағыт береді.
Slide 1 — Жай және құрмалас сөйлем
Slide 2 — Күнделікті әңгімеде кейде бір ойды бір сөйлеммен, кейде бірнеше ойды байланыстырып айтамы…
Slide 3 — Бүгін біз мыналарды анықтаймыз:
Slide 4 — Грамматикалық негіз
Slide 5 — Құрмалас сөйлем
Slide 6 — «Жел соқты, жаңбыр жауды» және «Жаңбыр жауды» сөйлемдерін салыстырыңдар: әрқайсысында неш…
Slide 7 — Негіздерді табу
Slide 8 — Тыныс белгісін қою
Slide 9 — Есте сақта
Slide 10 — «Қоңырау соғылды, оқушылар сыныпқа кірді» сөйлемінде неше негіз бар?
|
Оқушылар көрнекі материалды бақылайды. Оқушылар мысалдарды салыстырып, жай сөйлемде бір, құрмалас сөйлемде екі не одан көп грамматикалық негіз болатынын айтады. | Мысалдардың түрін дұрыс анықтау — әрқайсысына 1 ұпай, ең көбі 2 ұпай. Құрмалас сөйлемдегі тыныс белгісін дұрыс түсіндіру — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 3 ұпай. | |
| Жеке тапсырма орындау 10 минут |
Нұсқаулық:
Тапсырма парағын таратады: сөйлемдерді оқып, жай және құрмалас сөйлем деп бөлу.
«Жаңбыр жауды, жер бусанды.» және «Аружан кітап оқыды.» сөйлемдеріндегі грамматикалық негіздерді белгілеуді тапсырады.
«Қоңырау соғылды оқушылар сыныпқа кірді» сөйлеміне тиісті тыныс белгісін қоюды сұрайды.
Жұмысты тексеріп, дұрыс жауаптарды талқылайды.
|
Оқушылар сөйлемдерді жіктеп, грамматикалық негіздерін белгілейді. Оқушылар «Қоңырау соғылды, оқушылар сыныпқа кірді» деп тыныс белгісін қояды. | Сөйлемдерді дұрыс жіктеу — әрқайсысына 1 ұпай, ең көбі 2 ұпай. Грамматикалық негіздерді дұрыс белгілеу — 2 ұпай. Тыныс белгісін дұрыс қою — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 5 ұпай. | |
| Білімді бекіту 4 минут |
Сыныпқа сұрақтар:
Жай сөйлемнің негізгі белгісі қандай?
Құрмалас сөйлемде тыныс белгісі не үшін қойылады?
Жауаптар:
Жай сөйлем бір грамматикалық негізден тұрады.
Құрмалас сөйлемнің бөліктерін ажырату үшін тыныс белгісі қойылады.
|
Оқушылар сұрақтарға жауап береді: жай сөйлемде бір грамматикалық негіз болады; тыныс белгісі құрмалас сөйлем бөліктерін ажыратады. | Әр сұраққа толық әрі дұрыс жауап — 1 ұпайдан. Кезең бойынша ең көбі — 2 ұпай. | тақта, сөйлем жазылған карточкалар |
| Рефлексия 3 минут |
«Бұл сабақ қайда қонды?» рефлексиясын өткізеді. Оқушылар 2D торда нүкте қояды — анықтық × қызығушылық. Сынып шашырауы мәселе квадрантын ашады.
|
Оқушылар «Бұл сабақ қайда қонды?» рефлексиясын орындап, тақырыпты түсінуін бағалайды. | Ережені дұрыс айту — 1 ұпай. Өз оқуына қатысты нақты пікір білдіру — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 2 ұпай. |
Health and safety compliance
| Health and safety compliance | Сабақ барысында партада дұрыс отырып, кітап пен дәптерді көзден қолайлы қашықтықта ұстау керек. Көрнекі материалды қарағанда экранға ұзақ уақыт үздіксіз қарамай, көзді тынықтыру қажет. |
Material details
- Material type
- Lesson Plan
- Subject
- Kazakh Language
- Grade
- Grade 4
- Language
- Kazakh
- Education direction
- Humanitarian
Create your own lesson plan with AI
- Built from your topic, subject and grade
- Ready in about a minute
- Free to start
How ROQED AI writes a lesson plan in the Order No. 130 format →
