Арал теңізінің экологиясы. Пікірталас шыңы-айтыс — ҚМЖ, Қазақ тілі мен әдебиеті, 11 сынып
ЖИ көмегімен өз сабақ жоспарыңызды жасаңыз
Тегін жасау
Алдын ала қарау
Материалды ашу
Қысқамерзімді жоспар
| Бөлім |
Экология және тұрақты даму. Пікірталас өнері
|
| Сабақтың тақырыбы |
Арал теңізінің экологиясы. Пікірталас шыңы-айтыс
|
| Сыныбы |
11
|
| Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары |
11.1.4.1 - мәтінде көтерілген мәселеге автор мен оқырманның қарым - қатынасын ескере отырып, талқылау сұрақтарын құрастыру және сыни тұрғыда бағалау; 11.3.5.1 - әртүрлі тақырып бойынша көркемдегіш құралдарды ұтымды қолданып, шығармашылық жұмыстар (өлең, әңгіме, естелік, шығарма) ұсына білу
|
| Сабақтың мақсаты |
Оқушылар Арал теңізі экологиясына қатысты негізгі мәселелерді және олардың себеп-салдарын біледі.
Оқушылар мәтіндегі автор ұстанымы мен оқырман көзқарасын салыстырып, талқылауға арналған сыни сұрақтар құрастыру жолдарын біледі.
Оқушылар айтыс барысында пікірін дәлелдеп, көркемдегіш құралдарды қолданып шығармашылық жауап ұсыну тәсілдерін біледі.
|
| Құндылықтар |
Табиғатқа жауапкершілікпен қарау және Арал өңірінің экологиялық мәселесіне бейжай қарамау құндылықтары қалыптасады. Пікірталаста өзгенің көзқарасын құрметтеу, дәлелді әрі әдепті сөйлеу дағдылары дамиды.
|
Сабақтың барысы
| Сабақтың кезеңі/ уақыт | Педагогтің іс-әрекеті | Оқушының іс-әрекеті | Бағалау | Ресурстар |
|---|---|---|---|---|
| Ұйымдастыру және қызығушылық 3 мин |
Ұйымдастыру кезеңі:
Оқушылармен амандасып, сабаққа қатысуын тексереді.
Арал теңізінің қазіргі көрінісін бейнелейтін суретті көрсетіп, сабақ тақырыбына назар аудартады.
|
Оқушылар сабаққа дайындалып, Арал теңізінің суретін бақылап, тақырып туралы бастапқы ойларын айтады. | Сабаққа дайындық — 1 ұпай. Сурет бойынша орынды пікір айту — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 2 ұпай. | Арал теңізінің суреті, тақта |
| Мәселені айқындау 5 мин |
Мәселе қою:
«Арал теңізінің тартылуына адам әрекеті қаншалықты әсер етті?» деген мәселені ортаға салады.
«Экологиялық дағдарысқа кім жауапты: мемлекет пе, қоғам ба, әлде әр адам ба?» деген сауал арқылы пікірталас бағытын белгілейді.
Оқушыларды автор мен оқырман көзқарасын ескеріп, мәселені дәлелмен бағалауға бағыттайды.
|
Оқушылар Арал теңізінің тартылу себептері туралы бастапқы болжамдарын айтады. Оқушылар «адам әрекеті шешуші рөл атқарды» деген жауапты және оған қатысты дәлелдерін ұсынады. | Мәселеге қатысты негізді болжам айту — 1 ұпай. Кемінде бір дәлел келтіру — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 2 ұпай. | Арал теңізінің картасы, тақта |
| Жаңа материалды түсіндіру 8 мин |
Жаңа материалды түсіндіру:
Арал теңізінің тартылу себептері мен салдарын қысқаша түсіндіреді: өзен суын шаруашылыққа шамадан тыс бұру, теңіз деңгейінің төмендеуі, тұзды шаңның таралуы және өңір тұрғындарының тұрмысына әсері.
Автор ұстанымы, оқырман көзқарасы, талқылау сұрағы және көркемдегіш құрал ұғымдарын түсіндіреді.
Арал экологиясына қатысты мәтінді экранға шығарып, онда көтерілген мәселе мен автор көзқарасын табуды ұсынады.
Слайд 1 — Арал теңізінің экологиясы
Слайд 2 — Арал теңізі бір кездері әлемдегі ең ірі көлдердің бірі болған. Қазір теңіз табанының құрғ…
Слайд 3 — Сабақ соңында сендер:
Слайд 4 — Себеп пен салдар
Слайд 5 — Мәтіндегі ұстаным
Слайд 6 — Талқылау сұрағын құрастыру
Слайд 7 — Сыни талқылау
Слайд 8 — Айтыстағы көркем жауап
Слайд 9 — Түйін
Слайд 10 — Еске түсіріп жауап бер
|
Оқушылар түсіндірмені тыңдап, негізгі ұғымдарды дәптерге жазады. Оқушылар мәтіннен көтерілген мәселені анықтап, автордың Арал экологиясына алаңдайтынын тұжырымдайды. | Арал мәселесінің бір себебі мен бір салдарын дұрыс атау — 2 ұпай. Автор ұстанымын мәтін мазмұнына сүйеніп анықтау — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 3 ұпай. | |
| Талқылау сұрақтарын құрастыру 6 мин |
Сыныпқа сұрақтар:
«Мәтінде автор қандай экологиялық мәселені көтереді?».
«Автордың көзқарасы мәтіндегі қандай дерек не сөз арқылы байқалады?».
«Оқырман ретінде мәселені шешуге кімнің жауапкершілігі басым деп ойлайсың?».
«Арал теңізін қалпына келтіру үшін қандай әрекеттер қажет?».
Жауаптар:
Арал теңізінің тартылуы мен оның табиғатқа және адам өміріне тигізетін зияны.
Автордың алаңдаушылығы мен экологиялық зардаптарды сипаттайтын деректер арқылы.
Мемлекет, қоғам және әр адам жауапты; жауапкершілік ортақ.
Су ресурстарын ұқыпты пайдалану, өзен ағысын тиімді басқару және өңірді қалпына келтіру шаралары қаж…
|
Оқушылар сұрақтарға мәтінге сүйеніп, мәтіндегі деректерге сүйеніп жауап береді. Оқушылар жұппен талқылап, автор мен оқырман көзқарасын салыстыратын екі сұрақ құрастырады. | Талқылауға арналған екі сұрақ құрастыру — әрқайсысы 1 ұпай. Сұрақтардың мәтін мәселесіне сай болуы — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 3 ұпай. | Мәтін үзіндісі, дәптер, қалам |
| Пікірталас ойыны 7 мин |
Нұсқаулық:
«Арал теңізінің тартылуына адам әрекеті басты себеп болды» деген тұжырымға арналған пікірталас ойынын ұйымдастырады.
Сыныпты жақтаушы және қарсы пікір топтарына бөліп, әр топқа дәлел мен қарсы уәж дайындауды тапсырады.
Айтысқа тән ұтқыр жауап, орынды теңеу мен метафора қолдануды ескертеді.
|
Оқушылар топтарға бөлініп, өз ұстанымын қорғайтын дәлел дайындайды. Оқушылар қарсы топтың пікірін тыңдап, әдеп сақтай отырып жауап береді және көркемдегіш құрал қолданады. | Ұстанымын анық айту — 1 ұпай. Нақты дәлел келтіру — 2 ұпай. Қарсы уәжге мазмұнды жауап беру — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 4 ұпай. | |
| Шығармашылық тапсырма 7 мин |
Тапсырма:
«Аралға үндеу» тақырыбында қысқа айтыс шумағын немесе төрт жолды өлең жазуды тапсырады.
Жұмыста кемінде бір теңеу не метафора және Арал мәселесіне қатысты нақты ой болуын талап етеді.
Бірнеше оқушыға шығармасын сынып алдында оқуға мүмкіндік береді.
|
Оқушылар «Аралға үндеу» тақырыбында қысқа айтыс шумағын немесе төрт жолды өлең жазады. Оқушылар кемінде бір көркемдегіш құрал қолданып, шығармасын оқиды. | Тақырыпқа сай мазмұн — 1 ұпай. Кемінде бір көркемдегіш құралды орынды қолдану — 1 ұпай. Ойын шығармашылықпен жеткізу — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 3 ұпай. | |
| Білімді бекіту 5 мин |
Нұсқаулық:
Арал теңізінің экологиясы, мәтіндегі автор көзқарасы және көркемдегіш құралдар бойынша қысқа тексеру тапсырмасын ұсынады.
Тапсырмаға жеке жауап беруді, жауаптарын соңында тексеруді тапсырады.
|
Оқушылар қысқа тексеру тапсырмасындағы сұрақтарға жеке жауап береді. Оқушылар Арал теңізінің тартылу себеп-салдарын, автор ұстанымын және бір көркемдегіш құралдың қызметін атайды. | Үш сұраққа дұрыс жауап беру — әрқайсысы 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 3 ұпай. |
Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау
| Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау | Сыныпта пікірталас кезінде бір-бірінің сөзін бөлмей, құрметпен тыңдап, әдепті тіл қолданыңыздар. Экранмен жұмыс істегенде көзді шаршатпай, дұрыс отырысты сақтаңыздар. |
Материал туралы
- Материал түрі
- ҚМЖ (ҚМЖ)
- Пән
- Қазақ тілі мен әдебиеті
- Сынып
- 11 сынып
- Тіл
- Қазақ
- Оқыту бағыты
- Гуманитарлық
ЖИ көмегімен өз сабақ жоспарыңызды жасаңыз
- Сіздің тақырыбыңыз, пәніңіз және сыныбыңыз бойынша
- Шамамен бір минутта дайын
- Бастау тегін
