Арифметикалық және геометриялық прогрессиялар — ҚМЖ, Алгебра және анализ бастамалары, 9 сынып
ЖИ көмегімен өз сабақ жоспарыңызды жасаңыз
Тегін жасау
Алдын ала қарау
Материалды ашу
Қысқамерзімді жоспар
| Бөлім |
Сандар тізбектері және прогрессиялар
|
| Сабақтың тақырыбы |
Арифметикалық және геометриялық прогрессиялар
|
| Сыныбы |
9
|
| Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары |
9.2.3.5 арифметикалық прогрессиялардың n-ші мүшесін, алғашқы n мүшелерінің қосындысын есептеу формулаларын, сипаттамалық қасиетін білу және қолдану;
|
| Сабақтың мақсаты |
Оқушылар арифметикалық прогрессияның анықтамасын, айырымын және n-ші мүшесінің формуласын біледі.
Оқушылар арифметикалық прогрессияның алғашқы n мүшесінің қосындысын есептеу формуласын біледі және қолданады.
Оқушылар геометриялық прогрессияның анықтамасын, еселігін және n-ші мүшесінің формуласын біледі.
Оқушылар арифметикалық және геометриялық прогрессиялардың айырмашылықтарын мысалдар арқылы ажыратады.
|
| Құндылықтар |
Оқушылар заңдылықтарды дәлелдеп, есептеу жолын түсіндіру арқылы жауапкершілік пен зияткерлік адалдықты дамытады. Топтық ойын мен өзара тексеру кезінде бірін-бірі құрметтеп, бірлесіп жұмыс істейді.
|
Сабақтың барысы
| Сабақтың кезеңі/ уақыт | Педагогтің іс-әрекеті | Оқушының іс-әрекеті | Бағалау | Ресурстар |
|---|---|---|---|---|
| Ұйымдастыру және қызығушылық 3 мин |
Ұйымдастыру кезеңі:
Оқушылармен амандасып, сабаққа қатысуын тексереді.
Тақтаға 2, 5, 8, 11 және 3, 6, 12, 24 тізбектерін жазып, олардың қалай құрылғанын ойлануды ұсынады.
|
Оқушылар сабаққа дайындалады және берілген тізбектердің заңдылығын анықтауға тырысады: бірінші тізбекте 3 қосылады, екіншісінде 2-ге көбейтіледі. | Екі тізбектің заңдылығын дұрыс анықтайды — әрқайсысы үшін 1 ұпай. Ең көбі — 2 ұпай. | тақта, бор, дәптер |
| Тақырыпты анықтау 4 мин |
Мәселе қою:
«2, 5, 8, 11 тізбегінде кез келген мүшені алдыңғы мүшесі арқылы қалай табуға болады?» деп сұрайды.
«3, 6, 12, 24 тізбегінде мүшелер қалай өзгереді және бұл екі тізбектің айырмасы неде?» деген мәселені қояды.
|
Оқушылар бірінші тізбекте әр жолы 3 қосылатынын, ал екінші тізбекте әр жолы 2-ге көбейтілетінін айтады. Оқушылар бұлардың арифметикалық және геометриялық прогрессиялар болуы мүмкін екенін болжайды. | Бірінші тізбектегі амал мен екінші тізбектегі амал дұрыс аталады — әрқайсысы үшін 1 ұпай. Ең көбі — 2 ұпай. | тізбектер жазылған карточкалар, тақта |
| Жаңа материалды түсіндіру 9 мин |
Жаңа материалды түсіндіру:
Презентация арқылы арифметикалық прогрессияның анықтамасын, айырымын және сипаттамалық қасиетін түсіндіреді: aₙ₊₁ − aₙ = d; 2aₙ = aₙ₋₁ + aₙ₊₁.
Арифметикалық прогрессияның n-ші мүшесі формуласын aₙ = a₁ + (n − 1)d және алғашқы n мүшесінің қосындысы формуласын Sₙ = n(a₁ + aₙ)/2 = n(2a₁ + (n − 1)d)/2 көрсетеді.
Геометриялық прогрессияның анықтамасы мен еселігін q = bₙ₊₁/bₙ деп түсіндіріп, n-ші мүшесінің bₙ = b₁qⁿ⁻¹ формуласын таныстырады.
Мысалдарды талдайды: 2, 5, 8,… тізбегінде d = 3; 3, 6, 12,… тізбегінде q = 2.
Слайд 1 — Арифметикалық және геометриялық прогрессиялар
Слайд 2 — Баспалдақтың әр сатысы бірдей биіктікке өссе, ал бактериялар саны бірдей есеге артса, сан…
Слайд 3 — Сабақ мақсаты
Слайд 4 — Айырымы тұрақты тізбек
Слайд 5 — Мүше және қосынды
Слайд 6 — Қай сипаттама маңызды?
Слайд 7 — Еселікпен өзгеретін тізбек
Слайд 8 — Екі заңдылықты ажырату
Слайд 9 — Қорытынды
Слайд 10 — Есте сақтап жауап бер
|
Оқушылар анықтамалар мен формулаларды дәптерге жазады. Оқушылар 2, 5, 8,… тізбегі арифметикалық, ал 3, 6, 12,… тізбегі геометриялық прогрессия екенін және олардың d = 3, q = 2 мәндерін атайды. | Анықтамалар мен айырымды/еселікті дұрыс белгілейді — 2 ұпай; арифметикалық прогрессияның екі формуласын дұрыс жазады — 2 ұпай; геометриялық прогрессия формуласын дұрыс жазады — 1 ұпай. Ең көбі — 5 ұпай. | |
| Формулаларды талдау 5 мин |
Сыныпқа сұрақтар:
«Арифметикалық прогрессияның бесінші мүшесін табу үшін қандай формула қолданылады?».
«Алғашқы мүшесі 4, айырымы 2 болатын прогрессияның алғашқы төрт мүшесі қандай?».
«Геометриялық прогрессияда еселік қалай анықталады?».
Жауаптар:
aₙ = a₁ + (n − 1)d формуласы қолданылады.
4, 6, 8, 10.
Келесі мүшені алдыңғы мүшеге бөлу арқылы анықталады.
|
Оқушылар сұрақтарға жауап береді: n-ші мүшенің формуласын атайды, алғашқы төрт мүшені 4, 6, 8, 10 деп жазады және геометриялық прогрессияның еселігін көршілес мүшелердің қатынасы деп түсіндіреді. | Үш сұрақтың әрқайсысына дұрыс жауап береді — әрқайсысы үшін 1 ұпай. Ең көбі — 3 ұпай. | формулалар жазылған тақта, дәптер |
| Прогрессиялар ойыны 6 мин |
Нұсқаулық:
Оқушыларды шағын топтарға бөліп, «Заңдылықты тап» ойынын өткізеді.
Топтарға 7, 10, 13, …; 2, 6, 18, …; 20, 16, 12,… тізбектерін ұсынып, прогрессия түрін және келесі мүшесін табуды тапсырады.
Әр жауапты тізбектің өзгеру ережесімен негіздетеді.
|
Оқушылар топпен тізбектерді талдайды: 7, 10, 13,… — арифметикалық, келесі мүшесі 16; 2, 6, 18,… — геометриялық, келесі мүшесі 54; 20, 16, 12,… — арифметикалық, келесі мүшесі 8. | Әр тізбектің түрін дұрыс анықтайды — әрқайсысы үшін 1 ұпай; үш келесі мүшені дұрыс табады — әрқайсысы үшін 1 ұпай. Ең көбі — 6 ұпай. | |
| Жеке есептер 8 мин |
Нұсқаулық:
Үлестірмелі тапсырманы таратады: «Арифметикалық прогрессияда a₁ = 5, d = 4. a₇ және S₇ мәндерін табыңдар».
«Геометриялық прогрессияда b₁ = 3, q = 2. b₅ мәнін табыңдар» есебін орындатуды ұсынады.
Формуланы таңдауды, есептеу барысын көрсетуді және соңғы жауапты жазуды ескертеді.
|
Оқушылар жеке орындайды: a₇ = 5 + 6·4 = 29; S₇ = 7(5 + 29)/2 = 119; b₅ = 3·2⁴ = 48. Есептеу қадамдарын дәптерге жазады. | a₇ мәнін дұрыс табады — 2 ұпай; S₇ формуласын таңдап, мәнін дұрыс есептейді — 3 ұпай; b₅ мәнін дұрыс табады — 2 ұпай. Ең көбі — 7 ұпай. | |
| Қысқа білім тексеру 6 мин |
Тапсырма беру:
Қысқа тексеру жұмысын таратады.
Сұрақтарды ұсынады: «1) 6, 9, 12,… тізбегінің айырымын табыңдар. 2) a₁ = 2, d = 5 болса, a₄-ті табыңдар. 3) 5, 10, 20,… тізбегінің еселігін табыңдар. 4) b₁ = 4, q = 3 болса, b₃-ті табыңдар».
Жауаптарды жинап, қысқаша тексереді.
|
Оқушылар тапсырмаларды жеке орындайды: d = 3; a₄ = 17; q = 2; b₃ = 36. | Әр дұрыс жауап үшін 1 ұпай беріледі. Ең көбі — 4 ұпай. | |
| Рефлексия 4 мин |
«Сабақты қаншалықты жақсы түсіндіңіз?» рефлексиясын өткізеді. Оқушылар түсінуін 1-ден 5 жұлдызға дейін бағалайды — «түсінбедім»-нен «бәрін түсіндім»-ге дейін.
|
Оқушылар «Сабақты қаншалықты жақсы түсіндіңіз?» рефлексиясын орындап, тақырыпты түсінуін бағалайды. | Дұрыс ұғым не формуланы атайды — 1 ұпай; оқу қиындығын немесе келесі қадамын нақты көрсетеді — 1 ұпай. Ең көбі — 2 ұпай. |
Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау
| Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау | Тақтаға жауап жазуға шыққанда асықпай жүріп, борды қауіпсіз пайдаланыңдар; сыныптағы қозғалыс кезінде бір-біріңе кедергі келтірмеңдер. |
Материал туралы
- Материал түрі
- ҚМЖ (ҚМЖ)
- Пән
- Алгебра және анализ бастамалары
- Сынып
- 9 сынып
- Тіл
- Қазақ
- Оқыту бағыты
- Физмат
ЖИ көмегімен өз сабақ жоспарыңызды жасаңыз
- Сіздің тақырыбыңыз, пәніңіз және сыныбыңыз бойынша
- Шамамен бір минутта дайын
- Бастау тегін