қазақша

Арифметикалық және геометриялық прогрессиялар — ҚМЖ, Алгебра және анализ бастамалары, 9 сынып

ЖИ көмегімен өз сабақ жоспарыңызды жасаңыз

Алдын ала қарау Материалды ашу
Қысқамерзімді жоспар
Бөлім
Сандар тізбектері және прогрессиялар
Сабақтың тақырыбы
Арифметикалық және геометриялық прогрессиялар
Сыныбы
9
Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары
9.2.3.5 арифметикалық прогрессиялардың n-ші мүшесін, алғашқы n мүшелерінің қосындысын есептеу формулаларын, сипаттамалық қасиетін білу және қолдану;
Сабақтың мақсаты
Оқушылар арифметикалық прогрессияның анықтамасын, айырымын және n-ші мүшесінің формуласын біледі.
Оқушылар арифметикалық прогрессияның алғашқы n мүшесінің қосындысын есептеу формуласын біледі және қолданады.
Оқушылар геометриялық прогрессияның анықтамасын, еселігін және n-ші мүшесінің формуласын біледі.
Оқушылар арифметикалық және геометриялық прогрессиялардың айырмашылықтарын мысалдар арқылы ажыратады.
Құндылықтар
Оқушылар заңдылықтарды дәлелдеп, есептеу жолын түсіндіру арқылы жауапкершілік пен зияткерлік адалдықты дамытады. Топтық ойын мен өзара тексеру кезінде бірін-бірі құрметтеп, бірлесіп жұмыс істейді.
Сабақтың барысы
Сабақтың кезеңі/ уақыт Педагогтің іс-әрекеті Оқушының іс-әрекеті Бағалау Ресурстар
Ұйымдастыру және қызығушылық
3 мин
Ұйымдастыру кезеңі:
Оқушылармен амандасып, сабаққа қатысуын тексереді.
Тақтаға 2, 5, 8, 11 және 3, 6, 12, 24 тізбектерін жазып, олардың қалай құрылғанын ойлануды ұсынады.
Оқушылар сабаққа дайындалады және берілген тізбектердің заңдылығын анықтауға тырысады: бірінші тізбекте 3 қосылады, екіншісінде 2-ге көбейтіледі. Екі тізбектің заңдылығын дұрыс анықтайды — әрқайсысы үшін 1 ұпай. Ең көбі — 2 ұпай. тақта, бор, дәптер
Тақырыпты анықтау
4 мин
Мәселе қою:
«2, 5, 8, 11 тізбегінде кез келген мүшені алдыңғы мүшесі арқылы қалай табуға болады?» деп сұрайды.
«3, 6, 12, 24 тізбегінде мүшелер қалай өзгереді және бұл екі тізбектің айырмасы неде?» деген мәселені қояды.
Оқушылар бірінші тізбекте әр жолы 3 қосылатынын, ал екінші тізбекте әр жолы 2-ге көбейтілетінін айтады. Оқушылар бұлардың арифметикалық және геометриялық прогрессиялар болуы мүмкін екенін болжайды. Бірінші тізбектегі амал мен екінші тізбектегі амал дұрыс аталады — әрқайсысы үшін 1 ұпай. Ең көбі — 2 ұпай. тізбектер жазылған карточкалар, тақта
Жаңа материалды түсіндіру
9 мин
Жаңа материалды түсіндіру:
Презентация арқылы арифметикалық прогрессияның анықтамасын, айырымын және сипаттамалық қасиетін түсіндіреді: aₙ₊₁ − aₙ = d; 2aₙ = aₙ₋₁ + aₙ₊₁.
Арифметикалық прогрессияның n-ші мүшесі формуласын aₙ = a₁ + (n − 1)d және алғашқы n мүшесінің қосындысы формуласын Sₙ = n(a₁ + aₙ)/2 = n(2a₁ + (n − 1)d)/2 көрсетеді.
Геометриялық прогрессияның анықтамасы мен еселігін q = bₙ₊₁/bₙ деп түсіндіріп, n-ші мүшесінің bₙ = b₁qⁿ⁻¹ формуласын таныстырады.
Мысалдарды талдайды: 2, 5, 8,… тізбегінде d = 3; 3, 6, 12,… тізбегінде q = 2.
Слайд 1 — Арифметикалық және геометриялық прогрессиялар
Слайд 2 — Баспалдақтың әр сатысы бірдей биіктікке өссе, ал бактериялар саны бірдей есеге артса, сан…
Слайд 3 — Сабақ мақсаты
Слайд 4 — Айырымы тұрақты тізбек
Слайд 5 — Мүше және қосынды
Слайд 6 — Қай сипаттама маңызды?
Слайд 7 — Еселікпен өзгеретін тізбек
Слайд 8 — Екі заңдылықты ажырату
Слайд 9 — Қорытынды
Слайд 10 — Есте сақтап жауап бер
Оқушылар анықтамалар мен формулаларды дәптерге жазады. Оқушылар 2, 5, 8,… тізбегі арифметикалық, ал 3, 6, 12,… тізбегі геометриялық прогрессия екенін және олардың d = 3, q = 2 мәндерін атайды. Анықтамалар мен айырымды/еселікті дұрыс белгілейді — 2 ұпай; арифметикалық прогрессияның екі формуласын дұрыс жазады — 2 ұпай; геометриялық прогрессия формуласын дұрыс жазады — 1 ұпай. Ең көбі — 5 ұпай.
Формулаларды талдау
5 мин
Сыныпқа сұрақтар:
«Арифметикалық прогрессияның бесінші мүшесін табу үшін қандай формула қолданылады?».
«Алғашқы мүшесі 4, айырымы 2 болатын прогрессияның алғашқы төрт мүшесі қандай?».
«Геометриялық прогрессияда еселік қалай анықталады?».
Жауаптар:
aₙ = a₁ + (n − 1)d формуласы қолданылады.
4, 6, 8, 10.
Келесі мүшені алдыңғы мүшеге бөлу арқылы анықталады.
Оқушылар сұрақтарға жауап береді: n-ші мүшенің формуласын атайды, алғашқы төрт мүшені 4, 6, 8, 10 деп жазады және геометриялық прогрессияның еселігін көршілес мүшелердің қатынасы деп түсіндіреді. Үш сұрақтың әрқайсысына дұрыс жауап береді — әрқайсысы үшін 1 ұпай. Ең көбі — 3 ұпай. формулалар жазылған тақта, дәптер
Прогрессиялар ойыны
6 мин
Нұсқаулық:
Оқушыларды шағын топтарға бөліп, «Заңдылықты тап» ойынын өткізеді.
Топтарға 7, 10, 13, …; 2, 6, 18, …; 20, 16, 12,… тізбектерін ұсынып, прогрессия түрін және келесі мүшесін табуды тапсырады.
Әр жауапты тізбектің өзгеру ережесімен негіздетеді.
Оқушылар топпен тізбектерді талдайды: 7, 10, 13,… — арифметикалық, келесі мүшесі 16; 2, 6, 18,… — геометриялық, келесі мүшесі 54; 20, 16, 12,… — арифметикалық, келесі мүшесі 8. Әр тізбектің түрін дұрыс анықтайды — әрқайсысы үшін 1 ұпай; үш келесі мүшені дұрыс табады — әрқайсысы үшін 1 ұпай. Ең көбі — 6 ұпай.
Жеке есептер
8 мин
Нұсқаулық:
Үлестірмелі тапсырманы таратады: «Арифметикалық прогрессияда a₁ = 5, d = 4. a₇ және S₇ мәндерін табыңдар».
«Геометриялық прогрессияда b₁ = 3, q = 2. b₅ мәнін табыңдар» есебін орындатуды ұсынады.
Формуланы таңдауды, есептеу барысын көрсетуді және соңғы жауапты жазуды ескертеді.
Оқушылар жеке орындайды: a₇ = 5 + 6·4 = 29; S₇ = 7(5 + 29)/2 = 119; b₅ = 3·2⁴ = 48. Есептеу қадамдарын дәптерге жазады. a₇ мәнін дұрыс табады — 2 ұпай; S₇ формуласын таңдап, мәнін дұрыс есептейді — 3 ұпай; b₅ мәнін дұрыс табады — 2 ұпай. Ең көбі — 7 ұпай.
Қысқа білім тексеру
6 мин
Тапсырма беру:
Қысқа тексеру жұмысын таратады.
Сұрақтарды ұсынады: «1) 6, 9, 12,… тізбегінің айырымын табыңдар. 2) a₁ = 2, d = 5 болса, a₄-ті табыңдар. 3) 5, 10, 20,… тізбегінің еселігін табыңдар. 4) b₁ = 4, q = 3 болса, b₃-ті табыңдар».
Жауаптарды жинап, қысқаша тексереді.
Оқушылар тапсырмаларды жеке орындайды: d = 3; a₄ = 17; q = 2; b₃ = 36. Әр дұрыс жауап үшін 1 ұпай беріледі. Ең көбі — 4 ұпай.
Рефлексия
4 мин
«Сабақты қаншалықты жақсы түсіндіңіз?» рефлексиясын өткізеді. Оқушылар түсінуін 1-ден 5 жұлдызға дейін бағалайды — «түсінбедім»-нен «бәрін түсіндім»-ге дейін.
Оқушылар «Сабақты қаншалықты жақсы түсіндіңіз?» рефлексиясын орындап, тақырыпты түсінуін бағалайды. Дұрыс ұғым не формуланы атайды — 1 ұпай; оқу қиындығын немесе келесі қадамын нақты көрсетеді — 1 ұпай. Ең көбі — 2 ұпай.
Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау
Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау Тақтаға жауап жазуға шыққанда асықпай жүріп, борды қауіпсіз пайдаланыңдар; сыныптағы қозғалыс кезінде бір-біріңе кедергі келтірмеңдер.

Материал туралы

Материал түрі
ҚМЖ (ҚМЖ)
Пән
Алгебра және анализ бастамалары
Сынып
9 сынып
Тіл
Қазақ
Оқыту бағыты
Физмат

ЖИ көмегімен өз сабақ жоспарыңызды жасаңыз

  • Сіздің тақырыбыңыз, пәніңіз және сыныбыңыз бойынша
  • Шамамен бір минутта дайын
  • Бастау тегін

Мұғалімдер жасаған сабақ жоспарлары, тесттер мен презентациялар

Осы сабақ жоспарын толық ашу және ЖИ көмегімен бірнеше минутта өз материалдарыңызды жасау үшін тіркеліңіз.