Гравитациялық өрістегі снарядтың қозғалысы: динамика — ҚМЖ, Физика, 10 сынып
Алдын ала қарау
Материалды ашу
Қысқамерзімді жоспар
| Бөлім |
Динамика. Гравитациялық өрістегі денелердің қозғалысы
|
| Сабақтың тақырыбы |
Гравитациялық өрістегі снарядтың қозғалысы: динамика
|
| Сыныбы |
10
|
| Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары |
Ньютон заңдарын және бүкіләлемдік тартылыс заңын механикалық қозғалыс есептерінде қолдану.
Снаряд қозғалысын көлденең және тік бағыттағы қозғалыстардың қосындысы ретінде талдау.
Физикалық шамалар арасындағы тәуелділікті математикалық модельдер арқылы сипаттау.
|
| Сабақтың мақсаты |
Оқушы гравитациялық өрістегі снаряд қозғалысының негізгі ұғымдарын біледі.
Оқушы снарядтың көлденең және тік бағыттағы қозғалыстарын ажыратып, әр бағыттағы үдеуді біледі.
Оқушы ұшу уақытын, ең үлкен көтерілу биіктігін және ұшу қашықтығын есептеу формулаларын біледі.
Оқушы берілген бастапқы жылдамдық пен лақтыру бұрышы бойынша снаряд траекториясын талдай біледі.
|
| Құндылықтар |
Ғылыми дәлдік пен жауапкершілік: оқушылар шамаларды өлшем бірліктерімен дұрыс жазып, есептеу нәтижесін тексереді. Ынтымақтастық пен өзара құрмет: топтық талқылау кезінде әр оқушының пікірін тыңдап, ортақ шешім қабылдайды.
|
Сабақтың барысы
| Сабақтың кезеңі/ уақыт | Педагогтің іс-әрекеті | Оқушының іс-әрекеті | Бағалау | Ресурстар |
|---|---|---|---|---|
| Ұйымдастыру және мақсат қою 3 минут |
Ұйымдастыру кезеңі:
Оқушылармен амандасады, қатысымды тексереді және сабаққа қажетті дәптер, қалам, калькулятордың дайын болуын қадағалайды.
Сабақ тақырыбы мен оқу мақсаттарын таныстырады: гравитациялық өрістегі снаряд қозғалысын динамика тұрғысынан түсіндіру, қозғалысты құрамдастарға жіктеу және есептеу формулаларын қолдану.
|
Оқушылар құралдарын дайындайды және сабаққа назарын аударады. Оқушылар сабақтың тақырыбы мен оқу мақсаттарын дәптерге жазады. | Сабақ мақсатын дұрыс тұжырымдау — 1 ұпай. Қажетті құралдарды дайындау — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 2 ұпай. | тақта, дәптер, қалам, калькулятор |
| Қозғалыс мәселесін анықтау 5 минут |
Мәселе қою:
«Бұрышпен жоғары лақтырылған снаряд неге қисық сызықты траекториямен қозғалады, ал оның көлденең және тік бағыттардағы қозғалысын қалай сипаттауға болады?» деген мәселені ұсынады.
Снарядқа ауа кедергісі ескерілмеген жағдайда тек ауырлық күші әсер ететінін атап, болжам жасауға бағыттайды.
Күтілетін нәтижені нақтылайды: қозғалысты екі тәуелсіз құрамдасқа жіктеу және Ньютонның екінші заңымен байланыстыру.
|
Оқушылар қойылған мәселені талдайды. Оқушылар снарядқа төмен қарай ауырлық күші әсер ететінін айтады. Оқушылар көлденең бағытта қозғалыс бірқалыпты, ал тік бағытта қозғалыс үдемелі болуы мүмкін деген болжам ұсынады. | Ауырлық күшінің бағытын дұрыс көрсету — 1 ұпай. Көлденең қозғалыстың сипатын дұрыс болжау — 1 ұпай. Тік қозғалыстың сипатын дұрыс болжау — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 3 ұпай. | снаряд траекториясының суреті, тақта, маркер |
| Теорияны көрнекі түсіндіру 7 минут |
Жаңа материалды түсіндіру:
Снарядтың бастапқы жылдамдығын құрамдастарға жіктейді: v₀x = v₀ cos α, v₀y = v₀ sin α.
Ньютонның екінші заңын қолданады: көлденең бағытта aₓ = 0, тік бағытта aᵧ = −g.
Негізгі теңдеулерді түсіндіреді: x = v₀ cos α · t, y = v₀ sin α · t − gt²/2.
Ұшу уақыты T = 2v₀ sin α/g, ең үлкен биіктік H = v₀²sin²α/(2g), ұшу қашықтығы L = v₀²sin2α/g екенін көрсетеді.
Ауа кедергісі ескерілмесе және бастапқы және соңғы деңгейлері бірдей болса, ең үлкен қашықтық α = 45° бұрышында алынатынын түсіндіреді.
Слайд 1 — Гравитациялық өрістегі снарядтың қозғалысы
Слайд 2 — Қозғалыстың физикалық моделі
Слайд 3 — Бастапқы жылдамдықты жіктеу
Слайд 4 — Ньютонның екінші заңы
Слайд 5 — Координаталардың уақытқа тәуелділігі
Слайд 6 — Траекторияның физикалық мағынасы
Слайд 7 — Ұшу уақыты
Слайд 8 — Ең үлкен биіктік
Слайд 9 — Ұшу қашықтығы
Слайд 10 — 45° бұрыштың ерекшелігі
|
Оқушылар снаряд жылдамдығын көлденең және тік құрамдастарға жазады. Оқушылар көлденең бағыттағы үдеудің нөлге, тік бағыттағы үдеудің −g-ге тең екенін түсіндіреді. Оқушылар қозғалыс теңдеулері мен ұшу сипаттамаларының формулаларын дәптерге жазады. Оқушылар 45° бұрыш жағдайының шартын атайды. | Жылдамдық құрамдастарын дұрыс жазу — 2 ұпай. Үдеулерді дұрыс анықтау — 2 ұпай. Екі қозғалыс теңдеуін дұрыс жазу — 2 ұпай. Үш негізгі формуланы дұрыс көрсету — 2 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 8 ұпай. | |
| Түсінуді тексеру сұрақтары 6 минут |
Сыныпқа сұрақтар:
Снаряд қозғалысы кезінде көлденең бағыттағы үдеу неге тең?
Тік бағыттағы үдеудің бағыты қандай?
Бастапқы жылдамдықтың тік құраушысы қандай өрнекпен анықталады?
Снарядтың ең жоғары нүктесінде тік жылдамдық қандай болады?
Қандай шартта ұшу қашықтығы ең үлкен мәнге ие болады?
Жауаптар:
Көлденең бағыттағы үдеу нөлге тең.
Тік үдеу төмен, оның мәні −g.
v₀y = v₀ sin α.
Ең жоғары нүктеде тік жылдамдық нөл болады.
Бірдей бастапқы және соңғы деңгейде, ауа кедергісі ескерілмегенде, α = 45° болса, қашықтық ең үлкен болады.
|
Оқушылар сұрақтарға жеке жауап береді және жауаптарын дәлелдейді. Оқушылар көлденең үдеудің нөл екенін айтады. Оқушылар тік үдеудің төмен бағытталғанын түсіндіреді. Оқушылар v₀y = v₀ sin α формуласын жазады. Оқушылар ең жоғары нүктеде тік жылдамдықтың нөл болатынын және 45° шартын атайды. | Бірінші және екінші сұрақтарға дұрыс жауап — 2 ұпай. Үшінші сұраққа дұрыс формула — 1 ұпай. Төртінші сұраққа дұрыс жауап — 1 ұпай. Бесінші сұраққа дұрыс шарт — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 5 ұпай. | оқулық, тақта, формулалар кестесі |
| Формулаларды бекіту ойыны 7 минут |
Нұсқаулық:
Оқушыларды шағын топтарға бөледі және «Формуланы сәйкестендір» ойынын ұйымдастырады.
Бір жиынтыққа физикалық шамалардың атауларын, екінші жиынтыққа формулаларды таратады.
Топтарға ұшу уақыты, ең үлкен биіктік, ұшу қашықтығы және бастапқы жылдамдық құрамдастары үшін дұрыс жұптарды табуды тапсырады.
Әр топтан бір оқушы сәйкестікті түсіндіреді.
|
Оқушылар топта формула мен физикалық шаманың атауын сәйкестендіреді. Оқушылар T = 2v₀ sin α/g, H = v₀²sin²α/(2g), L = v₀²sin2α/g формулаларын тиісті шамалармен жұптайды. Оқушылар өз таңдауларын түсіндіреді және басқа топтардың жауаптарын тексереді. | Ұшу уақытын дұрыс сәйкестендіру — 1 ұпай. Ең үлкен биіктік формуласын дұрыс сәйкестендіру — 1 ұпай. Ұшу қашықтығы формуласын дұрыс сәйкестендіру — 1 ұпай. Топтық түсіндіру — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 4 ұпай. |
Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау
| Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау | Есептерді орындағанда калькулятор мен электр жабдықтарын ұқыпты пайдаланып, сымдарға және розеткаларға қол тигізбеу керек. Снаряд қозғалысын тек сызба немесе қауіпсіз оқу үлгісі арқылы талдау қажет, нақты заттарды атуға болмайды. |
Материал туралы
- Материал түрі
- ҚМЖ (ҚМЖ)
- Пән
- Физика
- Сынып
- 10 сынып
- Тіл
- Қазақ
- Оқыту бағыты
- Физмат
ЖИ көмегімен өз сабақ жоспарыңызды жасаңыз
ROQED AI сіздің тақырыбыңыз, пәніңіз және сыныбыңыз бойынша дайын материал құрастырады. Бастау тегін.
