Зар заман жыры, жырдың құрылысы — ҚМЖ, Қазақ тілі мен әдебиеті, 7 сынып
ЖИ көмегімен өз сабақ жоспарыңызды жасаңыз
Тегін жасау
Алдын ала қарау
Материалды ашу
Қысқамерзімді жоспар
| Бөлім |
Әдебиеттегі тарихи кезеңдер мен көркемдік ерекшеліктер
|
| Сабақтың тақырыбы |
Зар заман жыры, жырдың құрылысы
|
| Сыныбы |
7
|
| Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары |
Жырмен танысып, құрылысын анықтау
|
| Сабақтың мақсаты |
Оқушы «зар заман» ұғымын және жырдың негізгі тақырыбын біледі.
Оқушы жырдың композициялық құрылымын анықтап, бөліктерін мәтіннен дәлел келтіріп сипаттайды.
Оқушы жырдағы көркемдік тәсілдер мен авторлық көңіл күйдің байланысын түсіндіреді.
|
| Құндылықтар |
Тарихи мұраға құрметпен қарап, жырдағы ел тағдыры мен заман өзгерісін талдау арқылы ұлттық мәдениетке жауапкершілікпен қарауға баулу. Өз ойын мәтінге сүйеніп дәлелдеу және өзгенің пікірін тыңдау мәдениетін дамыту.
|
Сабақтың барысы
| Сабақтың кезеңі/ уақыт | Педагогтің іс-әрекеті | Оқушының іс-әрекеті | Бағалау | Ресурстар |
|---|---|---|---|---|
| Ұйымдастыру және сабаққа дайындық 3 мин |
Ұйымдастыру кезеңі:
Оқушылармен амандасып, қатысымды тексереді.
Сабақ тақырыбы мен мақсатын хабарлап, оқулық пен дәптерді дайындауды ұсынады.
|
Оқушылар амандасады, сабаққа қажетті құралдарын дайындайды және мақсатпен танысады. | Құралдарын дайындап, сабақ мақсатын дұрыс атайды — 1 ұпай. Ең көбі — 1 ұпай. | тақта, оқулық, дәптер |
| Тақырыпқа кіріспе 5 мин |
Мәселе қою:
«Зар заман» тіркесін естігенде қандай кезең мен көңіл күй елестейді?» деген сұрақ қояды.
Жырдағы заман бейнесі мен ақынның көзқарасын анықтау сабақтың негізгі мәселесі екенін айтады.
Сыныпқа сұрақтар:
«Зар» сөзі қандай мағына береді?
Жырда заманның өзгеруі неліктен мұңмен суреттелуі мүмкін?
Жауаптар:
«Зар» — қайғы, мұң, налу.
Ел өміріндегі өзгерістер, қиындықтар мен құндылықтардың әлсіреуі мұңды көңіл күй тудыруы мүмкін.
|
Оқушылар «зар» сөзінің мағынасын қайғы, мұң деп түсіндіреді. Оқушылар жырда ел өміріндегі өзгерістер мен қиындықтар мұңды көңіл күй тудыруы мүмкін екенін айтады. | «Зар» сөзінің мағынасын дұрыс түсіндіреді — 1 ұпай; жырдағы мұңның бір себебін атайды — 1 ұпай; пікірін қисынды жеткізеді — 1 ұпай. Ең көбі — 3 ұпай. | тақта, сөздік дәптер |
| Жаңа материалды меңгеру 10 мин |
Жаңа материалды түсіндіру:
«Зар заман» әдеби ағымының тарихи сипатын және жырда ел тағдыры, заман өзгерісі, адамгершілік құндылықтар тақырыптарының көрініс табатынын түсіндіреді.
Жыр құрылысының негізгі бөліктерін: тақырып, кіріспе, негізгі ойдың дамуы, шиеленіс немесе толғаныс, қорытындыны түсіндіреді.
Жырды талдағанда шумақ, тармақ, бунақ, ұйқас және көркемдегіш құралдарды байқау керегін көрсетеді.
|
Оқушылар негізгі ұғымдарды тыңдап, дәптерге жазады. Оқушылар жыр құрылымының бөліктерін және шумақ, тармақ, бунақ, ұйқас ұғымдарын атайды. | «Зар заман» ағымының бір сипатын атайды — 1 ұпай; құрылымның үш бөлігін дұрыс атайды — 3 ұпай; жыр құрылымына қатысты екі ұғымды түсіндіреді — 2 ұпай. Ең көбі — 6 ұпай. | оқулық, тақта, дәптер |
| Жыр құрылымын талдау 12 мин |
Нұсқаулық:
Жырдың мазмұны мен құрылымын талдауға арналған слайдтарды көрсетеді.
Оқушыларға мәтінді оқып, шумақ пен тармақ санын белгілеуді, ұйқас үлгісін байқауды тапсырады.
Жырдың кіріспесін, негізгі ойының дамуын және қорытындысын мәтіннен дәлел келтіріп анықтауды ұсынады.
Әр топтың талдауын тыңдап, құрылымдық бөліктерді мәтін дәлелімен байланыстырады.
Слайд 1 — Зар заман жыры
Слайд 2 — Шортанбай Қанайұлының «Зар заман» жыры XIX ғасырдағы ел өмірінің өзгерісін мұңды сарынмен…
Слайд 3 — Сабақ соңында
Слайд 4 — Зар заман ұғымы
Слайд 5 — Өлеңнің сыртқы құрылысы
Слайд 6 — Талдау нені көрсетеді?
Слайд 7 — Композицияны ажырату
Слайд 8 — Көркемдік пен көңіл күй
Слайд 9 — Негізгі түйіндер
Слайд 10 — Еске түсіріп жауап бер
|
Оқушылар слайдтардағы нұсқауларды пайдаланып, жыр мәтінін оқиды. Оқушылар шумақ пен тармақты белгілейді, ұйқас үлгісін анықтайды және құрылымдық бөліктерге мәтіннен дәлел келтіреді. | Шумақ пен тармақты дұрыс ажыратады — 2 ұпай; ұйқас үлгісін негіздеп көрсетеді — 2 ұпай; құрылымның үш бөлігін мәтін дәлелімен анықтайды — 3 ұпай. Ең көбі — 7 ұпай. | |
| Талдауды бекіту 10 мин |
Нұсқаулық:
Әр топқа жырдың бір бөлігін талдап, оның негізгі ойын және авторлық көңіл күйін жазуды тапсырады.
«Бұл бөлікте заман сипаты қалай берілген?», «Қандай сөздер ақынның наласын аңғартады?», «Бөліктің жыр құрылымындағы қызметі қандай?» деген сұрақтарды ұсынады.
Топтарды жауаптарын мәтіннен мысалмен дәлелдеуге бағыттайды.
|
Оқушылар топта жыр бөлігінің негізгі ойын анықтайды. Оқушылар заман сипатын, ақынның наласын танытатын сөздерді және бөліктің құрылымдағы қызметін мәтін мысалдарымен түсіндіреді. | Негізгі ойды дұрыс анықтайды — 2 ұпай; заман сипатына мәтіннен дәлел келтіреді — 2 ұпай; ақынның көңіл күйін танытатын сөзді түсіндіреді — 2 ұпай; құрылымдық қызметін атайды — 2 ұпай. Ең көбі — 8 ұпай. | жыр мәтіні, жұмыс парағы, тақта |
| Рефлексия 5 мин |
«Сезіміңізді тақтаға жабыстырыңыз» рефлексиясын өткізеді. Әр оқушы тақтаға стикер апарады — коллаж сыныптың көңіл-күйін бірден көрсетеді.
|
Оқушылар «Сезіміңізді тақтаға жабыстырыңыз» рефлексиясын орындап, тақырыпты түсінуін бағалайды. | Жырдың бір құрылымдық ерекшелігін атайды — 1 ұпай; сабақтағы түсінігін нақты тұжырымдайды — 1 ұпай. Ең көбі — 2 ұпай. |
Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау
| Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау | Мәтінді оқығанда кітап пен дәптерді көзден қолайлы қашықтықта ұстап, жарық жеткілікті жерде отырыңдар. Топтық талқылауда бір-біріңнің пікірін құрметтеп, кезекпен сөйлеңдер. |
Материал туралы
- Материал түрі
- ҚМЖ (ҚМЖ)
- Пән
- Қазақ тілі мен әдебиеті
- Сынып
- 7 сынып
- Тіл
- Қазақ
ЖИ көмегімен өз сабақ жоспарыңызды жасаңыз
- Сіздің тақырыбыңыз, пәніңіз және сыныбыңыз бойынша
- Шамамен бір минутта дайын
- Бастау тегін
