Орхон-Енисей ескерткіштері. «Күлтегін» жыры — Lesson Plan, Kazakh Language and Literature, Grade 7
Preview
Open material
Lesson plan
| Section |
Ежелгі дәуір әдебиеті
|
| Lesson title |
Орхон-Енисей ескерткіштері. «Күлтегін» жыры
|
| Class |
7
|
| Lesson objectives according to program |
Әдеби шығармадағы тұлғалық болмысты гуманистік тұрғыдан талдау.
Көне түркі жазба мұраларының тарихи-мәдени маңызын түсіндіру.
Көркем мәтіндегі идея, кейіпкер және ұлттық құндылық байланысын анықтау.
|
| Lesson objectives |
Оқушы Орхон-Енисей ескерткіштерінің тарихи және әдеби ерекшеліктерін біледі.
Оқушы «Күлтегін» жырындағы Күлтегін тұлғасының ел қорғаушы бейнесін біледі.
Оқушы жырдағы отаншылдық, бірлік және елге қызмет ету идеяларын біледі.
Оқушы Күлтегіннің тұлғалық болмысын гуманистік тұрғыдан талдау өлшемдерін біледі.
|
| Values |
Елге қызмет ету және отаншылдық құндылықтары Күлтегіннің халықты қорғауы мен ел бірлігін сақтау әрекеттерін талдау арқылы қалыптасады. Тарихи мұраға құрмет пен жауапкершілік көне жазба ескерткіштерінің маңызын бағалау және топтық жұмыс барысында дамиды.
|
Lesson progress
| Lesson stage/time | Teacher's action | Student's action | Evaluation | Resources |
|---|---|---|---|---|
| Ұйымдастыру және қызығушылықты ояту 5 минут |
Ұйымдастыру кезеңі:
Оқушылармен амандасады, сабаққа қатысымын тексереді және сыныпты үш жұмыс тобына бөледі.
«Көне тасқа жазылған сөз бүгінгі ұрпаққа не айтады?» деген ойтүрткі сұрағын ұсынады.
Сабақтың тақырыбы мен оқу мақсаттарын таныстырады.
|
Оқушылар сабаққа дайындалады және жұмыс топтарына орналасады. Оқушылар ойтүрткі сұрағына өз болжамдарын айтады. Оқушылар сабақтың тақырыбы мен оқу мақсаттарын дәптерге жазады. | Сабаққа дайындық және топ жұмысына қатысу — 1 ұпай. Тақырып бойынша бастапқы болжам ұсыну — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 2 ұпай. | тақта, дәптер, маркер |
| Тарихи мәселені анықтау 7 минут |
Мәселе қою:
Орхон-Енисей жазбаларының көне түркі қоғамы үшін қандай қызмет атқарғанын талқылауға ұсынады.
Мәселені тұжырымдайды: «Күлтегін бейнесі тек батырлықтың үлгісі ме, әлде елдік пен адамгершіліктің де көрінісі ме?».
Оқушылардан мәтінді осы мәселе тұрғысынан оқуды сұрайды.
|
Оқушылар Орхон-Енисей жазбаларының тарихи қызметі туралы болжамдарын дәлелдейді. Оқушылар қойылған мәселе бойынша «батырлық» және «адамгершілік» ұғымдарын салыстырады. Оқушылар мәтінді мәселе негізінде талдауға дайындалады. | Тарихи қызметке қатысты дұрыс болжам — 1 ұпай. Мәселені екі қырынан түсіндіру — 2 ұпай. Дәлелді пікір айту — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 4 ұпай. | Орхон-Енисей жазбаларының суреті, тақта, дәптер |
| Жыр мазмұнын талдау 10 минут |
Жаңа материалды түсіндіру:
Орхон-Енисей ескерткіштерінің көне түркі дәуіріне жататынын, олардың тарихи шежіре әрі әдеби мұра қызметін атқаратынын түсіндіреді.
«Күлтегін» жырының Күлтегіннің ел қорғаудағы ерлігін, Білге қағанның ел басқаруын және халықтың бірлігін баяндайтынын атап көрсетеді.
Күлтегін тұлғасының негізгі белгілерін түсіндіреді: батылдық, адалдық, жауапкершілік, елге қызмет ету.
Жырдағы үндеу, қайталау, параллель құрылым және тарихи баяндау белгілерін мәтіннен табуды тапсырады.
Талдау үлгісін көрсетеді: «әрекет — кейіпкер қасиеті — халыққа әсері».
Мәтінді талдауға арналған үзінділерді…
|
Оқушылар Орхон-Енисей ескерткіштерінің тарихи шежіре және әдеби мұра ретіндегі ерекшелігін түсіндіреді. Оқушылар «Күлтегін» жырының негізгі мазмұнын және елдік идеясын анықтайды. Оқушылар Күлтегіннің батылдық, адалдық және жауапкершілік қасиеттерін мәтіннен дәлелдейді. Оқушылар үндеу, қайталау, параллель құрылым және тарихи баяндау белгілерін табады. Оқушылар «әрекет — кейіпкер қасиеті — халыққа әсері» үлгісі бойынша кесте толтырады. | Ескерткіштердің екі ерекшелігін дұрыс атау — 2 ұпай. Жырдың негізгі идеясын анықтау — 2 ұпай. Күлтегіннің үш тұлғалық қасиетін мәтінмен дәлелдеу — 3 ұпай. Көркемдік тәсілдердің екеуін табу — 2 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 9 ұпай. | оқулық, мәтін үзінділері, талдау кестесі, дәптер |
| Сәйкестендіру ойыны 8 минут |
Нұсқаулық:
Әр топқа «Күлтегін» жырындағы ұғымдар мен олардың түсіндірмелері жазылған карточкаларды таратады.
Тапсырманы түсіндіреді: «Күлтегін», «Білге қаған», «ел бірлігі», «жорық», «тас жазу» ұғымдарын тиісті сипаттамаларымен сәйкестендіріңдер.
Топтарға сәйкестендіруді мәтін мазмұнымен дәлелдеуді ұсынады.
Жауаптарды тексеріп, дұрыс жұптарға кері байланыс береді.
|
Оқушылар ұғымдар мен түсіндірмелерді сәйкестендіреді. Оқушылар «Күлтегін» ұғымын ел қорғаған батыр тұлғамен сәйкестендіреді. Оқушылар «Білге қаған» ұғымын ел басқарған тарихи тұлғамен сәйкестендіреді. Оқушылар «ел бірлігі» ұғымын халықтың ортақ мақсатқа топтасуымен байланыстырады. Оқушылар әр сәйкестікті мәтіндегі мазмұн арқылы дәлелдейді. | Бес ұғымның әрқайсысын дұрыс сәйкестендіру — 1 ұпайдан, барлығы 5 ұпай. Екі сәйкестікті мәтін мазмұнымен дәлелдеу — 2 ұпай. Топтық жұмысқа үлес қосу — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 8 ұпай. | |
| Гуманистік талдау сұрақтары 8 минут |
Сыныпқа сұрақтар:
Күлтегіннің әрекеттерінен қандай адамгершілік қасиеттер көрінеді?
Жырда жеке батыр мен халық тағдыры қалай байланыстырылған?
«Ел бірлігі» идеясы бүгінгі қоғам үшін неге маңызды?
Күлтегін бейнесін тек әскери ерлік тұрғысынан бағалау жеткілікті ме?
Жауаптар:
Күлтегіннен адалдық, жауапкершілік, батылдық және халыққа қызмет ету қасиеттері көрінеді.
Күлтегіннің ерлігі халықты қорғауға және елдің тәуелсіздігін сақтауға бағытталған.
Ел бірлігі ортақ мақсатқа жұмылуға, өзара құрметке және тұрақтылыққа негіз болады.
Жоқ, оның бейнесін адамгершілік, елжандылық және жауапкершілік қырларымен бір…
|
Оқушылар Күлтегіннің адамгершілік қасиеттерін мәтіннен алынған дәлелдермен түсіндіреді. Оқушылар жеке батырдың ерлігі мен халық тағдырының байланысын талдайды. Оқушылар ел бірлігінің қазіргі қоғамдағы маңызын мысалмен көрсетеді. Оқушылар Күлтегін бейнесін әскери және гуманистік қырларынан салыстырып бағалайды. | Бірінші сұраққа дәлелді жауап — 2 ұпай. Екінші сұраққа себеп-салдарлы жауап — 2 ұпай. Үшінші сұраққа қазіргі өмірмен байланысты жауап — 2 ұпай. Төртінші сұраққа гуманистік бағалау — 2 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 8 ұпай. | мәтін үзінділері, сұрақтар жазылған парақтар, дәптер |
Health and safety compliance
| Health and safety compliance | Мәтінмен жұмыс кезінде оқушылар дұрыс отыру қалпын сақтап, көз бен дәптер арақашықтығын ұстанады. Топтық жұмыс барысында карточкаларды қауіпсіз пайдаланып, бір-бірінің пікірін құрметпен тыңдайды. |
Material details
- Material type
- Lesson Plan
- Subject
- Kazakh Language and Literature
- Grade
- Grade 7
- Language
- Kazakh
- Education direction
- Humanitarian
Create your own lesson plan with AI
ROQED AI builds a ready-to-use material from your topic, subject and grade. Free to start.
