Сөз тіркесі — Lesson Plan, Kazakh Language, Grade 4
Preview
Open material
Lesson plan
| Section |
Сөз және оның мағынасы
|
| Lesson title |
Сөз тіркесі
|
| Class |
4
|
| Lesson objectives according to program |
4.2.2.1 тұрақты сөз тіркестері мен көп мағыналы сөздерді ажырата білу, мағынасын түсіну, сөйлеу барысында қолдану
4.3.3.1 оқыған, тыңдаған және аудиовизуалды материалдар бойынша жоспар құрып, мазмұндама/ тірек сөздерді пайдаланып эссе жазу
|
| Lesson objectives |
Оқушылар сөз тіркесінің мағынасын біледі және оны мысалдардан анықтайды.
Оқушылар тұрақты сөз тіркестерін көп мағыналы сөздерден ажыратып, мағынасын түсіндіреді.
Оқушылар тірек сөздерді пайдаланып, сөз тіркестерін қатыстыра отырып шағын мәтін жазады.
|
| Values |
Оқушылар сөз мағынасын дәл қолдану арқылы ана тіліне құрметпен қарайды. Топтық жұмыс кезінде бірін-бірі тыңдап, өз ойын әдеппен жеткізеді.
|
Lesson progress
| Lesson stage/time | Teacher's action | Student's action | Evaluation | Resources |
|---|---|---|---|---|
| Ұйымдастыру кезеңі 3 минут |
Ұйымдастыру кезеңі:
Оқушылармен амандасып, сыныптың сабаққа дайындығын тексереді.
Сабақтың тақырыбы мен мақсаттарын хабарлайды.
|
Оқушылар сабаққа қажетті құралдарын дайындайды. Оқушылар сабақтың тақырыбы мен мақсаттарын тыңдайды. | Сабаққа дайындық пен жұмысқа қатысу — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 1 ұпай. | тақта, дәптер, оқулық |
| Тақырыпқа қызығушылық ояту 5 минут |
Мәселе қою:
Тақтаға «қол ұшын беру» және «бас» сөздерін жазады.
«Қол ұшын беру» тіркесіндегі сөздерді тура мағынада түсінуге бола ма? «Бас» сөзі әр сөйлемде бір ғана мағына бере ме? деген сұрақтар қояды.
Тұрақты тіркес пен көп мағыналы сөзді ажырату мәселесін ұсынады.
|
Оқушылар тіркестің мағынасын болжайды: «көмектесу». Оқушылар «бас» сөзінің адам дене мүшесі, таудың басы сияқты бірнеше мағынада қолданылатынын айтады. | «Қол ұшын беру» тіркесінің ауыспалы мағынасын дұрыс түсіндіру — 1 ұпай. «Бас» сөзінің екі мағынасын атау — әрқайсысына 1 ұпай, ең көбі 2 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 3 ұпай. | тақта, сөз жазылған карточкалар |
| Жаңа ұғымды меңгеру 8 минут |
Жаңа материалды түсіндіру:
Сөз тіркесі екі не одан да көп сөздің мағыналық байланысынан жасалатынын түсіндіреді.
Тұрақты сөз тіркесінің құрамы көбіне өзгермейтінін және тұтас мағына беретінін мысалмен көрсетеді: «қол ұшын беру» — көмектесу.
Көп мағыналы сөздің бір сөз тұлғасының өзара байланысты бірнеше мағынада қолданылатынын түсіндіреді: «бас» — адамның басы, таудың басы.
Айырмашылығын салыстырады: тұрақты тіркес бірнеше сөзден тұрады, ал көп мағыналылық бір сөзге тән.
|
Оқушылар түсіндірмені тыңдап, негізгі ұғымдарды дәптерге жазады. Оқушылар мысалдарды салыстырып, «қол ұшын беру» тұрақты тіркес, ал «бас» көп мағыналы сөз екенін түсіндіреді. | Сөз тіркесінің анықтамасын дұрыс айту — 1 ұпай. Тұрақты тіркестің белгісін атау — 1 ұпай. Көп мағыналы сөздің белгісін атау — 1 ұпай. Мысалдарды дұрыс ажырату — 1 ұпай. Ең көбі — 4 ұпай. | оқулық, тақта, дәптер |
| Тірек мысалдарды талдау 5 минут |
Сыныпқа сұрақтар:
«Төбе шашы тік тұрды» тіркесі адамның шашы туралы ғана ма, әлде басқа мағына бере ме?
«Көз» сөзі «адамның көзі» және «иненің көзі» тіркестерінде қандай мағынада қолданылған?
«Аузын ашпады» тіркесінің мағынасы қандай?
Жауаптар:
Қатты қорқу немесе таңдану мағынасын береді.
Бір сөз әртүрлі, өзара байланысты мағынада қолданылған.
Үндемеді деген мағына береді.
|
Оқушылар сұрақтарға жауап береді: «Төбе шашы тік тұрды» — қатты қорқу не таңдану; «көз» — көру мүшесі және иненің тесігі; «аузын ашпады» — үндемеді. | Бірінші тіркестің мағынасын түсіндіру — 1 ұпай. «Көз» сөзінің екі мағынасын ажырату — 2 ұпай. «Аузын ашпады» тіркесін түсіндіру — 1 ұпай. Ең көбі — 4 ұпай. | тақта, мысалдар жазылған карточкалар |
| Таныстырылыммен бекіту 6 минут |
Нұсқаулық:
Таныстырылымдағы мысалдарды мұқият оқып, әрқайсысының мағынасын анықтауды тапсырады.
Мысалдарды «тұрақты сөз тіркесі» және «көп мағыналы сөз» деп екі топқа бөлуді ұсынады.
Жауаптарды сыныппен бірге тексеріп, түсініксіз тұстарды нақтылайды.
Slide 1 — Сөз тіркестері
Slide 2 — Біреу «көзі ашылды» десе, ол көзін ашты ма, әлде бір нәрсені түсінді ме?
Slide 3 — Бүгін біз:
Slide 4 — Сөз тіркесі дегеніміз — мағынасы мен байланысы бар екі не одан да көп сөз.
Slide 5 — Тұрақты сөз тіркесі екі не одан да көп сөзден құралып, бір ғана мағынаны білдіреді.
Slide 6 — «Қой аузынан шөп алмас» — жуас, момын адамды сипаттайды; ал «қойдың аузындағы шөп» тура м…
Slide 7 — Көп мағыналы сөздің бір сөзі әр түрлі жағдайда бірнеше мағына береді.
Slide 8 — Тұрақты тіркесті тану үшін оның тұтас мағынасын қара: «құлақ салды» — тыңдады.
Slide 9 — Тұрақты тіркес: Бірнеше сөз тұтас бір мағына береді; мысалы, «құлақ салды» — тыңдады.
Slide 10 — «Бүйрегі бұрды» тіркесі қандай мағына береді және оны қай топқа қосасың?
|
Оқушылар таныстырылымдағы мысалдарды оқиды, мағынасын анықтайды және екі топқа бөледі. Оқушылар жауаптарын түсіндіріп, қате жіберсе түзетеді. | Үш мысалды дұрыс жіктеу — әрқайсысына 1 ұпай. Бір мысалдың мағынасын түсіндіру — 1 ұпай. Ең көбі — 4 ұпай. | |
| Сөз мағынасы ойыны 5 минут |
Ойын тапсырмасы:
Топтарға «тіл қатты», «ит өлген жер», «аяғы ауыр» тіркестері және «жылы сөз», «жылы су» мысалдары жазылған карточкаларды таратады.
Тұрақты тіркестерді көп мағыналы сөз қолданылған мысалдардан ажыратып, мағынасын сәйкестендіруді тапсырады.
Әр топтан бір жауапты дәлелдеп айтуын сұрайды.
|
Оқушылар топпен карточкаларды жіктейді: «тіл қатты» — сөйледі, «ит өлген жер» — алыс жер, «аяғы ауыр» — жүкті; «жылы» сөзі «жылы сөз» және «жылы су» тіркестерінде әртүрлі мағынада қолданылғанын түсіндіреді. | Үш тұрақты тіркесті дұрыс түсіндіру — әрқайсысына 1 ұпай. «Жылы» сөзінің мағыналарын ажырату — 1 ұпай. Топтық дәлелді жауап — 1 ұпай. Ең көбі — 5 ұпай. | |
| Тірек сөзбен жазу 6 минут |
Жазу тапсырмасы:
«Досқа көмектесу» тақырыбында шағын мәтін жазуды тапсырады.
Тірек сөздерді ұсынады: дос, көмек, қол ұшын беру, қуану, алғыс.
Мәтінде кемінде бір тұрақты тіркес қолданып, ойды жүйелі жеткізуді ескертеді.
|
Оқушылар тірек сөздермен шағын мәтін жазады. Оқушылар мәтінінде «қол ұшын беру» тіркесін қолданып, досқа көмектесудің маңызын баяндайды. | Тірек сөздердің кемінде үшеуін қолдану — 1 ұпай. Тұрақты тіркесті мағынасына сай қолдану — 1 ұпай. Ойды жүйелі жазу — 1 ұпай. Ең көбі — 3 ұпай. |
Health and safety compliance
| Health and safety compliance | Карточкалармен жұмыс істегенде оларды ұқыпты ұстап, бір-біріне лақтырмау керек. Топтық тапсырма кезінде сынып ішінде асықпай қозғалып, сыныптастарының пікірін құрметтеу қажет. |
Material details
- Material type
- Lesson Plan
- Subject
- Kazakh Language
- Grade
- Grade 4
- Language
- Kazakh
Create your own lesson plan with AI
ROQED AI builds a ready-to-use material from your topic, subject and grade. Free to start.
