Адам гемоглобині мен миоглобині үшін оттектің диссоциациялануының қисық сызығы — ҚМЖ, Биология, 10 сынып
ЖИ көмегімен өз сабақ жоспарыңызды жасаңыз
Тегін жасау
Алдын ала қарау
Материалды ашу
Қысқамерзімді жоспар
| Бөлім |
Тасымал және газ алмасу
|
| Сабақтың тақырыбы |
Адам гемоглобині мен миоглобині үшін оттектің диссоциациялануының қисық сызығы
|
| Сыныбы |
10
|
| Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары |
10.1.3.1. Эмбрион мен ересек ағзаның гемоглобині мен миоглобині үшін оттектің диссоциациялануының қисық сызығын түсіндіру
|
| Сабақтың мақсаты |
Оқушы гемоглобин мен миоглобиннің оттекке байланысу ерекшеліктерін біледі.
Оқушы оттектің диссоциациялану қисықтарының пішінін және олардың айырмашылықтарын түсіндіреді.
Оқушы эмбриондық және ересек гемоглобиннің оттекке туыстығын салыстырып, оттектің анадан ұрыққа өтуін түсіндіреді.
|
| Құндылықтар |
Ғылыми деректерді талдау кезінде дәлелге сүйену және тұжырымды қисықтағы мәліметтермен негіздеу дағдылары қалыптасады. Топтық жұмыс барысында өзгенің пікірін тыңдап, ортақ қорытындыға жауапкершілікпен келу тәрбиеленеді.
|
Сабақтың барысы
| Сабақтың кезеңі/ уақыт | Педагогтің іс-әрекеті | Оқушының іс-әрекеті | Бағалау | Ресурстар |
|---|---|---|---|---|
| Ұйымдастыру және қызығушылық 3 мин |
Ұйымдастыру кезеңі:
Оқушылармен амандасып, сабаққа қатысуын тексереді және қажетті құралдарын дайындауды сұрайды.
«Оттек өкпеден бұлшықет жасушасына қалай жеткізіледі?» деген бастапқы сұрақ қойып, тақырыпқа қызығушылық оятады.
|
Оқушылар сабаққа дайындалып, бастапқы сұраққа өз болжамдарын айтады. | Сабаққа қажетті құралдарды дайындау — 1 ұпай. Бастапқы сұраққа тақырыпқа сай болжам айту — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 2 ұпай. | тақта, дәптерлер |
| Мәселені анықтау 4 мин |
Мәселе қою:
«Неліктен ұрықтың гемоглобині анасының гемоглобинінен оттекті қабылдай алады?» деген мәселені ұсынады.
Қисық сызықтағы оттектің парциалдық қысымы мен гемоглобиннің қанығу дәрежесінің байланысын қарастыруға бағыттайды.
|
Оқушылар мәселені талқылап, ұрық пен ана қанының оттекке туыстығы әртүрлі болуы мүмкін деген болжам айтады. | Мәселеге қатысты қисынды болжам ұсыну — 1 ұпай. Қанығу дәрежесі мен оттек қысымының байланысын атау — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 2 ұпай. | тақта, оттек диссоциациясының қисығы бейнеленген сызба |
| Қисықтарды зерделеу 8 мин |
Жаңа материалды түсіндіру:
Қисықтың көлденең осінде оттектің парциалдық қысымы, тік осінде гемоглобиннің оттекпен қанығу пайызы көрсетілетінін түсіндіреді.
Гемоглобин қисығының S-тәрізді пішінін кооперативті байланыспен байланыстырады: бір оттек молекуласы байланысқаннан кейін келесі молекулалардың байланысуы жеңілдейді.
Миоглобин қисығының гиперболалық пішінін және оның оттекке жоғары туыстығын түсіндіреді; миоглобин бұлшықетте оттекті сақтап, парциалдық қысым төмендегенде береді дегенді талқылайды.
Эмбриондық гемоглобиннің ересек гемоглобинге қарағанда оттекке туыстығы жоғары, қисығы солға ығыс…
Слайд 1 — Гемоглобин мен миоглобин
Слайд 2 — Өкпеден бұлшықетке жеткен оттектің бір бөлігі қандағы гемоглобинмен, ал бір бөлігі бұлшық…
Слайд 3 — Сабақ соңында сен:
Слайд 4 — Қисық осьтері
Слайд 5 — Гемоглобиннің байланысуы
Слайд 6 — Неліктен орташа оттек қысымында гемоглобин қанығуының аз өзгерісі оттектің ұлпаға бөлінуі…
Слайд 7 — Миоглобиннің ерекшелігі
Слайд 8 — Ұрыққа оттек өтуі
Слайд 9 — Қисықтарды қолдану
Слайд 10 — Есте сақта
|
Оқушылар қисықтағы осьтерді атап, гемоглобиннің S-тәрізді, миоглобиннің гиперболалық қисығын ажыратады. Оқушылар ұрық гемоглобинінің қисығы солға ығысатынын және оның оттекке туыстығы жоғары екенін түсіндіреді. | Қисық осьтерін дұрыс атау — 1 ұпай. Гемоглобиннің S-тәрізді пішінін кооперативті байланыспен түсіндіру — 2 ұпай. Миоглобиннің гиперболалық қисығы мен жоғары туыстығын түсіндіру — 2 ұпай. Ұрық гемоглобинінің солға ығысуын түсіндіру — 2 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 7 ұпай. | |
| Сұрақтар арқылы салыстыру 6 мин |
Сыныпқа сұрақтар:
Гемоглобин мен миоглобиннің оттек диссоциациясы қисықтарының пішіні қалай ерекшеленеді?
Миоглобиннің оттекке туыстығы жоғары болғаны бұлшықет қызметіне қалай көмектеседі?
Ұрық гемоглобинінің қисығы ересек гемоглобиннің қисығына қатысты қай бағытқа ығысқан және бұл нені білдіреді?
Парциалдық қысым төмендеген кезде гемоглобин мен миоглобиннің оттекпен қанығуы қалай өзгереді?
Жауаптар:
Гемоглобиннің қисығы S-тәрізді, миоглобиндікі гиперболалық.
Миоглобин оттекті бұлшықетте байланыстырып, қажет кезде босата алады.
Ұрық гемоглобинінің қисығы солға ығысқан; оның оттекке туыстығы жоғары.
Қы…
|
Оқушылар төрт сұраққа жауап береді: гемоглобин қисығы S-тәрізді, миоглобин қисығы гиперболалық; миоглобин бұлшықетте оттекті сақтайды; ұрық гемоглобинінің қисығы солға ығысқан; қысым азайғанда оттекпен қанығу төмендейді. | Қисық пішіндерін дұрыс салыстыру — 1 ұпай. Миоглобин қызметін түсіндіру — 1 ұпай. Ұрық гемоглобинінің ығысуын және мағынасын атау — 1 ұпай. Қысым мен қанығу байланысын түсіндіру — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 4 ұпай. | салыстыру кестесі, қисықтар сызбасы |
| Қисықтар ойыны 6 мин |
Нұсқаулық:
Оқушыларды шағын топтарға бөліп, «Қай қисық?» ойынына арналған қисықтар мен сипаттамалар карточкаларын таратады.
Әр топқа қисықты ақуызбен сәйкестендіріп, бір дәлел келтіруді тапсырады: S-тәрізді қисық — гемоглобин; гиперболалық қисық — миоглобин; солға ығысқан қисық — эмбриондық гемоглобин.
Топтардың сәйкестендіруін тексеріп, дұрыс жауаптарды түсіндіреді.
|
Оқушылар топпен қисықтар мен сипаттамаларды сәйкестендіріп, әр шешімін қисық пішініне және оттекке туыстығына сүйеніп негіздейді. | Үш қисықты тиісті ақуызбен сәйкестендіру — әрқайсысы үшін 1 ұпай. Бір сәйкестікті ғылыми дәлелмен түсіндіру — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 4 ұпай. | |
| Жеке тапсырма 8 мин |
Жеке тапсырма:
Жұмыс парағын таратып, үш қисықтың атауын, оттекке туыстық деңгейін және биологиялық қызметін кестеге жазуды тапсырады.
«Ұрық гемоглобині ана қанынан оттекті қалай қабылдайды?» деген сұраққа қисықтардың салыстырмалы ығысуын пайдаланып жауап жазуды ұсынады.
Жауаптарды дескрипторлар бойынша тексеріп, қажет тұста түзету кері байланысын береді.
|
Оқушылар қисықтардың атауы, пішіні, оттекке туыстығы мен қызметін кестеге толтырады. Оқушылар ұрық гемоглобинінің қисығы солға ығысатынын негізге алып, оттекті ана қанынан тиімдірек қабылдайтынын жазады. | Үш ақуыздың қисығын дұрыс анықтау — әрқайсысы үшін 1 ұпай. Туыстық деңгейін дұрыс салыстыру — 2 ұпай. Ұрыққа оттектің берілуін қисықпен негіздеу — 2 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 7 ұпай. |
Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау
| Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау | Қисықтарды сызу және жұмыс парағымен жұмыс кезінде құралдарды ұқыпты пайдаланып, үшкір заттарды бір-біріне бағыттамау керек. Топтық жұмыс кезінде сыныпта қауіпсіз қозғалып, оқу материалдарын ретімен қолдану қажет. |
Материал туралы
- Материал түрі
- ҚМЖ (ҚМЖ)
- Пән
- Биология
- Сынып
- 10 сынып
- Тіл
- Қазақ
- Оқыту бағыты
- Физмат
ЖИ көмегімен өз сабақ жоспарыңызды жасаңыз
- Сіздің тақырыбыңыз, пәніңіз және сыныбыңыз бойынша
- Шамамен бір минутта дайын
- Бастау тегін