Арал теңізінің экологиясы — ҚМЖ, Қазақ тілі, 11 сынып
ЖИ көмегімен өз сабақ жоспарыңызды жасаңыз
Тегін жасау
Алдын ала қарау
Материалды ашу
Қысқамерзімді жоспар
| Бөлім |
Экология және қоршаған ортаны қорғау
|
| Сабақтың тақырыбы |
Арал теңізінің экологиясы
|
| Сыныбы |
11
|
| Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары |
11.1.1.1 Мәтін үзінділері бойынша болжам жасау, тиісті ақпаратты анықтай білу
11.1.2.1 Мамандандырылған тар аядағы арнайы мәтіндердегі (дәріс, интервью, пікірталас, мақала, бейнебаян) мақсатты аудиторияға арналған терминдер мен ұғымдарды, тілдік оралымдарды, мәтін үзінділерін талдау
|
| Сабақтың мақсаты |
Оқушылар Арал теңізінің экологиялық мәселелерін және олардың негізгі себептерін біледі.
Оқушылар Арал теңізі туралы арнайы мәтіндегі терминдер мен ұғымдарды, тілдік оралымдарды анықтап, мақсатты аудиторияға сәйкестігін талдайды.
Оқушылар мәтін үзінділеріне сүйеніп болжам жасап, қажетті ақпаратты ажыратады.
|
| Құндылықтар |
Табиғатқа жауапкершілікпен қарау және су ресурстарын ұқыпты пайдалану құндылықтарын қалыптастыру. Экологиялық мәселені талқылауда дәлелге сүйеніп, өзгенің пікірін құрметтеуге баулу.
|
Сабақтың барысы
| Сабақтың кезеңі/ уақыт | Педагогтің іс-әрекеті | Оқушының іс-әрекеті | Бағалау | Ресурстар |
|---|---|---|---|---|
| Ұйымдастыру және болжам 5 мин |
Ұйымдастыру кезеңі:
Оқушылармен амандасып, сабаққа қатысуын тексереді.
Арал теңізінің бұрынғы және қазіргі жағдайын бейнелейтін суреттерді көрсетіп, «Суреттерден қандай өзгерісті байқайсыздар? Бұл өзгеріске не себеп болуы мүмкін?» деп сұрайды.
Мәселе қою:
«Арал теңізінің тартылуы табиғат пен адамдардың өміріне қалай әсер етті?» деген сабақ мәселесін ұсынады.
|
Оқушылар сабаққа дайындалады. Оқушылар суреттерді салыстырып, теңіздің тартылғанын байқайды. Оқушылар суармалы егіншілік, өзен ағысын өзгерту және климаттық жағдайлар туралы болжам айтады. | Суреттерден бір өзгерісті дұрыс анықтау — 1 ұпай. Себеп туралы негізді болжам айту — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 2 ұпай. | Арал теңізінің бұрынғы және қазіргі жағдайын көрсететін суреттер, тақта |
| Тақырыпты таныстыру 7 мин |
Жаңа материалды түсіндіру:
Арал теңізінің тартылуы, оған Әмудария мен Сырдария суын шамадан тыс пайдалану және салдарынан туындаған экологиялық өзгерістер туралы қысқаша түсіндіреді.
«Тұзды шаң», «шөлейттену», «биоалуантүрлілік», «су ресурстары» терминдерін түсіндіріп, олардың мәтіндегі қолданысына назар аудартады.
Слайд 1 — Арал теңізінің экологиясы
Слайд 2 — Арал теңізінің орнында қалған құрғақ табаннан жел тұзды шаң көтереді. Ол алысқа таралса,…
Слайд 3 — Сабақ соңында сендер:
Слайд 4 — Тартылу себептері
Слайд 5 — Экологиялық өзгерістер
Слайд 6 — Мәтінді талқылау
Слайд 7 — Төрт негізгі термин
Слайд 8 — Терминдерді мәтіннен ажырату
Слайд 9 — Негізгі тұжырымдар
Слайд 10 — Еске түсіріп жауап бер
|
Оқушылар түсіндірмені тыңдап, негізгі ұғымдарды дәптерге жазады. Оқушылар терминдерді мағынасымен сәйкестендіріп, тақырып туралы бастапқы түсініктерін нақтылайды. | Төрт терминнің мағынасын дұрыс түсіндіру — әрқайсысына 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 4 ұпай. | |
| Мәтінді талдау 8 мин |
Сыныпқа сұрақтар:
«Мәтін үзіндісіндегі қандай дерек Арал теңізінің тартылуын көрсетеді?».
«Қандай ақпарат мәселенің себебін түсіндіреді?».
«Мәтін қай аудиторияға арналған және оны қандай тілдік белгілерден байқауға болады?».
«Оқылымға дейін қандай болжам жасадыңыздар, мәтін оны растады ма?».
Жауаптар:
Теңіз көлемінің кішіреюі, су деңгейінің төмендеуі немесе жағалаудың алыстауы туралы деректер.
Әмудария мен Сырдария суларын суармалы егіншілікке көп мөлшерде бұру туралы ақпарат.
Мәтіндегі арнайы терминдер мен ғылыми сипаттағы түсіндірулерге сүйенген талдау.
Оқушылардың бастапқы болжамымен салыстырған дә…
|
Оқушылар мәтін үзіндісін оқып, тиісті ақпаратты белгілейді. Оқушылар төрт сұраққа мәтіннен дәлел келтіріп жауап береді. Оқушылар аудиторияны анықтап, терминдер мен тілдік оралымдардың қызметін түсіндіреді. | Мәселені сипаттайтын деректі табу — 1 ұпай. Себепті ашатын ақпаратты анықтау — 1 ұпай. Мақсатты аудиторияны тілдік белгілермен негіздеу — 2 ұпай. Болжамды мәтін дерегімен салыстыру — 1 ұпай. Ең көбі — 5 ұпай. | Арал теңізінің экологиясы туралы мәтін үзіндісі, дәптер, қалам |
| Терминдер ойыны 6 мин |
Нұсқаулық:
Терминдердің әріптері араластырылып берілген карточкаларды таратады.
Терминдерді дұрыс құрастырып, мағынасын мәтін мазмұнымен байланыстыруды тапсырады: «тұзды шаң», «шөлейттену», «биоалуантүрлілік», «су ресурстары».
Жауаптарды тексеріп, терминдердің қолданылуын нақтылайды.
|
Оқушылар карточкалардағы аралас әріптерден терминдерді құрастырады. Оқушылар әр терминнің мағынасын түсіндіріп, оны Арал теңізінің экологиялық жағдайымен байланыстырады. | Төрт терминді дұрыс құрастыру — әрқайсысына 1 ұпай. Екі терминнің мағынасын тақырыппен байланыстырып түсіндіру — әрқайсысына 1 ұпай. Ең көбі — 6 ұпай. | |
| Мәтін бойынша тапсырма 8 мин |
Мәтін бойынша жұмыс:
Оқушыларға мәтін негізінде себеп–салдар кестесін толтыруды тапсырады.
Кестеге мәселенің екі себебін, екі экологиялық салдарын және мәтіннен алынған бір дәлелді енгізуді сұрайды.
Жауаптарды мәтіндегі ақпаратпен салыстырып, нақтылауға бағыттайды.
|
Оқушылар жеке жұмыс істеп, себеп–салдар кестесін толтырады. Оқушылар мәтіннен дәлел таңдап, себептер мен салдарды ажыратады. | Екі себепті дұрыс анықтау — әрқайсысына 1 ұпай. Екі салдарды дұрыс анықтау — әрқайсысына 1 ұпай. Мәтіннен тиісті дәлел келтіру — 1 ұпай. Ең көбі — 5 ұпай. | |
| Білімді бекіту 6 мин |
Білімді бекіту:
Сыныпқа Арал теңізінің экологиясы туралы білімді тексеретін бес сұрақтан тұратын Kahoot викторинасын өткізеді.
Әр сұраққа берілген жауаптарды түсіндіріп, дұрыс жауапты мәтін мазмұнымен байланыстырады.
|
Оқушылар викторина сұрақтарына жеке жауап береді. Оқушылар нәтижелерін қарап, қате жауаптарына қатысты түсіндірмені тыңдайды. | Әр дұрыс жауапқа 1 ұпай. Викторина бойынша ең көбі — 5 ұпай. | |
| Рефлексия 5 мин |
«Рефлексия» рефлексиясын өткізеді. Сабақты оқушылардың жылдам пікірлерімен аяқтаңыз — эмодзимен дауыс беру және нәтижелерді бөлісу.
|
Оқушылар «Рефлексия» рефлексиясын орындап, тақырыпты түсінуін бағалайды. | Бір маңызды деректі дұрыс атау — 1 ұпай. Бір жаңа ұғымды мағынасымен айту — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 2 ұпай. |
Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау
| Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау | Суреттер мен мәтіндерді экраннан қарағанда көзді шаршатпау үшін арақашықтық сақтап, үзілісте көзге жаттығу жасаңыздар. Талқылау кезінде сыныптағы қозғалыс тәртібін сақтап, бір-бірінің пікірін құрметтеңіздер. |
Материал туралы
- Материал түрі
- ҚМЖ (ҚМЖ)
- Пән
- Қазақ тілі
- Сынып
- 11 сынып
- Тіл
- Қазақ
- Оқыту бағыты
- Гуманитарлық
ЖИ көмегімен өз сабақ жоспарыңызды жасаңыз
- Сіздің тақырыбыңыз, пәніңіз және сыныбыңыз бойынша
- Шамамен бір минутта дайын
- Бастау тегін
