Мәтін мазмұнын болжау — ҚМЖ, Қазақ тілі мен әдебиеті, 11 сынып
Алдын ала қарау
Материалды ашу
Қысқамерзімді жоспар
| Бөлім |
Мәтінді түсіну және талдау
|
| Сабақтың тақырыбы |
Мәтін мазмұнын болжау
|
| Сыныбы |
11
|
| Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары |
Тақырып, тақырыпша, иллюстрация арқылы мазмұнды болжау
|
| Сабақтың мақсаты |
Оқушы мәтін тақырыбы мен тақырыпшасының мазмұнды болжаудағы қызметін біледі.
Оқушы иллюстрация мен тірек сөздерге сүйеніп, мәтін мазмұны туралы болжам жасауды біледі.
Оқушы өз болжамын мәтіннен алынған дәлелдер арқылы тексеру тәсілін біледі.
Оқушы мәтін мазмұны бойынша дәйекті әрі негізделген болжам құрастырады.
|
| Құндылықтар |
Жауапкершілік: оқушы өз болжамын дәлелдермен негіздеп, пікірінің дұрыстығын тексереді. Ынтымақтастық: жұптық және топтық жұмыстарда өзгенің пікірін тыңдап, ортақ шешімге келеді.
|
Сабақтың барысы
| Сабақтың кезеңі/ уақыт | Педагогтің іс-әрекеті | Оқушының іс-әрекеті | Бағалау | Ресурстар |
|---|---|---|---|---|
| Ұйымдастыру кезеңі 3 минут |
Ұйымдастыру кезеңі:
Оқушылармен амандасады, сабаққа қатысуды тексереді.
Сыныпты жұптарға және шағын топтарға бөледі.
Сабақтың тақырыбы мен мақсатын таныстырады: мәтін мазмұнын тақырып, тақырыпша және иллюстрация арқылы болжау.
|
Оқушылар амандасады және сабаққа қажетті құралдарын дайындайды. Оқушылар жұптарға немесе топтарға бөлінеді. Оқушылар сабақтың тақырыбы мен оқу мақсаттарын дәптерге жазады. | Сабаққа қажетті құралдарын дайындауы — 1 ұпай. Сабақ мақсатын дұрыс тұжырымдауы — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 2 ұпай. | тақта, дәптер, қалам, топ атаулары жазылған карточкалар |
| Болжамға мәселе қою 7 минут |
Мәселе қою:
Тақтадан «Табиғатты қорғау — ортақ міндет» тақырыбын және «Бір тамшының тарихы» тақырыпшасын көрсетеді.
Иллюстрацияны ұсынады: өзен жағасындағы қоқыс, суды тазалап жүрген оқушылар және мөлдір су бейнеленген үш көрініс.
«Мәтінде қандай мәселе көтерілуі мүмкін? Кейіпкерлер қандай әрекет жасайды? Оқиға қалай аяқталуы ықтимал?» деген мәселелік сұрақтар қояды.
Оқушылардың алғашқы болжамдарын тақтадағы «Болжамдар» бағанына тіркейді.
Слайд 1 — Мәтін мазмұнын болжау
Слайд 2 — Қоқыс басқан өзен, су тазалап жүрген оқушылар және кейін мөлдірленген су үш суретте оқиға…
Слайд 3 — Сабақ соңында сендер
Слайд 4 — Тақырыптың қызметі: «Табиғатты қорғау — ортақ міндет» мәтіннің негізгі мәселесін, яғни та…
Слайд 5 — Тақырыпшаның қызметі: «Бір тамшының тарихы» негізгі тақырыпты нақты оқиғаға жақындатады.
Слайд 6 — Тақырып пен тақырыпшадан жасалған болжамды нақтылау үшін үш көріністегі нысандарды және о…
Слайд 7 — Тірек деректер: өзен жағасындағы қоқыс, суды тазалап жүрген оқушылар және мөлдір су — оқи…
Слайд 8 — Болжамды тексеру: мәтінді оқығанда әр ойды мәтіндегі нақты сөздермен немесе оқиға үзінділ…
Слайд 9 — Болжам мәтінге жол ашады: тақырып негізгі мәселені, тақырыпша оқиғаның бағытын көрсетеді.
Слайд 10 — «Табиғатты қорғау — ортақ міндет» тақырыбы қандай негізгі мәселені меңзейді?
|
Оқушылар тақырып пен тақырыпшаны оқиды. Оқушылар иллюстрациядағы нысандарды атайды және олардың өзара байланысын анықтайды. Оқушылар мәтінде табиғатты қорғау, су тазалығы және адам жауапкершілігі туралы айтылуы мүмкін деген болжам ұсынады. Оқушылар «мәселе — әрекет — ықтимал нәтиже» үлгісі бойынша қысқа болжам жазады. | Тақырыптан негізгі мәселені анықтауы — 1 ұпай. Тақырыпшаға сүйенген болжамы — 1 ұпай. Иллюстрациядан кемінде екі дәлел келтіруі — 2 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 4 ұпай. | |
| Болжау тәсілдерін түсіндіру 9 минут |
Жаңа материалды түсіндіру:
Мәтін мазмұнын болжаудың үш тірегін түсіндіреді: тақырып, тақырыпша, иллюстрация.
Тақырып негізгі мәселені, тақырыпша мазмұнның бағытын, ал иллюстрация оқиға орны мен кейіпкерлерін аңғартатынын мысалмен көрсетеді.
«Тірек сөздер — болжам — дәлел — тексеру» алгоритмін тақтаға жазады.
«Көктемгі өзен», «еріген қар», «қоқыс», «еріктілер» тірек сөздері бойынша мәтінде қандай оқиға болуы мүмкін екенін бірге талдайды.
|
Оқушылар мәтін мазмұнын болжаудың үш тірегін дәптерге жазады. Оқушылар тақырып, тақырыпша және иллюстрацияның қызметін ажыратады. Оқушылар «Тірек сөздер — болжам — дәлел — тексеру» алгоритмін қолданады. Оқушылар берілген тірек сөздерге сүйеніп, өзенді тазарту туралы екі сөйлемдік болжам құрастырады. | Үш болжау тірегін дұрыс атауы — 3 ұпай. Әр тіректің қызметін дұрыс түсіндіруі — 3 ұпай. Тірек сөздерден қисынды болжам құрауы — 2 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 8 ұпай. | оқулық, тақта, тірек сөздер жазылған үлестірмелер, дәптер |
| Болжау ойыны 8 минут |
Нұсқаулық:
Әр топқа үш тақырып, үш тақырыпша және үш иллюстрация жиынтығын ұсынады.
Топтарға сәйкес жұптарды табуды және әр жұп бойынша мәтін мазмұнына екі болжам жасауды тапсырады.
Ойын шарты бойынша әр болжам кемінде бір көрнекі немесе тілдік дәлелмен түсіндірілуі керектігін ескертеді.
Топтардың жауаптарын тыңдап, дәлелді болжамдарды белгілейді.
|
Оқушылар тақырып, тақырыпша және иллюстрацияларды мағынасына қарай сәйкестендіреді. Оқушылар әр сәйкестік бойынша мәтін мазмұнына екі болжам жазады. Оқушылар болжамдарын көрнекі немесе тілдік дәлелмен түсіндіреді. Оқушылар басқа топтардың болжамдарын тыңдап, ең негізді нұсқаны таңдайды. | Сәйкес жұптарды дұрыс табуы — 2 ұпай. Екі мазмұнды болжам құрауы — 2 ұпай. Әр болжамға дәлел келтіруі — 2 ұпай. Топтық талқылауға қатысуы — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 7 ұпай. | |
| Жеке болжам құрастыру 8 минут |
Оқушыларға «Қаладағы жасыл белдеу» атты мәтіннің тақырыбын, «Ауладан басталған өзгеріс» тақырыпшасын және саябаққа ағаш отырғызып жүрген жасөспірімдер бейнеленген иллюстрацияны ұсынады.
«Мәтінде қандай оқиға баяндалады? Кейіпкерлердің мақсаты қандай? Оқиға соңында қандай нәтиже болуы мүмкін?» деген тапсырмаларды береді.
Әр оқушыдан үш сөйлемдік болжам және оны дәлелдейтін үш белгі жазуды сұрайды.
Бірнеше жауапты тыңдап, болжамның тақырыппен, тақырыпшамен және иллюстрациямен байланысын нақтылайды.
|
Оқушылар тақырыпты, тақырыпшаны және иллюстрацияны жеке талдайды. Оқушылар қала тұрғындарының ағаш отырғызуы және қоршаған ортаны жақсартуы туралы үш сөйлемдік болжам жазады. Оқушылар өз болжамын дәлелдейтін үш белгіні көрсетеді. Оқушылар өз жұмысын жұпта тексеріп, бір нақтылау енгізеді. | Үш сөйлемдік болжам құрауы — 2 ұпай. Үш дәлелді белгі көрсетуі — 3 ұпай. Болжамның тақырыппен байланысы — 1 ұпай. Жұптық тексеру нәтижесінде жұмысын жетілдіруі — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 7 ұпай. |
Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау
| Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау | Иллюстрацияларды қарау кезінде экранға тым жақын отырмай, көзге түсетін күшті азайту қажет. Топтық жұмыс барысында сынып ішінде қауіпсіз қозғалып, үлестірмелі материалдарды ұқыпты пайдалану керек. |
Материал туралы
- Материал түрі
- ҚМЖ (ҚМЖ)
- Пән
- Қазақ тілі мен әдебиеті
- Сынып
- 11 сынып
- Тіл
- Қазақ
- Оқыту бағыты
- Гуманитарлық
ЖИ көмегімен өз сабақ жоспарыңызды жасаңыз
ROQED AI сіздің тақырыбыңыз, пәніңіз және сыныбыңыз бойынша дайын материал құрастырады. Бастау тегін.