Қазақстан халқының моноэтникалық құрамының өзгеруі (XVIII ғасыр – XX ғасырдың басы) — ҚМЖ, Тарих, 11 сынып
ЖИ көмегімен өз сабақ жоспарыңызды жасаңыз
Тегін жасау
Алдын ала қарау
Материалды ашу
Қысқамерзімді жоспар
| Бөлім |
Қазақстан халқының этникалық құрамы және демографиялық өзгерістер
|
| Сабақтың тақырыбы |
Қазақстан халқының моноэтникалық құрамының өзгеруі (XVIII ғасыр – XX ғасырдың басы)
|
| Сыныбы |
11
|
| Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары |
11.2.1.2 Қазақстан аумағындағы халықтың этникалық құрамының өзгеру кезеңдерін зерттеу
|
| Сабақтың мақсаты |
Оқушылар XVIII ғасырдан XX ғасырдың басына дейінгі Қазақстан халқының этникалық құрамындағы өзгерістерді біледі.
Оқушылар этникалық құрамның өзгеру кезеңдерін және оларға ықпал еткен тарихи себептерді біледі.
Оқушылар көші-қон үдерістері мен отарлық саясаттың халықтың этникалық құрамына әсерін біледі.
|
| Құндылықтар |
Тарихи деректерді салыстыру барысында оқушылар дәлелге сүйеніп қорытынды жасауға және тарихи үдерістерді құрметпен талқылауға үйренеді. Қазақстан аумағындағы түрлі этностардың тарихын зерделеу өзара түсіністік пен азаматтық бірегейлікті нығайтады.
|
Сабақтың барысы
| Сабақтың кезеңі/ уақыт | Педагогтің іс-әрекеті | Оқушының іс-әрекеті | Бағалау | Ресурстар |
|---|---|---|---|---|
| Ұйымдастыру және қызығушылық ояту 4 мин |
Ұйымдастыру кезеңі:
Оқушылармен амандасып, қатысымды тексереді және сабаққа қажетті құралдарды дайындауды ұсынады.
«Халықтың этникалық құрамы уақыт өте келе қандай себептермен өзгеруі мүмкін?» деген сұрақ қойып, тақырыпқа қызығушылық оятады.
|
Оқушылар сабаққа дайындалады және сұраққа қысқаша болжам айтады; мысалы, көші-қон, соғыс, әкімшілік саясат және қоныстандыру этникалық құрамға ықпал етуі мүмкін. | Сабаққа дайындық — 1 ұпай. Өзекті болжам айту — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 2 ұпай. | тақта, дәптер |
| Тақырыпты мәселе арқылы ашу 5 мин |
Мәселе қою:
XVIII ғасырдан XX ғасырдың басына дейінгі Қазақстан халқының этникалық құрамы өзгерді деген тұжырымды ұсынады.
«Бұл өзгерістер табиғи демографиялық өсіммен ғана түсіндіріле ме, әлде саяси шешімдер мен көші-қонның ықпалы басым болды ма?» деген зерттеу мәселесін қояды.
Оқушылардың болжамдарын тақтаға тірек сөздермен жазады.
|
Оқушылар зерттеу мәселесіне қатысты болжам ұсынады; ықтимал жауаптар: көші-қон, Ресей империясының қоныстандыру саясаты, шекаралық өзгерістер және әкімшілік басқару. | Зерттеу мәселесіне қатысты бір негізді болжам — 1 ұпай. Болжамын тарихи себеппен түсіндіру — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 2 ұпай. | тақта, бор |
| Тарихи өзгерістерді түсіндіру 9 мин |
Жаңа материалды түсіндіру:
Презентация арқылы XVIII ғасырдағы Қазақстан халқының басым көпшілігінің қазақтар болғанын және кейінгі кезеңдерде этникалық құрамға әсер еткен үдерістерді түсіндіреді.
Ресей империясының отарлық әкімшілік саясаты, бекіністер мен казак әскерлерінің орналасуы, XIX ғасырдағы орыс және украин шаруаларының қоныс аударуы туралы мәлімет береді.
XIX ғасырдың екінші жартысы мен XX ғасырдың басындағы қоныстандыру үдерістерінің күшеюін, сондай-ақ татар, ұйғыр, дүнген және басқа қауымдардың қоныс аударуын тарихи жағдайлармен байланыстырады.
Оқушыларға өзгерістерді кезеңдер бойынша…
Слайд 1 — Қазақстан халқының этникалық құрамының өзгеруі
Слайд 2 — XVIII ғасырда Қазақстан халқының басым көпшілігі қазақтар болды. Кейін бекіністер бойында…
Слайд 3 — Сабақ мақсаттары
Слайд 4 — XVIII ғасырдағы құрам
Слайд 5 — Отарлық басқару
Слайд 6 — Себептерді таразылау
Слайд 7 — XIX ғасырдағы қоныстану
Слайд 8 — Қоныс аударушылар қауымдары
Слайд 9 — Қорытынды
Слайд 10 — Есте сақтап жауап бер
|
Оқушылар презентация материалын тыңдап, негізгі кезеңдер мен себептерді дәптерге тіркейді. Оқушылар этникалық құрамның өзгеруіне қоныс аудару, отарлық басқару және шаруаларды қоныстандыру ықпал еткенін атайды. | Кемінде екі тарихи кезеңді дұрыс белгілеу — әрқайсысына 1 ұпай, барлығы 2 ұпай. Өзгеріске ықпал еткен екі себепті дұрыс атау — әрқайсысына 1 ұпай, барлығы 2 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 4 ұпай. | |
| Кезеңдер мен себептерді талдау 8 мин |
Сыныпқа сұрақтар:
XVIII ғасырда Қазақстан халқының этникалық құрамында қай халық басым болды?
Ресей империясының отарлық саясаты мен бекіністер жүйесі халықтың орналасуына қалай ықпал етті?
XIX ғасырда орыс және украин шаруаларының қоныс аударуы қандай өзгеріс әкелді?
XIX ғасырдың соңы мен XX ғасырдың басында Қазақстанға қоныс аударған өзге этностарға кімдерді жатқызуға болады?
Жауаптар:
Қазақтар басым болды.
Әкімшілік және әскери бекіністердің құрылуы империялық басқаруды күшейтіп, жаңа қоныстар мен көші-қонға жағдай жасады.
Орыс және украин қоныстанушыларының саны өсіп, кей өңірлердің этникалық құр…
|
Оқушылар сұрақтарға жауап береді, кезеңдер мен себептерді өзара байланыстырады. Оқушылар қазақтардың басым болғанын, отарлық басқару мен қоныстандырудың демографиялық өзгерістерге ықпал еткенін түсіндіреді. | Бірінші сұраққа дұрыс жауап — 1 ұпай; екінші сұраққа себеп-салдарын түсіндіру — 1 ұпай; үшінші сұраққа өзгерісті атау — 1 ұпай; төртінші сұраққа кемінде екі этносты атау — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 4 ұпай. | оқулық, тарихи карта |
| Тарихи деректер ойыны 6 мин |
Нұсқаулық:
«Кезеңді және себепті сәйкестендір» ойынын ұйымдастырады.
Топтарға XVIII ғасыр, XIX ғасырдың бірінші жартысы, XIX ғасырдың екінші жартысы және XX ғасырдың басына қатысты кезең карточкалары мен көші-қон, бекініс салу, шаруаларды қоныстандыру сияқты себеп карточкаларын таратады.
Әр топтан сәйкестігін бір тарихи түсіндірмемен қорғауды сұрайды.
|
Оқушылар топта кезеңдер мен тарихи себептерді сәйкестендіреді. Оқушылар сәйкестікті мысалмен түсіндіреді; мысалы, XIX ғасырдың екінші жартысында шаруаларды қоныстандыру үдерісі күшейді. | Екі дұрыс сәйкестік — әрқайсысына 1 ұпай, барлығы 2 ұпай. Бір сәйкестікті тарихи дәлелмен түсіндіру — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 3 ұпай. |
Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау
| Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау | Тарихи карталар мен үлестірмелі материалдарды ұқыпты пайдаланып, топтық жұмыста бір-біріне кедергі келтірмей, қауіпсіз арақашықтық сақтаңыздар. Құралдарды қолданған соң жинап, жұмыс орнын ретке келтіріңіздер. |
Материал туралы
- Материал түрі
- ҚМЖ (ҚМЖ)
- Пән
- Тарих
- Сынып
- 11 сынып
- Тіл
- Қазақ
ЖИ көмегімен өз сабақ жоспарыңызды жасаңыз
- Сіздің тақырыбыңыз, пәніңіз және сыныбыңыз бойынша
- Шамамен бір минутта дайын
- Бастау тегін
