Термодинамикалық жүйелер және термодинамикалық параметрлер — ҚМЖ, Физика, 10 сынып
ЖИ көмегімен өз сабақ жоспарыңызды жасаңыз
Тегін жасау
Алдын ала қарау
Материалды ашу
Қысқамерзімді жоспар
| Бөлім |
Молекулалық физика және термодинамика
|
| Сабақтың тақырыбы |
Термодинамикалық жүйелер және термодинамикалық параметрлер
|
| Сыныбы |
10
|
| Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары |
10.2.1.1 Температура мен молекулалардың ілгерілемелі қозғалысының орташа кинетикалық энергиясының байланысын сипаттау
|
| Сабақтың мақсаты |
Оқушы термодинамикалық жүйе ұғымын және оның қоршаған ортамен байланысын біледі.
Оқушы термодинамикалық параметрлердің температура, қысым және көлем екенін біледі.
Оқушы температура мен молекулалардың ілгерілемелі қозғалысының орташа кинетикалық энергиясы арасындағы байланысты біледі.
|
| Құндылықтар |
Ғылыми дәлдік пен жауапкершілік: оқушылар физикалық шамаларды дұрыс атап, олардың арасындағы байланысты дәлелмен түсіндіреді. Ынтымақтастық: жұпта талқылау кезінде бір-бірінің пікірін тыңдап, ортақ қорытынды жасайды.
|
Сабақтың барысы
| Сабақтың кезеңі/ уақыт | Педагогтің іс-әрекеті | Оқушының іс-әрекеті | Бағалау | Ресурстар |
|---|---|---|---|---|
| Ұйымдастыру және қызығушылық 4 мин |
Ұйымдастыру кезеңі:
Оқушылармен сәлемдесіп, сабаққа қатысуын тексереді және жұмысқа қажетті құралдарды дайындауды ұсынады.
Бөлме ішіндегі ауа, су буы және термометр мысалдары арқылы сабақ тақырыбына назар аудартады.
|
Оқушылар сабаққа қажетті құралдарын дайындайды. Оқушылар бөлме ауасы мен су буын физикалық жүйе ретінде қарастыруға болатынын айтады. | Сабаққа дайындық талаптарын орындау — 1 ұпай. Термодинамикалық жүйеге қатысты мысал келтіру — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 2 ұпай. | тақта, термометр, дәптер |
| Тақырыпты таныстыру 5 мин |
Термодинамикалық жүйелер мен параметрлер туралы негізгі ұғымдарды слайдтар арқылы көрсетеді.
Жүйе, қоршаған орта және жүйенің күйін сипаттайтын шамалар арасындағы байланысты түсіндіреді.
Слайд 1 — Термодинамикалық жүйелер мен параметрлер
Слайд 2 — Күн астында қалған жабық бөтелкедегі ауа қызады, ал бөтелкенің көлемі өзгермейді.
Слайд 3 — Сабақ соңында сендер
Слайд 4 — Жүйе және қоршаған орта
Слайд 5 — Күй параметрлері
Слайд 6 — Жабық бөтелкедегі ауа жүйе болса, бөтелке қабырғасы, бөлме ауасы және күн сәулесі осы жүй…
Слайд 7 — Температура және энергия
Слайд 8 — Бөтелкедегі ауаның өзгерісі
Слайд 9 — Қорытынды
Слайд 10 — Еске түсіріп жауап бер
|
Оқушылар слайдтардан термодинамикалық жүйе, қоршаған орта және күй параметрлері туралы ақпаратты жазып алады. Оқушылар жүйе күйін температура, қысым және көлем сипаттайтынын атайды. | Жүйе мен қоршаған ортаны ажырату — 1 ұпай. Үш күй параметрін дұрыс атау — әрқайсысы үшін 1 ұпай, ең көбі 3 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 4 ұпай. | |
| Негізгі ұғымдарды түсіндіру 10 мин |
Жаңа материалды түсіндіру:
Термодинамикалық жүйе ұғымын және макроскопиялық параметрлердің мағынасын түсіндіреді.
Температураны молекулалардың ілгерілемелі қозғалысының орташа кинетикалық энергиясымен байланыстырады: температура артқан сайын молекулалардың орташа кинетикалық энергиясы да артады.
Температура мен орташа кинетикалық энергияның байланысын формула түрінде көрсетеді: ⟨Eₖ⟩ = 3/2 kT; мұндағы k — Больцман тұрақтысы, T — абсолют температура.
Температураны Кельвинмен өрнектеудің маңызын түсіндіреді.
|
Оқушылар негізгі ұғымдар мен формуланы дәптерге жазады. Оқушылар абсолют температура артқанда молекулалардың орташа кинетикалық энергиясы артатынын тұжырымдайды. | Термодинамикалық жүйені дұрыс сипаттау — 1 ұпай. Температура мен орташа кинетикалық энергияның байланысын түсіндіру — 2 ұпай. Формуладағы шамаларды дұрыс түсіндіру — 2 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 5 ұпай. | оқулық, тақта, дәптер |
| Түсінікті тексеру 7 мин |
Сыныпқа сұрақтар:
Термодинамикалық жүйе дегеніміз не?
Жүйенің күйін сипаттайтын негізгі параметрлерді атаңдар.
Температура артқанда молекулалардың ілгерілемелі қозғалысының орташа кинетикалық энергиясы қалай өзгереді?
Формуладағы T нені білдіреді?
Жауаптар:
Термодинамикалық жүйе — өзара әрекеттесетін денелердің немесе бөлшектердің қарастырылатын жиынтығы.
Негізгі параметрлері — температура, қысым және көлем.
Орташа кинетикалық энергия артады.
T — Кельвинмен өлшенетін абсолют температура.
|
Оқушылар сұрақтарға жауап береді: термодинамикалық жүйенің анықтамасын айтады, температураны, қысымды және көлемді атайды, температура артқанда кинетикалық энергияның артатынын түсіндіреді, T шамасын абсолют температура деп анықтайды. | Төрт сұрақтың әрқайсысына дұрыс жауап — 1 ұпайдан. Кезең бойынша ең көбі — 4 ұпай. | сұрақ жазылған карточкалар, тақта |
| Бекіту тапсырмасы 12 мин |
Нұсқаулық:
Оқушыларға жеке орындауға тапсырма береді: «Газдың абсолют температурасы 300 К-ден 600 К-ге дейін артты. Идеал газ молекулаларының ілгерілемелі қозғалысының орташа кинетикалық энергиясы қалай өзгереді? Формула арқылы негіздеңдер».
Қосымша сұрақ ұсынады: «Температура екі есе артқанда орташа кинетикалық энергия неліктен екі есе артады?».
Жауаптарды тексеріп, температураның Кельвин шкаласында алынуы керектігін еске салады.
|
Оқушылар тапсырманы жеке орындайды. Оқушылар ⟨Eₖ⟩ = 3/2 kT формуласын пайдаланып, температура екі есе артқанда орташа кинетикалық энергия да екі есе артатынын көрсетеді. Оқушылар қорытындысын формуламен негіздеп жазады. | Дұрыс формуланы қолдану — 1 ұпай. Температураның екі есе артқанын анықтау — 1 ұпай. Орташа кинетикалық энергияның екі есе артатынын дұрыс есептеу — 1 ұпай. Қорытындыны негіздеу — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 4 ұпай. | |
| Рефлексия 7 мин |
«Желкенді көтеріңіз» рефлексиясын өткізеді. Оқушылар желкенді көтеру үшін ұстайды — биік болған сайын сабақ көбірек ұнағаны.
|
Оқушылар «Желкенді көтеріңіз» рефлексиясын орындап, тақырыпты түсінуін бағалайды. | Термодинамикалық параметрлерді дұрыс атау — 1 ұпай. Температура мен орташа кинетикалық энергия байланысын дұрыс қорытындылау — 1 ұпай. Ой-пікірін нақты жеткізу — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 3 ұпай. |
Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау
| Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау | Термометрмен жұмыс істегенде оны абайлап ұстап, сынған шыны құралға қол тигізбеу керек. Тәжірибелік мысалдарды талқылау кезінде ыстық сұйықтықтар мен қыздырғыштарды мұғалімнің рұқсатынсыз пайдаланбау қажет. |
Материал туралы
- Материал түрі
- ҚМЖ (ҚМЖ)
- Пән
- Физика
- Сынып
- 10 сынып
- Тіл
- Қазақ
- Оқыту бағыты
- Физмат
ЖИ көмегімен өз сабақ жоспарыңызды жасаңыз
- Сіздің тақырыбыңыз, пәніңіз және сыныбыңыз бойынша
- Шамамен бір минутта дайын
- Бастау тегін
