Тұздар гидролизі — ҚМЖ, 9 сынып
Алдын ала қарау
Материалды ашу
Қысқамерзімді жоспар
| Бөлім |
Электролиттік диссоциация және иондық реакциялар
|
| Сабақтың тақырыбы |
Тұздар гидролизі
|
| Сыныбы |
9
|
| Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары |
Тұздардың суда диссоциациялануын және иондардың өзара әрекеттесуін түсіндіру.
Тұздар гидролизінің мәнін, түрлерін және ерітінді ортасын анықтау.
Химиялық реакция теңдеулерін құрастыру және тәжірибелік деректерді түсіндіру.
|
| Сабақтың мақсаты |
Оқушы тұздар гидролизінің анықтамасын біледі.
Оқушы әлсіз электролит иондарының сумен әрекеттесуін түсіндіреді.
Оқушы тұздың құрамы бойынша гидролиз түрін және ерітінді ортасын анықтайды.
Оқушы гидролиздің молекулалық және қысқартылған иондық теңдеулерін құрастырады.
|
| Құндылықтар |
Ғылыми сауаттылық: оқушылар химиялық құбылыстарды дәлелдер мен теңдеулер арқылы түсіндіреді.
Ынтымақтастық пен жауапкершілік: топтық ойын, тапсырма және талқылау кезінде өз ойын негіздеп, сыныптастарының пікірін құрметтейді.
|
Сабақтың барысы
| Сабақтың кезеңі/ уақыт | Педагогтің іс-әрекеті | Оқушының іс-әрекеті | Бағалау | Ресурстар |
|---|---|---|---|---|
| Ұйымдастыру және қызығушылық 5 минут |
Ұйымдастыру кезеңі:
Оқушылармен амандасады, қатысымды тексереді және сабақтың тақырыбы мен мақсатын таныстырады.
«Неліктен кейбір тұз ерітінділері бейтарап емес, қышқыл немесе сілтілі орта көрсетеді?» деген бастапқы сұрақ арқылы қызығушылық оятады.
|
Оқушылар сабаққа қажетті құралдарын дайындайды. Оқушылар бастапқы сұраққа өз болжамдарын ұсынады: тұз құрамындағы иондар сумен әрекеттесуі мүмкін деп жауап береді. | Сабаққа дайындық және бастапқы болжам ұсыну — әрқайсысы 1 ұпайдан, ең көбі 2 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 2 ұпай. | тақта, оқулық, дәптерлер |
| Гидролиз мәселесін қою 5 минут |
Мәселе қою:
Екі ерітіндінің шартты үлгісін көрсетеді: натрий хлориді ерітіндісі бейтарап, натрий карбонаты ерітіндісі сілтілі орта көрсетеді.
«NaCl мен Na₂CO₃ тұздарының ерітінділері неге әртүрлі орта көрсетеді? Бұл айырмашылықты қандай бөлшектердің әрекеттесуімен түсіндіруге болады?» деген мәселені қояды.
|
Оқушылар екі ерітіндінің қасиеттерін салыстырады. Оқушылар Na₂CO₃ құрамындағы карбонат ионы сумен әрекеттесіп, гидроксид иондарының түзілуіне себеп болуы мүмкін деген болжам айтады. | Екі ерітіндінің айырмашылығын анықтау — 1 ұпай. Мәселені иондардың сумен әрекеттесуімен байланыстыру — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 2 ұпай. | тұз ерітінділерінің суреттері, тақта, маркерлер |
| Гидролиз ұғымын түсіндіру 9 минут |
Жаңа материалды түсіндіру:
Тұздар гидролизін тұз иондарының сумен әрекеттесуі нәтижесінде әлсіз электролиттің түзілуі және ерітінді ортасының өзгеруі ретінде түсіндіреді.
Күшті негіз бен күшті қышқылдан түзілген NaCl гидролизденбейтінін көрсетеді: NaCl → Na⁺ + Cl⁻.
Әлсіз қышқыл қалдығы бар Na₂CO₃ тұзының гидролизін жазады: CO₃²⁻ + H₂O ⇄ HCO₃⁻ + OH⁻; ерітінді ортасы — сілтілік.
Әлсіз негіз катионы бар NH₄Cl тұзының гидролизін түсіндіреді: NH₄⁺ + H₂O ⇄ NH₃·H₂O + H⁺; ерітінді ортасы — қышқылдық.
Әлсіз қышқыл мен әлсіз негізден түзілген тұздардың гидролизі екі ион бойынша жүруі мүмкін екенін атап өтед…
Слайд 1 — Тұздар гидролизі
Слайд 2 — Сабақтың мақсаты
Слайд 3 — Гидролиз ұғымы
Слайд 4 — Тұздың иондарға ыдырауы
Слайд 5 — NaCl гидролизденбейді
Слайд 6 — Na₂CO₃ тұзының гидролизі
Слайд 7 — NH₄Cl тұзының гидролизі
Слайд 8 — Гидролиз ортасын анықтау
Слайд 9 — Екі ион бойынша гидролиз
Слайд 10 — Бекіту және қорытынды
|
Оқушылар гидролиздің анықтамасын дәптерге жазады. Оқушылар NaCl, Na₂CO₃ және NH₄Cl тұздарының иондарға ыдырауын салыстырады. Оқушылар CO₃²⁻ ионының сумен әрекеттесу теңдеуін және ерітінді ортасын атайды: сілтілік орта. Оқушылар NH₄⁺ ионының сумен әрекеттесу теңдеуін және ерітінді ортасын атайды: қышқылдық орта. Оқушылар күшті электролит иондарының гидролизге қатыспайтынын түсіндіреді. | Гидролиз анықтамасын дұрыс тұжырымдау — 1 ұпай. NaCl гидролизденбейтінін түсіндіру — 1 ұпай. CO₃²⁻ гидролизінің теңдеуін дұрыс жазу — 2 ұпай. NH₄⁺ гидролизінің теңдеуін дұрыс жазу — 2 ұпай. Ерітінді орталарын дұрыс анықтау — 2 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 8 ұпай. | |
| Негізгі сұрақтарды талдау 5 минут |
Сыныпқа сұрақтар:
Қандай тұздар гидролизденбейді?
Na₂S ерітіндісінің ортасы қандай және оны қай ион анықтайды?
AlCl₃ ерітіндісі неге қышқыл орта көрсетуі мүмкін?
Гидролиз кезінде судың рөлі қандай?
Жауаптар:
Күшті қышқыл мен күшті негізден түзілген тұздар гидролизденбейді.
Na₂S ерітіндісі сілтілі, оны S²⁻ ионы анықтайды.
Al³⁺ ионы сумен әрекеттесіп, сутек иондарының түзілуіне ықпал етеді.
Су иондармен әрекеттесіп, әлсіз электролит пен H⁺ немесе OH⁻ иондарын түзеді.
|
Оқушылар күшті қышқыл мен күшті негізден түзілген тұздардың гидролизденбейтінін айтады. Оқушылар Na₂S ерітіндісінің сілтілі екенін және S²⁻ ионы гидролизденетінін түсіндіреді. Оқушылар Al³⁺ ионының сумен әрекеттесуінен қышқыл орта қалыптасатынын айтады. Оқушылар судың гидролиз реакциясына қатысатын зат екенін түсіндіреді. | Бірінші сұраққа дұрыс жауап — 1 ұпай. Екінші сұраққа дұрыс жауап және ионды атау — 2 ұпай. Үшінші сұраққа дұрыс түсіндірме — 1 ұпай. Төртінші сұраққа дұрыс түсіндірме — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 5 ұпай. | тақта, сұрақтар жазылған карточкалар |
| Гидролиз түрлерін бекіту 6 минут |
Нұсқаулық:
Оқушыларды шағын топтарға бөледі және «Ионды тап» ойынын ұйымдастырады.
Әр топқа NaCl, K₂CO₃, NH₄NO₃ және CH₃COONa тұздары жазылған карточкалар береді.
Топтардан әр тұз үшін гидролизденетін ионды, ерітінді ортасын және гидролиз түрін жылдам анықтауды сұрайды.
Дұрыс жауаптарды тақтадағы үлгімен салыстырып, қателерді талдатады.
|
Оқушылар топта тұз формулаларын талдайды. Оқушылар гидролизденетін ионды анықтайды. Оқушылар ерітінді ортасын атайды: бейтарап, сілтілік немесе қышқылдық. Оқушылар жауаптарын топ атынан қорғайды және басқа топтардың жауаптарын тексереді. | Төрт тұздың гидролизденетін иондарын дұрыс анықтау — әрқайсысы 1 ұпайдан, 4 ұпай. Ерітінді ортасын дұрыс анықтау — әрқайсысы 1 ұпайдан, 4 ұпай. Топтық түсіндірудің дұрыстығы — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 9 ұпай. |
Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау
| Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау | Зертханалық ерітінділермен жұмыс істегенде қорғаныш көзілдірігін және қолғапты пайдалану, реактивтерді дәмін татпау және қолмен ұстамау қажет. Ерітінді төгілсе, мұғалімге дереу хабарлап, жұмыс орнын қауіпсіз тазалау керек. |
Материал туралы
- Материал түрі
- ҚМЖ (ҚМЖ)
- Сынып
- 9 сынып
- Тіл
- Қазақ
ЖИ көмегімен өз сабақ жоспарыңызды жасаңыз
ROQED AI сіздің тақырыбыңыз, пәніңіз және сыныбыңыз бойынша дайын материал құрастырады. Бастау тегін.
