Тыныс алу — ҚМЖ, Биология, 9 сынып
ЖИ көмегімен өз сабақ жоспарыңызды жасаңыз
Тегін жасау
Алдын ала қарау
Материалды ашу
Қысқамерзімді жоспар
| Бөлім |
Жасушадағы энергия алмасу
|
| Сабақтың тақырыбы |
Тыныс алу
|
| Сыныбы |
9
|
| Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары |
9.1.4.1 Тыныс алу реакциясының химиялық теңдеуін пайдалана отырып, анаэробты және аэробты тыныс алуды салыстыру
9.1.4.2 Бұлшықет қажуы және аэробты, анаэробты тыныс алу үдерістері арасындағы байланысты қарастыру
|
| Сабақтың мақсаты |
Оқушы аэробты және анаэробты тыныс алудың жүру шарттары мен нәтижелерін біледі.
Оқушы тыныс алудың химиялық теңдеулерін пайдаланып, аэробты және анаэробты тыныс алуды салыстырады.
Оқушы бұлшықет қажуының анаэробты тыныс алумен байланысын түсіндіреді.
|
| Құндылықтар |
Ғылыми дәлелдерге сүйеніп, ағзадағы үдерістерді түсіндіру арқылы жауапкершілік пен салауатты өмір салтын ұстануға тәрбиелеу.
Топтық ойын барысында бір-бірінің пікірін тыңдап, ынтымақтастық таныту.
|
Сабақтың барысы
| Сабақтың кезеңі/ уақыт | Педагогтің іс-әрекеті | Оқушының іс-әрекеті | Бағалау | Ресурстар |
|---|---|---|---|---|
| Ұйымдастыру және қызығушылық ояту 5 мин |
Ұйымдастыру кезеңі:
Оқушылармен амандасып, қатысымды тексереді және сабаққа қажетті құралдарды дайындауды ұсынады.
«Қозғалыс кезінде бұлшықетке энергия қайдан келеді?» деген сұрақпен тақырыпқа қызығушылық оятады.
|
Оқушылар сабаққа дайындалады. Оқушылар сұраққа бастапқы болжамдарын айтады: энергия қоректік заттардың ыдырауынан бөлінеді. | Сабаққа дайындық пен бастапқы болжамды тақырыпқа сай айту — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 1 ұпай. | тақта, биология дәптері |
| Тыныс алу үдерісін түсіндіру 10 мин |
Жаңа материалды түсіндіру:
Аэробты тыныс алудың оттек қатысында жүретінін, глюкозаның толық ыдырап, көмірқышқыл газы, су және энергия түзілетінін түсіндіреді: C₆H₁₂O₆ + 6O₂ → 6CO₂ + 6H₂O + энергия.
Анаэробты тыныс алудың оттексіз жүретінін түсіндіреді; бұлшықет жасушаларында глюкоза сүт қышқылына дейін ыдырап, энергия аз бөлінеді: C₆H₁₂O₆ → 2C₃H₆O₃ + энергия.
Екі үдерісті оттектің қажеттілігі, соңғы өнімдері және бөлінетін энергия мөлшері бойынша салыстырады.
|
Оқушылар теңдеулерді дәптерге жазады. Оқушылар аэробты тыныс алуға оттек қажет, өнімдері көмірқышқыл газы мен су, энергия көбірек бөлінеді деп жауап береді; анаэробты тыныс алу оттексіз жүреді, бұлшықетте сүт қышқылы түзіліп, энергия аз бөлінеді деп салыстырады. | Аэробты тыныс алу теңдеуін дұрыс жазу — 1 ұпай; анаэробты тыныс алу теңдеуін дұрыс жазу — 1 ұпай; үш салыстыру белгісін дұрыс көрсету — 3 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 5 ұпай. | оқулық, тақта, дәптер |
| Түсінікті сұрақтармен тексеру 5 мин |
Сыныпқа сұрақтар:
Аэробты тыныс алу үшін қандай жағдай қажет?
Бұлшықетте анаэробты тыныс алу кезінде қандай өнім түзіледі?
Қай тыныс алу түрінде энергия көбірек бөлінеді?
Жауаптар:
Оттек қажет.
Сүт қышқылы түзіледі.
Аэробты тыныс алуда энергия көбірек бөлінеді.
|
Оқушылар сұрақтарға жауап береді. Оқушылар оттек, сүт қышқылы және аэробты тыныс алу деген жауаптарды атайды. | Әр дұрыс жауап — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 3 ұпай. | оқулық, тақта |
| Білімді бекіту ойыны 7 мин |
Нұсқаулық:
«Тыныс алуды сәйкестендір» ойынын өткізеді: топтарға «оттек қажет», «оттексіз жүреді», «көмірқышқыл газы мен су түзіледі», «сүт қышқылы түзіледі», «энергия көп бөлінеді», «энергия аз бөлінеді» деген карточкаларды таратады.
Әр топ карточкаларды аэробты немесе анаэробты тыныс алу бағанына орналастырып, таңдауларын түсіндіреді.
|
Оқушылар топта карточкаларды сұрыптайды. Оқушылар аэробты тыныс алуға оттек, көмірқышқыл газы мен су, энергияның көп бөлінуін; анаэробты тыныс алуға оттексіз жүру, сүт қышқылы, энергияның аз бөлінуін сәйкестендіріп, дәлелдейді. | Алты карточканың әр дұрыс сәйкестігі — 1 ұпай; түсіндіру — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 7 ұпай. | |
| Бұлшықет қажуын талдау 7 мин |
Тапсырма:
Тапсырма ұсынады: «Қарқынды жүгіргеннен кейін адамның бұлшықеті неге қажуы мүмкін? Анаэробты тыныс алудың бұл құбылыспен байланысын түсіндіріңдер».
Жауапта оттек жеткіліксіз болғанда анаэробты тыныс алу жүріп, бұлшықетте сүт қышқылы түзілетінін және қажу сезімі пайда болатынын атап өтуді сұрайды.
|
Оқушылар тапсырманы жеке орындап, себеп-салдар байланысын жазады. Оқушылар қарқынды жұмыс кезінде оттек жеткіліксіз болуы мүмкін, сондықтан анаэробты тыныс алу жүріп, сүт қышқылы түзіліп, бұлшықет қажиды деп түсіндіреді. | Оттек жеткіліксіздігін атау — 1 ұпай; анаэробты тыныс алуды байланыстыру — 1 ұпай; сүт қышқылы мен қажуды себеп-салдармен түсіндіру — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 3 ұпай. | |
| Қысқа білім тексеруі 6 мин |
Бағалау тапсырмасы:
Қысқа білім тексеруін таратады: аэробты тыныс алудың теңдеуін толықтыру, анаэробты тыныс алу үшін оттектің қажет-қажет еместігін белгілеу және бұлшықет қажуының себебін таңдау тапсырмаларын ұсынады.
Жауаптарды жинап, дұрыс жауаптарды көрсетеді.
|
Оқушылар білім тексеруіндегі үш тапсырманы орындайды. Оқушылар аэробты тыныс алу теңдеуін толықтырады, анаэробты тыныс алудың оттексіз жүретінін белгілейді және қажуды сүт қышқылының түзілуімен байланыстырады. | Теңдеуді дұрыс толықтыру — 2 ұпай; оттекке қатысты дұрыс жауап — 1 ұпай; қажу себебін дұрыс түсіндіру — 2 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 5 ұпай. | |
| Рефлексия 5 мин |
«Сабақтың ауа райы» рефлексиясын өткізеді. Оқушылар сабаққа ауа райы белгісін таңдайды, содан кейін себебін белгілейді — мұғалім сезім × себеп матрицасын алады.
|
Оқушылар «Сабақтың ауа райы» рефлексиясын орындап, тақырыпты түсінуін бағалайды. | Үйренген бір ұғымды дұрыс атау — 1 ұпай; тыныс алу түрлері арасындағы бір айырмашылықты көрсету — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 2 ұпай. |
Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау
| Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау | Ойын мен талдау кезінде оқушылар бір-бірін итермей, қозғалыс жасамай жұмыс істейді; карточкаларды абайлап пайдаланып, жұмыс орнын ретке келтіреді. |
Материал туралы
- Материал түрі
- ҚМЖ (ҚМЖ)
- Пән
- Биология
- Сынып
- 9 сынып
- Тіл
- Қазақ
ЖИ көмегімен өз сабақ жоспарыңызды жасаңыз
- Сіздің тақырыбыңыз, пәніңіз және сыныбыңыз бойынша
- Шамамен бір минутта дайын
- Бастау тегін
