Ұлы дала өркениетінің қайнар көзі және қалыптасуының ерекшеліктері: энеолит пен қола дәуірі — ҚМЖ, Тарих, 10 сынып
Алдын ала қарау
Материалды ашу
Қысқамерзімді жоспар
| Бөлім |
Ежелгі Қазақстан өркениеттері
|
| Сабақтың тақырыбы |
Ұлы дала өркениетінің қайнар көзі және қалыптасуының ерекшеліктері: энеолит пен қола дәуірі
|
| Сыныбы |
10
|
| Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары |
10.1.2.3 Ұлы дала өркениетінің пайда болуы мен қалыптасу ерекшеліктерін түсіндіру.
10.1.2.4 Қазақстан аумағындағы ежелгі археологиялық мәдениеттердің ерекшеліктерін сипаттау.
10.1.2.5 Ұлы даладағы ежелгі мәдениеттердің сабақтастығын және өзара байланысын талдау.
|
| Сабақтың мақсаты |
Оқушы энеолит пен қола дәуірінің негізгі хронологиялық және мәдени ерекшеліктерін біледі.
Оқушы Ұлы дала өркениетінің қалыптасуына әсер еткен табиғи, шаруашылық және технологиялық факторларды біледі.
Оқушы Ботай және Андрон мәдениеттерінің негізгі археологиялық белгілерін біледі.
Оқушы ежелгі мәдениеттер арасындағы сабақтастық пен өзара байланысты талдайды.
|
| Құндылықтар |
Тарихи мұраны құрметтеу: оқушылар Қазақстан аумағындағы ежелгі мәдениеттердің құндылығын бағалайды. Ынтымақтастық пен жауапкершілік: топтық талдау барысында өз ойын дәлелдеп, ортақ шешім қабылдайды.
|
Сабақтың барысы
| Сабақтың кезеңі/ уақыт | Педагогтің іс-әрекеті | Оқушының іс-әрекеті | Бағалау | Ресурстар |
|---|---|---|---|---|
| Ұйымдастыру кезеңі 4 минут |
Ұйымдастыру кезеңі:
Оқушылармен амандасады, сабаққа қатысымын тексереді.
«Ежелгі іздер» әдісі арқылы археологиялық жәдігерлер бейнеленген қысқа суреттерді көрсетіп, оқушылардың назарын сабақ тақырыбына шоғырландырады.
Сабақтың тақырыбы мен мақсаттарын таныстырады.
|
Оқушылар амандасады және сабаққа дайындалады. Оқушылар жәдігерлердің суреттерін қарап, олардың қай дәуірге қатысты болуы мүмкін екенін болжайды. Оқушылар сабақтың тақырыбы мен мақсаттарын дәптерге жазады. | Сабаққа дайындығы және болжам ұсынуы — 1 ұпай. Сабақ мақсатын дұрыс анықтауы — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 2 ұпай. | ежелгі жәдігерлердің суреттері, тақта, дәптер |
| Тарихи мәселені анықтау 7 минут |
Мәселе қою:
«Неліктен Ұлы дала аумағында алғашқы өркениеттік белгілер ерте қалыптасты?» деген проблемалық сұрақ қояды.
«Энеолит пен қола дәуіріндегі шаруашылық, металл өңдеу және қоғамдық өзгерістер өркениеттің қалыптасуына қалай ықпал етті?» деген қосымша сұрақ ұсынады.
Оқушылардың бастапқы жауаптарын тыңдап, сабақ соңында мәселені тарихи деректер арқылы шешу керектігін түсіндіреді.
|
Оқушылар «Неліктен Ұлы дала аумағында алғашқы өркениеттік белгілер ерте қалыптасты?» сұрағына болжам айтады. Оқушылар энеолит пен қола дәуіріндегі шаруашылық, металл өңдеу және қоғамдық өзгерістердің ықпалын талқылайды. Оқушылар өз болжамдарын сабақ соңындағы қорытындымен салыстыру үшін жазады. | Проблемалық сұраққа кемінде бір тарихи болжам ұсынуы — 1 ұпай. Шаруашылық немесе технологиялық факторды дұрыс атауы — 1 ұпай. Өз ойын дәлелдеуі — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 3 ұпай. | проблемалық сұрақтар жазылған карточкалар, тақта, дәптер |
| Энеолит пен қола дәуірі 9 минут |
Жаңа материалды түсіндіру:
Энеолиттің мыс-тас дәуірі екенін, оның Қазақстан аумағында б.з.б. IV–III мыңжылдықтарды қамтығанын түсіндіреді.
Ботай мәдениетінің Солтүстік Қазақстанда қалыптасқанын, жылқыны қолға үйрету, қоныстар, тұрғын үйлер және қыш ыдыстар арқылы ерекшеленетінін көрсетеді.
Қола дәуірінде мыс пен қалайыны араластыру арқылы қола алынғанын, металлургия, мал шаруашылығы және егіншіліктің дамығанын түсіндіреді.
Андрон мәдениетінің қоныстары, қола құралдары, жерлеу дәстүрлері және сәндік бұйымдары Ұлы даладағы мәдени дамудың маңызды белгілері екенін атап көрсетеді.
Слайд 1 — Ұлы дала өркениетінің қайнар көзі
Слайд 2 — Дәуірлердің тарихи маңызы
Слайд 3 — Энеолит: мыс-тас дәуірі
Слайд 4 — Ботай мәдениетінің қалыптасуы
Слайд 5 — Ботай мәдениетін дерек арқылы түсіндіру
Слайд 6 — Қола дәуіріне өту
Слайд 7 — Қола дәуірінің шаруашылығы
Слайд 8 — Андрон мәдениеті: қоныстар мен құралдар
Слайд 9 — Жерлеу дәстүрлері және сәндік бұйымдар
Слайд 10 — Қорытынды: Ұлы дала өркениетінің негіздері
|
Оқушылар энеолиттің мыс-тас дәуірі екенін және оның б.з.б. IV–III мыңжылдықтарға жататынын жазады. Оқушылар Ботай мәдениетінің орналасуын және жылқыны қолға үйретуге байланысты ерекшеліктерін атайды. Оқушылар қола өндірудің мыс пен қалайыны араластыру арқылы жүзеге асқанын түсіндіреді. Оқушылар Андрон мәдениетінің қоныстарын, құралдарын және жерлеу дәстүрлерін кестеге енгізеді. | Энеолиттің уақытын және атауын дұрыс көрсетуі — 1 ұпай. Ботай мәдениетінің екі белгісін атауы — 2 ұпай. Қола өндіру үдерісін дұрыс түсіндіруі — 1 ұпай. Андрон мәдениетінің екі белгісін анықтауы — 2 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 6 ұпай. | |
| Өркениет белгілерін бекіту 8 минут |
Нұсқаулық:
«Археологиялық ізді тап» ойынын ұйымдастырады.
Топтарға «жылқы сүйектері», «қола орақ», «қыш ыдыс», «андрондық қоныс», «мыс бұйым» деген белгілері бар карточкаларды таратады.
Әр топтан белгілерді Ботай мәдениеті, Андрон мәдениеті немесе жалпы қола дәуіріне сәйкестендіріп, таңдауын дәлелдеуді сұрайды.
|
Оқушылар топтарға бөлінеді. Оқушылар карточкалардағы археологиялық белгілерді тиісті мәдениетпен сәйкестендіреді. Оқушылар «жылқы сүйектері» мен жылқыны қолға үйретуді Ботай мәдениетімен, «қола орақ» пен металл өңдеуді қола дәуірімен, «андрондық қонысты» Андрон мәдениетімен байланыстырады. Оқушылар өз таңдауларын тарихи дәлелмен қорғайды. | Карточкаларды дұрыс сәйкестендіру — әр белгіге 1 ұпай, ең көбі 4 ұпай. Екі сәйкестікті тарихи дәлелмен түсіндіру — 2 ұпай. Топтық жұмысқа үлес қосуы — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 7 ұпай. |
Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау
| Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау | Көрнекі материалдармен және карточкалармен жұмыс кезінде оларды қауіпсіз әрі ұқыпты қолдану, сыныпта еркін жүріп-тұру кезінде бір-біріне кедергі келтірмеу қажет. Топтық жұмыс барысында пікірталас мәдениетін сақтап, сыныптастарының пікірін құрметтеу керек. |
Материал туралы
- Материал түрі
- ҚМЖ (ҚМЖ)
- Пән
- Тарих
- Сынып
- 10 сынып
- Тіл
- Қазақ
- Оқыту бағыты
- Физмат
ЖИ көмегімен өз сабақ жоспарыңызды жасаңыз
ROQED AI сіздің тақырыбыңыз, пәніңіз және сыныбыңыз бойынша дайын материал құрастырады. Бастау тегін.
