Мембраналық рецепторлар арқылы гормондық сигналдардың берілуі — Lesson Plan, Biology, Grade 11
Create your own lesson plan with AI
Create for free
Preview
Open material
Lesson plan
| Section |
Жасушалық реттелу және гормондардың әсер ету механизмі
|
| Lesson title |
Мембраналық рецепторлар арқылы гормондық сигналдардың берілуі
|
| Class |
11
|
| Lesson objectives according to program |
11.1.7.2 Гормондардың әрекет ету механизмін түсіндіру
|
| Lesson objectives |
Оқушы мембраналық рецепторлардың құрылымы мен қызметін біледі.
Оқушы суда еритін гормондардың жасуша мембранасынан өтпей, рецепторлармен байланысу арқылы сигнал жеткізу жолын біледі.
Оқушы екінші реттік хабаршылардың жасушалық жауапты қалыптастырудағы рөлін біледі.
|
| Values |
Ғылыми дәлелге сүйеніп ой қорыту және биологиялық құбылыстарды жүйелі түсіндіру жауапкершілік пен зерттеушілік мәдениетті қалыптастырады.
|
Lesson progress
| Lesson stage/time | Teacher's action | Student's action | Evaluation | Resources |
|---|---|---|---|---|
| Ұйымдастыру және қызығушылық 5 мин |
Ұйымдастыру кезеңі:
Оқушылармен амандасып, сабаққа дайындығын тексереді.
«Гормондар нысана жасушаларға ақпаратты қалай жеткізеді?» деген сұрақ қойып, тақырып пен сабақ мақсатын таныстырады.
|
Оқушылар сабаққа дайындалып, «Гормондар нысана жасушаларға ақпаратты қалай жеткізеді?» сұрағына бастапқы болжамдарын айтады. | Сабақ тақырыбына қатысты орынды болжам ұсынады — 1 ұпай. Сабақ мақсатын дұрыс атайды — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 2 ұпай. | тақта, дәптер |
| Алдыңғы білімді еске түсіру 7 мин |
Сыныпқа сұрақтар:
Гормон дегеніміз не және ол қайда түзіледі?
Нысана жасуша дегеніміз не?
Гормондар ағза қызметін қалай реттейді?
Жауаптар:
Гормон — ішкі секреция бездері бөлетін, ағза қызметін реттейтін химиялық хабаршы.
Нысана жасуша — белгілі бір гормонды танитын рецепторы бар жасуша.
Гормондар қан арқылы таралып, нысана жасушалардың қызметіне әсер етеді.
|
Оқушылар сұрақтарға жауап береді: гормонның анықтамасын айтып, нысана жасушаны рецепторымен байланыстырады және гормондардың реттеуші рөлін түсіндіреді. | Гормонның анықтамасын дұрыс береді — 1 ұпай. Нысана жасушаны рецепторымен байланыстырады — 1 ұпай. Гормондардың реттеуші қызметін түсіндіреді — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 3 ұпай. | тақта, биология дәптері |
| Мәселені анықтау 5 мин |
Мәселе қою:
«Суда еритін кейбір гормондар жасуша мембранасынан өте алмаса, жасуша ішіндегі үдерістерді қалай өзгертеді?» деген мәселені ұсынады.
Мембраналық рецептор мен жасуша ішіндегі жауаптың арасындағы байланысты болжауды тапсырады.
|
Оқушылар мәселені талқылап, гормон мембранадағы рецепторға байланысады, ал сигнал жасуша ішіне беріледі деген болжам ұсынады. | Мәселені гормон мен мембраналық рецептор байланысы арқылы түсіндіреді — 1 ұпай. Сигналдың жасуша ішіне берілу жолына негізді болжам жасайды — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 2 ұпай. | тақта, бор, дәптер |
| Жаңа материалды түсіндіру 12 мин |
Жаңа материалды түсіндіру:
Суда еритін гормондардың жасуша мембранасынан еркін өте алмайтынын, сондықтан мембранадағы арнайы рецепторға байланысатынын түсіндіреді.
Гормонның рецепторға байланысуынан рецептор пішіні өзгеріп, жасуша ішінде сигнал тізбегі басталатынын сипаттайды.
Екінші реттік хабаршылардың, мысалы, циклдік аденозинмонофосфаттың сигналды күшейтіп, ферменттердің белсенділігі мен жасушалық жауапты өзгертетінін түсіндіреді.
Тізбекті тақтаға жазады: гормон → мембраналық рецептор → жасушаішілік хабаршы → нысана жасушаның жауабы.
|
Оқушылар түсіндірмені тыңдап, сигнал берілу тізбегін дәптерге жазады. Оқушылар мембранадан өтпейтін гормонның рецептор арқылы әсер етуін және екінші реттік хабаршының сигналды күшейтуін өз сөздерімен түсіндіреді. | Гормон-рецептор байланысын дұрыс сипаттайды — 1 ұпай. Сигналдың жасуша ішіне берілу ретін дұрыс жазады — 1 ұпай. Екінші реттік хабаршының рөлін түсіндіреді — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 3 ұпай. | тақта, сызба, биология дәптері |
| Сигнал жолын талдау 8 мин |
Нұсқаулық:
Оқушыларға гормон → мембраналық рецептор → екінші реттік хабаршы → жасушалық жауап сызбасын дәптерге түсіріп, әр бөліктің қызметін белгілеуді тапсырады.
«Рецептор гормонға сәйкес келмесе, сигнал берілуіне не болады?» және «Екінші реттік хабаршы сигналды қалай күшейтеді?» сұрақтарын қояды.
Жауаптар:
Сәйкес рецептор болмаса, гормон жасушамен арнайы байланыса алмайды, сондықтан тиісті сигналдық жауап туындамайды.
Екінші реттік хабаршы жасуша ішіндегі бірнеше нысана молекулаға әсер етіп, сигнал әсерін күшейте алады.
|
Оқушылар сызбаны құрып, әр кезеңнің қызметін белгілейді. Оқушылар рецептордың сәйкестігі туралы сұраққа арнайы байланыс болмаса, сигнал іске қосылмайтынын айтады; екінші реттік хабаршының сигналды күшейтетінін түсіндіреді. | Сигнал жолының төрт бөлігін дұрыс ретпен көрсетеді — 2 ұпай. Рецептор сәйкестігінің маңызын түсіндіреді — 1 ұпай. Екінші реттік хабаршының әсерін сипаттайды — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 4 ұпай. | дәптер, тақта, сызба үлгісі |
| Білімді бекіту 5 мин |
Сыныпқа сұрақтар:
Мембраналық рецептордың гормондық сигналдағы қызметі қандай?
Суда еритін гормон неліктен екінші реттік хабаршыны қажет етеді?
Сигнал берілуінің соңында жасушада қандай өзгеріс болуы мүмкін?
Жауаптар:
Рецептор гормонды таниды және сигналдың жасуша ішінде басталуына себеп болады.
Гормон мембранадан өте алмайтындықтан, сигналды жасуша ішіне жеткізу үшін екінші реттік хабаршы қолданылады.
Ферменттердің белсенділігі немесе жасушаның белгілі бір қызметі өзгеруі мүмкін.
|
Оқушылар үш сұраққа жауап беріп, рецептордың тану қызметін, екінші реттік хабаршының қажеттілігін және ықтимал жасушалық жауапты түсіндіреді. | Рецептордың қызметін дұрыс атайды — 1 ұпай. Екінші реттік хабаршының қажеттілігін түсіндіреді — 1 ұпай. Ықтимал жасушалық жауапты атайды — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 3 ұпай. | тақта, дәптер |
| Рефлексия 3 мин |
«Нысанаға дәл тигізіңіз» рефлексиясын өткізеді. Оқушылар сабаққа деген сезімі сәйкес нысанаға катапульттан атады.
|
Оқушылар «Нысанаға дәл тигізіңіз» рефлексиясын орындап, тақырыпты түсінуін бағалайды. | Сигнал берілу жолын дұрыс қорытындылайды — 1 ұпай. Жаңа білген бір ұғымды нақты атайды — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 2 ұпай. |
Health and safety compliance
| Health and safety compliance | Сызба жазу кезінде партада дұрыс отырып, көз бен дәптер арақашықтығын сақтаңдар. Тақтаға жауап беруге шыққанда асықпай, сыныптастарға кедергі келтірмеңдер. |
Material details
- Material type
- Lesson Plan
- Subject
- Biology
- Grade
- Grade 11
- Language
- Kazakh
- Education direction
- Phys-math
Create your own lesson plan with AI
- Built from your topic, subject and grade
- Ready in about a minute
- Free to start
How ROQED AI writes a lesson plan in the Order No. 130 format →
