Ш. Қанайұлы «Зар заман» толғауының мазмұндық-сюжеттік құрылымы — Lesson Plan, Kazakh Literature, Grade 7
Create your own lesson plan with AI
Create for free
Preview
Open material
Lesson plan
| Section |
ХІХ ғасыр әдебиеті. Зар заман ағымы
|
| Lesson title |
Ш. Қанайұлы «Зар заман» толғауының мазмұндық-сюжеттік құрылымы
|
| Class |
7
|
| Lesson objectives according to program |
1.1.1 әдеби шығарма сюжетінің құрамдас бөлшектерін талдау
|
| Lesson objectives |
Оқушылар «Зар заман» толғауының тақырыбы мен негізгі идеясын біледі.
Оқушылар толғаудағы оқиғалар мен ойлардың байланысын анықтап, сюжеттік құрылымын біледі.
Оқушылар шығарманың мазмұндық бөліктерін талдап, олардың тарихи-әлеуметтік мәнін біледі.
|
| Values |
Тарихи мұраны құрметтеу және ұлттық әдебиетке қызығушылық таныту құндылықтары қалыптасады. Шығармадағы ел тағдыры туралы ойларды талдау арқылы азаматтық жауапкершілік пен отаншылдыққа баулу көзделеді.
|
Lesson progress
| Lesson stage/time | Teacher's action | Student's action | Evaluation | Resources |
|---|---|---|---|---|
| Ұйымдастыру және назар аударту 3 мин |
Ұйымдастыру кезеңі:
Оқушылармен амандасып, қатысымды тексереді және оқу құралдарын дайындауды сұрайды.
«Зар заман» тіркесінің мағынасы туралы қысқа ой қозғап, сабақ тақырыбын хабарлайды.
|
Оқушылар сабаққа қажетті құралдарын дайындайды. Оқушылар «Зар заман» тіркесінің мағынасын болжап, алғашқы ойын айтады. | Сабаққа дайындығы — 1 ұпай. Тақырыпқа қатысты орынды болжам айту — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 2 ұпай. | оқулық, тақта |
| Мәселені анықтау 5 мин |
Мәселе қою:
Толғаудың атауына назар аудартып, «Шортанбай Қанайұлы өз дәуірін неліктен “зар заман” деп атаған?» деген мәселе сұрағын қояды.
Сабақта шығарманың мазмұндық және сюжеттік құрылымын анықтайтынын түсіндіреді.
Сыныпқа сұрақтар:
Толғау атауы қандай көңіл күйді білдіреді?
Шығармада қандай заман көріністері сөз болуы мүмкін?
Жауаптар:
Мұңды, алаң көңілді, ел басына түскен ауыр кезеңді білдіреді.
Қоғамдық өзгерістер, ел тұрмысының қиындауы және халықтың уайымы сөз болуы мүмкін.
|
Оқушылар толғау атауының көңіл күйін сипаттайды. Оқушылар шығарманың мазмұны туралы болжам айтып, сұрақтарға жауап береді: «зар заман» — мұң мен алаң кезеңі; шығармада ел өміріндегі өзгерістер мен халықтың уайымы көрініс табуы мүмкін. | Атаудың көңіл күйін дұрыс түсіндіру — 1 ұпай. Мазмұнға қатысты негізді болжам ұсыну — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 2 ұпай. | тақта, оқулық |
| Жаңа материалды түсіндіру 9 мин |
Жаңа материалды түсіндіру:
Тақырыптық таныстырылым арқылы Шортанбай Қанайұлының өмір сүрген дәуірі мен «Зар заман» толғауының тарихи-әлеуметтік негізін таныстырады.
Толғаудың тақырыбы, негізгі идеясы және мазмұнына қатысты маңызды тұстарды түсіндіреді.
Сюжеттік құрылымның құрамдас бөліктерін еске салып, лирикалық толғауда оқиғалардың емес, ақын ойының дамуы маңызды екенін түсіндіреді.
Оқушыларға мәтіндегі негізгі ойлардың бірізділігін байқауды ұсынады.
Slide 1 — «Зар заман» толғауының құрылымы
Slide 2 — Ақын «Азулыға бар заман, азусызға тар заман» деп, бір заманның біреуге жайлы, біреуге ауы…
Slide 3 — Сабақ соңында сендер:
Slide 4 — Дәуірлік негіз
Slide 5 — Тақырып және идея
Slide 6 — Теңсіздік пе, әлде отарлық қысым ба?
Slide 7 — Толғаудағы ойдың өрбуі
Slide 8 — Лирикалық құрылым
Slide 9 — Негізгі тұжырым
Slide 10 — Еске түсіріп жауап бер
|
Оқушылар таныстырылымды тыңдап, толғаудың дәуірлік негізі, тақырыбы мен идеясын жазып алады. Оқушылар сюжеттік құрылым ұғымын қайталап, лирикалық толғаудағы ойдың даму ретін белгілейді. | Дәуірлік негіздің бір сипатын дұрыс атау — 1 ұпай. Тақырып пен идеяны ажырату — 2 ұпай. Лирикалық толғаудағы ой дамуын түсіндіру — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 4 ұпай. | |
| Мәтін мазмұнын талдау 8 мин |
Сыныпқа сұрақтар:
Толғауда ақын қандай қоғамдық өзгерістерге назар аударады?
Ақын ел мен халықтың жағдайын қалай суреттейді?
Шығармадағы мұңды көңіл күй қандай ойлар арқылы күшейеді?
Толғаудың мазмұндық бөліктері бір-бірімен қалай байланысады?
Жауаптар:
Ақын дәстүрлі өмір салтының өзгеруі мен қоғамдағы қайшылықтарға назар аударады.
Елдің берекесі кетіп, халықтың тұрмысы ауырлағанын суреттейді.
Заманның бұзылуы, ел болашағына алаңдау және халықтың күйзелісі туралы ойлар арқылы күшейеді.
Қоғамдағы өзгерістерді байқаудан халықтың ауыр жағдайын көрсетуге, одан заманға алаңдаған қорытынды ойға қарай байлан…
|
Оқушылар мәтіннен тиісті ойларды тауып, төрт сұраққа дәлелді жауап береді. Оқушылар мазмұндық бөліктердің байланысын анықтап, шығармадағы ойдың даму ретін түсіндіреді. | Қоғамдық өзгерістерді мәтін мазмұнымен байланыстыру — 1 ұпай. Халық жағдайын дәл сипаттау — 1 ұпай. Мұңды көңіл күйдің себептерін түсіндіру — 1 ұпай. Мазмұндық бөліктер байланысын анықтау — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 4 ұпай. | оқулық, мәтін көшірмесі, дәптер |
| Сәйкестендіру ойыны 7 мин |
Нұсқаулық:
Сәйкестендіру ойынының ережесін түсіндіреді: сол жақтағы мазмұндық бөліктерді оң жақтағы сипаттамаларымен жұптастыру керек.
Мазмұндық бөліктерді ұсынады: «дәуір көрінісі», «халықтың ауыр халі», «ақынның заманға көзқарасы», «қорытынды ой».
Сипаттамаларды ұсынады: «қоғамдағы өзгерістерді таныту», «ел тұрмысының қиындауын көрсету», «заманға алаңдау мен сын айту», «шығарманың негізгі мұңын түйіндеу».
Жұптардың сәйкестендіруін тексеріп, дұрыс жауаптарды талқылайды.
|
Оқушылар жұппен мазмұндық бөліктерді сипаттамаларымен сәйкестендіреді. Оқушылар жауаптарын дәлелдейді: дәуір көрінісі — қоғамдағы өзгерістерді таныту; халықтың ауыр халі — ел тұрмысының қиындауын көрсету; ақынның заманға көзқарасы — заманға алаңдау мен сын айту; қорытынды ой — шығарманың негізгі мұңын түйіндеу. | Әр дұрыс сәйкестікке 1 ұпай — барлығы 4 ұпай. Жауабын мәтін мазмұнына сүйеніп негіздеу — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 5 ұпай. | |
| Құрылымды жинақтау 6 мин |
Жаңа тапсырманы орындау:
Оқушыларға дәптерде толғаудың мазмұндық-сюжеттік сызбасын құрауға тапсырма береді.
Сызбада «дәуір көрінісі — халық жағдайы — ақынның бағасы — түйінді ой» байланысын көрсетуді ұсынады.
Әр бөлікті мәтіндегі оймен байланыстырып, қысқа дәлел жазуды ескертеді.
|
Оқушылар жеке жұмыс істеп, толғаудың мазмұндық-сюжеттік сызбасын құрады. Оқушылар әр бөлікті мәтіндегі оймен байланыстырып, қысқа дәлел жазады. | Төрт мазмұндық бөлікті толық көрсету — 2 ұпай. Бөліктер арасындағы байланысты дұрыс белгілеу — 2 ұпай. Мәтіннен кемінде бір дәлел келтіру — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 5 ұпай. | дәптер, оқулық, қалам |
Health and safety compliance
| Health and safety compliance | Мәтінмен және дәптермен жұмыс істегенде дұрыс отыру қалпын сақтап, көзді кітаптан жеткілікті қашықтықта ұстау керек. Жұптық талқылау кезінде бір-бірінің пікірін құрметтеп, сыныпта қауіпсіз әрі әдепті қарым-қатынас сақтау қажет. |
Material details
- Material type
- Lesson Plan
- Subject
- Kazakh Literature
- Grade
- Grade 7
- Language
- Kazakh
- Education direction
- Humanitarian
Create your own lesson plan with AI
- Built from your topic, subject and grade
- Ready in about a minute
- Free to start
How ROQED AI writes a lesson plan in the Order No. 130 format →
