English

Сөйлемнің дара және күрделі мүшелері — Lesson Plan, Kazakh Language, Grade 4

Create your own lesson plan with AI

Preview Open material
Lesson plan
Section
Сөйлем мүшелері
Lesson title
Сөйлемнің дара және күрделі мүшелері
Class
4
Lesson objectives according to program
4.1.2.1 - мәтіннің тақырыбы мен берілген диаграмма, сызба, кесте бойынша мәтіннің мазмұнын болжау және өз ойын дәлелдеу
Lesson objectives
Оқушылар сөйлемнің дара мүшесі бір сөзден, ал күрделі мүшесі бірнеше сөзден жасалатынын біледі.
Оқушылар сөйлем ішінен дара және күрделі мүшелерді ажыратып, олардың жасалу ерекшелігін түсіндіреді.
Оқушылар сызба мен сөйлем үлгілеріне сүйеніп, мәтін мазмұнын болжайды және өз пікірін дәлелдейді.
Values
Тілдік сауаттылық пен өз ойын дәлелді жеткізуге жауапкершілік қалыптастыру. Бірлескен тапсырмаларда өзара тыңдау мен ынтымақтастықты дамыту.
Lesson progress
Lesson stage/time Teacher's action Student's action Evaluation Resources
Ұйымдастыру және болжау
5 мин
Ұйымдастыру кезеңі:
Оқушылармен амандасып, сабаққа дайындықтарын тексереді.
Тақтаға «Біздің сынып кітап оқыды» сөйлемін және сөйлем мүшелерінің дара, күрделі болып бөлінуін көрсететін сызбаны ұсынады.
Мәселе қою:
«Сызба мен сөйлемге қарап, бүгінгі сабақта не туралы сөйлесеміз деп ойлайсыңдар? Қандай дәлел келтіресіңдер?» деп сұрайды.
Жауаптар:
Оқушылардың болжамдарын тыңдап, олардың сызбадағы және сөйлемдегі сөздермен байланысын анықтауға бағыттайды.
 Оқушылар амандасып, оқу құралдарын дайындайды. Оқушылар сөйлем мен сызбаны қарайды. Оқушылар сабақ тақырыбын болжайды: сөйлем мүшелері, дара және күрделі мүшелер туралы; болжамын сызбадағы бөлініске және сөйлемдегі сөздерге сүйеніп дәлелдейді. Сызбаға сүйеніп тақырыпты болжау — 1 ұпай. Болжамын нақты дәлелмен түсіндіру — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 2 ұпай. тақта, сөйлем жазылған үлестірме, сызба
Жаңа материалды түсіндіру
10 мин
Жаңа материалды түсіндіру:
Жаңа материалды таныстыратын көрнекі таныстырылымды көрсетеді.
Дара мүшенің бір сөзден, күрделі мүшенің екі не одан да көп сөзден жасалатынын мысалдармен түсіндіреді: «Оқушы оқыды» сөйлеміндегі «оқыды» — дара баяндауыш; «Оқушы кітап оқыды» сөйлеміндегі «кітап оқыды» — күрделі баяндауыш.
«Айжан сурет салды» және «Айжан сурет салып отыр» сөйлемдерін салыстырып, бастауыш пен баяндауыш құрамындағы сөздерге назар аудартады.
Slide 1 — Сөйлем мүшелерінің құрамы
Slide 2 — Айжан «сурет салды» дейді, ал қазір сурет салып жатқанын «сурет салып отыр» деп айтады. Е…
Slide 3 — Бүгін біз:
Slide 4 — Дара мүше
Slide 5 — Күрделі мүше
Slide 6 — «Оқушы оқыды» және «Оқушы кітап оқыды» сөйлемдерін салыстырыңдар: баяндауыштың құрамындағ…
Slide 7 — Баяндауышты салыстыру
Slide 8 — Сызба бойынша болжау
Slide 9 — Есте сақта
Slide 10 — Еске түсіріп жауап бер
Оқушылар таныстырылымды қарап, дара және күрделі мүшелердің анықтамасын дәптерге жазады. Оқушылар мысалдардан дара баяндауышты («оқыды») және күрделі баяндауышты («кітап оқыды») табады. Оқушылар екі сөйлемді салыстырып, «салып отыр» күрделі баяндауыш екенін айтады. Дара мүшенің анықтамасын дұрыс тұжырымдау — 1 ұпай. Күрделі мүшенің анықтамасын дұрыс тұжырымдау — 1 ұпай. Берілген мысалдардан мүшелерді дұрыс ажырату — 2 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 4 ұпай.
Сұрақтармен бекіту
8 мин
Сыныпқа сұрақтар:
«Дара мүше қандай сөзден жасалады?».
«Күрделі мүше неше сөзден жасалады?».
«“Балалар аулада доп ойнап жүр” сөйлеміндегі күрделі баяндауыш қайсы?».
«“Ағам келді” сөйлеміндегі баяндауыш дара ма, күрделі ме? Неліктен?».
Жауаптар:
Дара мүше бір сөзден жасалады.
Күрделі мүше екі не одан да көп сөзден жасалады.
«Доп ойнап жүр» — күрделі баяндауыш.
«Келді» — дара баяндауыш, себебі бір сөзден жасалған.
 Оқушылар сұрақтарға кезекпен жауап береді: дара мүше бір сөзден, күрделі мүше екі не одан көп сөзден жасалады; «доп ойнап жүр» — күрделі баяндауыш; «келді» — дара баяндауыш, өйткені бір сөзден тұрады. Оқушылар жауаптарын сөйлем мүшелерінің құрамымен дәлелдейді. Төрт сұрақтың әрқайсысына дұрыс жауап — 1 ұпайдан. Жауапты сөз құрамына сүйеніп дәлелдеу — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 5 ұпай. тақта, дәптер, сөйлем үлгілері
Ойын арқылы бекіту
8 мин
Нұсқаулық:
«Дара ма, күрделі ме?» ойынын ұйымдастырады.
Топтарға «Құс ұшты», «Әжем шай ішіп отыр», «Мұғалім түсіндірді», «Біз ән айтып тұрмыз» сөйлемдері жазылған карточкаларды таратады.
Оқушылардан сөйлемдегі баяндауышты тауып, дара немесе күрделі екенін тиісті бағанға орналастыруды сұрайды.
Әр жауапқа сөйлем мүшесінің сөз санымен дәлел келтіруді тапсырады.
 Оқушылар топпен карточкалардағы баяндауыштарды табады. Оқушылар «ұшты» мен «түсіндірді» сөздерін дара, «шай ішіп отыр» мен «ән айтып тұр» тіркестерін күрделі баяндауыш деп жіктейді. Оқушылар жіктеуін сөз саны арқылы дәлелдейді. Төрт баяндауыштың әрқайсысын дұрыс жіктеу — 1 ұпайдан. Бір жіктеуін дұрыс дәлелдеу — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 5 ұпай.
Жеке тапсырма орындау
10 мин
Нұсқаулық:
Әр оқушыға жеке тапсырма береді: «Күн ашылды. Балалар аулада ойнап жүр. Әкем газет оқыды. Қар жауып тұр.» сөйлемдерінен баяндауыштарды тауып, дара және күрделі болып екі бағанға бөліп жазу.
Оқушыларға таңдаған бір сөйлемін өзгертіп, дара баяндауышты күрделі баяндауышқа немесе күрделі баяндауышты дара баяндауышқа айналдыруды тапсырады.
Жауаптарын сөйлем мүшелерінің құрамына сүйеніп түсіндіруді ұсынады.
 Оқушылар төрт сөйлемнен баяндауыштарды тауып, «ашылды», «оқыды» сөздерін дара, «ойнап жүр», «жауып тұр» тіркестерін күрделі деп екі бағанға жазады. Оқушылар бір сөйлемді өзгертіп, жаңа баяндауышының дара не күрделі екенін түсіндіреді. Төрт баяндауышты дұрыс табу — 2 ұпай. Дара және күрделі мүшелерді бағандарға дұрыс бөлу — 2 ұпай. Бір сөйлемді дұрыс өзгертіп, түсіндіру — 2 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 6 ұпай.
Рефлексия
4 мин
«Бұл сабақ қайда қонды?» рефлексиясын өткізеді. Оқушылар 2D торда нүкте қояды — анықтық × қызығушылық. Сынып шашырауы мәселе квадрантын ашады.
 Оқушылар «Бұл сабақ қайда қонды?» рефлексиясын орындап, тақырыпты түсінуін бағалайды. Дара және күрделі мүшеге қатысты бір дұрыс тұжырым айту — 1 ұпай. Өз оқуына қатысты нақты ой білдіру — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 2 ұпай.
Health and safety compliance
Health and safety compliance Оқушылар партада дұрыс отырып, көз бен дәптер арақашықтығын сақтайды. Таныстырылымды қарағанда экранға ұзақ қадалмай, мұғалімнің қауіпсіздік нұсқауын орындайды.

Material details

Material type
Lesson Plan
Subject
Kazakh Language
Grade
Grade 4
Language
Kazakh
Education direction
Humanitarian

Create your own lesson plan with AI

  • Built from your topic, subject and grade
  • Ready in about a minute
  • Free to start

Similar materials

Lesson plans, tests and presentations made by teachers

Sign up to open this lesson plan in full and create your own with AI in minutes.

Sign in