Балқу процесі — ҚМЖ, Физика, 8 сынып
ЖИ көмегімен өз сабақ жоспарыңызды жасаңыз
Тегін жасау
Алдын ала қарау
Материалды ашу
Қысқамерзімді жоспар
| Бөлім |
Жылу құбылыстары
|
| Сабақтың тақырыбы |
Балқу процесі
|
| Сыныбы |
8
|
| Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары |
8.3.2.10 Балқу/кристалдану кезіндегі жұтылатын/бөлінетін жылу мөлшерінің формуласын есептер шығаруға қолдану
|
| Сабақтың мақсаты |
Оқушы балқу және кристалдану ұғымдарын, заттың балқу температурасын біледі.
Оқушы балқу және кристалдану кезіндегі жылу мөлшерін есептейтін Q = λm формуласын және оның шамаларын біледі.
Оқушы меншікті балқу жылуын пайдаланып, балқу мен кристалдануға арналған есептерді шығарады.
|
| Құндылықтар |
Ғылыми ұқыптылық пен жауапкершілікке баулу: оқушылар есептеу кезінде өлшем бірліктерін тексеріп, қорытындысын дәлелдейді.
Өзара қолдау мен ынтымақтастықты дамыту: жұптық талқылауда шешу жолдарын тыңдап, негізделген пікір ұсынады.
|
Сабақтың барысы
| Сабақтың кезеңі/ уақыт | Педагогтің іс-әрекеті | Оқушының іс-әрекеті | Бағалау | Ресурстар |
|---|---|---|---|---|
| Ұйымдастыру және қызығушылық 3 минут |
Ұйымдастыру кезеңі:
Оқушылармен амандасып, сабаққа қатысуын тексереді.
Сабақтың тақырыбы мен мақсатын таныстырады.
Мәселе қою:
«Мұз ерігенде неге оның температурасы біраз уақыт өзгермей тұрады?» деген сұрақ қояды.
«Зат балқығанда жылу жұтыла ма, әлде бөлінеді ме?» деп сұрайды.
|
Оқушылар сабаққа дайындалады және сабақ мақсатын тыңдайды. Оқушылар сұрақтарға жауап береді: мұз балқу кезінде жылуды жұтады; балқу барысында берілген энергия температураны арттыруға емес, зат күйін өзгертуге жұмсалады. | Сұрақтарға мазмұнды жауап беру — әр жауап үшін 1 ұпай, ең көбі 2 ұпай. Сабақ мақсатын дұрыс атау — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 3 ұпай. | тақта, мұз кесегінің суреті |
| Тақырыпты түсіндіру 10 минут |
Жаңа материалды түсіндіру:
Балқу — қатты дененің сұйық күйге ауысуы, ал кристалдану — сұйықтың қатты күйге ауысуы екенін түсіндіреді.
Балқу температурасы мен меншікті балқу жылуы ұғымдарын анықтайды. Меншікті балқу жылуы заттың бір килограмын балқу температурасында балқытуға қажет жылу мөлшерін сипаттайтынын айтады.
Q = λm формуласын көрсетіп, Q — жылу мөлшері, λ — меншікті балқу жылуы, m — масса екенін түсіндіреді. Балқу кезінде жылу жұтылатынын, кристалдану кезінде дәл сондай жағдайда жылу бөлінетінін атап өтеді.
Өлшем бірліктерін түсіндіреді: Q — джоуль, λ — джоуль/килограмм, m — килограмм.
|
Оқушылар балқу мен кристалданудың анықтамаларын жазады. Оқушылар Q = λm формуласын және шамалардың өлшем бірліктерін дәптерге түсіреді; балқу кезінде жылу жұтылатынын, кристалдану кезінде жылу бөлінетінін айтады. | Балқу және кристалдану анықтамаларын дұрыс тұжырымдау — әрқайсысы үшін 1 ұпай. Формула мен шамалардың мағынасын дұрыс атау — 2 ұпай. Өлшем бірліктерін дұрыс көрсету — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 5 ұпай. | оқулық, тақта, дәптер |
| Көрнекі түсіндіру 6 минут |
Балқу қисығы бейнеленген көрнекі материалды көрсетіп, қатты денені қыздыру, балқу және сұйықты қыздыру бөліктерін ажыратады.
Балқу кезіндегі температураның тұрақты қалуын түсіндіреді және осы аралықта берілген жылудың күй өзгерісіне жұмсалатынын байланыстырады.
Көрнекі материалдан балқу басталатын температура мен балқу жүретін уақыт аралығын табуды ұсынады.
Слайд 1 — Балқу және кристалдану
Слайд 2 — Мұзды қыздырғанда оның температурасы балқу басталғанша өседі, ал еріп жатқанда өзгермей т…
Слайд 3 — Сабақ соңында сен:
Слайд 4 — Балқу қисығының бөліктері
Слайд 5 — Балқу температурасы
Слайд 6 — Жылудың әсері
Слайд 7 — Балқу жылуы
Слайд 8 — Есептеу мысалы
Слайд 9 — Негізгі қорытындылар
Слайд 10 — Есте сақта
|
Оқушылар көрнекі материалды бақылап, қисықтың бөліктерін атайды. Оқушылар балқу кезінде температураның тұрақты қалатынын және жылудың күй өзгерісіне жұмсалатынын түсіндіреді. | Қисықтың үш бөлігін дұрыс ажырату — әрқайсысы үшін 1 ұпай. Балқу кезіндегі температура өзгерісін түсіндіру — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 4 ұпай. | |
| Есептерді бірлесіп шығару 8 минут |
Сыныпқа сұрақтар:
«0,5 кг мұзды балқыту үшін қанша жылу қажет? Мұздың меншікті балқу жылуын 3,4·10⁵ Дж/кг деп алыңдар.».
«Егер 6,8·10⁴ Дж жылу жұмсалса, меншікті балқу жылуы 3,4·10⁵ Дж/кг болғанда қанша килограмм зат балқиды?».
Жауаптар:
«Q = λm = 3,4·10⁵ · 0,5 = 1,7·10⁵ Дж.».
«m = Q/λ = 6,8·10⁴/(3,4·10⁵) = 0,2 кг.».
Нұсқаулық:
Оқушыларға есептің берілгенін жазып, формуланы таңдап, шамаларды қойып, жауабына өлшем бірлігін көрсетуді тапсырады.
|
Оқушылар бірінші сұраққа 1,7·10⁵ Дж деп жауап береді және есептеу жолын көрсетеді. Оқушылар екінші сұраққа 0,2 кг деп жауап беріп, m = Q/λ формуласын қолданады. Оқушылар есептерді жұппен тексеріп, өлшем бірліктерін жазады. | Бірінші есепте формуланы дұрыс таңдау — 1 ұпай, есептеуді дұрыс орындау — 1 ұпай. Екінші есепте формуланы дұрыс түрлендіру — 1 ұпай, есептеу мен өлшем бірлігін дұрыс көрсету — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 4 ұпай. | тақта, есеп карточкалары, дәптер |
| Білімді ойын арқылы бекіту 6 минут |
Нұсқаулық:
«Формуланы сәйкестендір» ойынын ұйымдастырады: оқушылар Q = λm, m = Q/λ және λ = Q/m өрнектерін берілген шамалар мен өлшем бірліктеріне сәйкестендіреді.
«Балқу кезінде жылу жұтылады» және «кристалдану кезінде жылу бөлінеді» тұжырымдарын дұрыс үдеріспен сәйкестендіруді тапсырады.
Ойын соңында дұрыс сәйкестіктерді нақтылап, қате жауаптарды түсіндіреді.
|
Оқушылар ойын тапсырмаларын жеке немесе жұппен орындайды. Оқушылар үш формуланы шамалармен сәйкестендіреді және балқу кезінде жылу жұтылатынын, кристалдану кезінде жылу бөлінетінін көрсетеді. | Үш формуланы дұрыс сәйкестендіру — әрқайсысы үшін 1 ұпай. Екі үдерістегі жылу алмасуды дұрыс анықтау — әрқайсысы үшін 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 5 ұпай. | |
| Жеке тапсырма орындау 6 минут |
Жеке тапсырма:
Жеке тапсырманы таратады: «Меншікті балқу жылуы 2,5·10⁵ Дж/кг заттың 0,4 кг массасын балқытуға қанша жылу қажет?».
Қосымша сұрақ береді: «Зат кристалданғанда осы масса мен жағдай үшін қанша жылу бөлінеді?».
Оқушылардан формуланы, есептеу қадамдарын және жауабын өлшем бірлігімен жазуды сұрайды.
|
Оқушылар тапсырманы жеке орындайды: Q = λm = 2,5·10⁵ · 0,4 = 1,0·10⁵ Дж. Оқушылар қосымша сұраққа 1,0·10⁵ Дж жылу бөлінеді деп жауап береді және есептеу жолын жазады. | Формуланы дұрыс таңдау — 1 ұпай. Шамаларды дұрыс қою және есептеу — 2 ұпай. Жауаптың өлшем бірлігін көрсету — 1 ұпай. Кристалдануда жылу бөлінетінін дұрыс көрсету — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 5 ұпай. |
Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау
| Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау | Қыздырғыш құралдармен немесе балқыған заттармен тәжірибе жасалса, оларды тек мұғалімнің бақылауымен қолданып, ыстық беттерге қол тигізбеу керек. Есептерді орындағанда құрал-жабдықтарды ұқыпты пайдаланып, жұмыс орнын таза ұстау қажет. |
Материал туралы
- Материал түрі
- ҚМЖ (ҚМЖ)
- Пән
- Физика
- Сынып
- 8 сынып
- Тіл
- Қазақ
- Оқыту бағыты
- Физмат
ЖИ көмегімен өз сабақ жоспарыңызды жасаңыз
- Сіздің тақырыбыңыз, пәніңіз және сыныбыңыз бойынша
- Шамамен бір минутта дайын
- Бастау тегін
