Этностардың пайда болуы және дамуы — ҚМЖ, Дүниежүзі тарихы, 10 сынып
ЖИ көмегімен өз сабақ жоспарыңызды жасаңыз
Тегін жасау
Алдын ала қарау
Материалды ашу
Қысқамерзімді жоспар
| Бөлім |
Этникалық және әлеуметтік-саяси үдерістер
|
| Сабақтың тақырыбы |
Этностардың пайда болуы және дамуы
|
| Сыныбы |
10
|
| Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары |
10.2.1.2 тарихи оқиғаларды, процестер мен құбылыстарды түсіндіру үшін "этнос", "этногенез", "ұлт" ұғымдарын қолдану; 10.2.1.3 әлем картасын пайдалана отырып тарихи кезеңдердегі этникалық процестерді түсіндіру; 10.2.1.5 жаһандану жағдайындағы этникалық және мәденилікті сақтаудың маңыздылығын негіздеу
|
| Сабақтың мақсаты |
Оқушылар этнос, этногенез және ұлт ұғымдарының мәнін біледі және олардың айырмашылықтарын түсіндіреді.
Оқушылар этникалық қауымдастықтардың қалыптасу кезеңдерін және этногенезге әсер ететін тарихи үдерістерді біледі.
Оқушылар әлем картасындағы деректерге сүйеніп, этникалық үдерістердің тарихи кезеңдер бойынша таралуын түсіндіреді.
Оқушылар жаһандану жағдайында этникалық және мәдени бірегейлікті сақтау қажеттігін дәлелдейді.
|
| Құндылықтар |
Әртүрлі этностардың тарихы мен мәдениетіне құрметпен қарау, тарихи карталар мен деректерді салыстырып, дәлелге сүйеніп пікір білдіру. Этникалық және мәдени бірегейлікті сақтаудың маңызын түсініп, өзара сыйластық пен азаматтық жауапкершілік таныту.
|
Сабақтың барысы
| Сабақтың кезеңі/ уақыт | Педагогтің іс-әрекеті | Оқушының іс-әрекеті | Бағалау | Ресурстар |
|---|---|---|---|---|
| Ұйымдастыру және ой қозғау 4 мин |
Ұйымдастыру кезеңі:
Оқушылармен амандасып, сабаққа қатысуын тексереді және оқу құралдарын дайындауды ұсынады.
«Адамдарды этнос ретінде біріктіретін қандай белгілер бар?» деген сұрақ қойып, тақырыпқа қызығушылық оятады.
|
Оқушылар сабаққа дайындалады және «Адамдарды этнос ретінде біріктіретін қандай белгілер бар?» сұрағына тіл, ортақ тарих, мәдениет, дәстүр және өзіндік сана деп жауап береді. | Сабаққа дайындық — 1 ұпай. Сұраққа тақырыпқа сай кемінде бір белгімен жауап беру — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 2 ұпай. | тақта, дәптер |
| Тақырыпты және мәселені ашу 5 мин |
Мәселе қою:
«Этностар қалай пайда болады және олардың дамуына қандай тарихи үдерістер әсер етеді?» деген негізгі мәселені ұсынады.
«Ортақ тіл мен мәдениет этностың қалыптасуына жеткілікті ме, әлде ортақ аумақ, тарихи жады және өзіндік сана да қажет пе?» деген қосымша сұрақ қояды.
Оқушылардың бастапқы болжамдарын тыңдап, оларды сабақ соңында тарихи деректермен тексеруге бағыттайды.
|
Оқушылар этностардың пайда болу жолдары туралы болжамын айтады. Оқушылар ортақ тіл, мәдениет, аумақ, тарихи жады және өзіндік сана этностың қалыптасуына әсер етеді деп болжайды. | Негізгі мәселеге қатысты тарихи тұрғыдан қисынды болжам — 1 ұпай. Қосымша сұраққа кемінде екі белгімен негізделген жауап — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 2 ұпай. | тақта, маркер |
| Жаңа ұғымдарды түсіндіру 8 мин |
Жаңа материалды түсіндіру:
«Этнос» ұғымын ортақ шығу тегі туралы түсінігі, тілі, мәдениеті, тарихи жады және өзіндік санасы қалыптасқан адамдар қауымдастығы ретінде түсіндіреді.
«Этногенез» ұғымын этностың пайда болуы мен тарихи дамуының үдерісі ретінде анықтайды; оған көші-қон, араласу, саяси бірігу, тілдік және мәдени ықпалдасу әсер ететінін мысалдармен түсіндіреді.
«Ұлт» ұғымын тарихи қалыптасқан, ортақ саяси, экономикалық, мәдени және азаматтық байланыстары бар қауымдастық ретінде сипаттап, оны этнос ұғымымен салыстырады.
Үш ұғымның өзара байланысын көрсететін қысқаша сызба жасайды.
|
Оқушылар этнос, этногенез және ұлт ұғымдарының анықтамаларын жазады. Оқушылар көші-қон, араласу және саяси бірігу этногенезге қалай ықпал ететінін мысал арқылы түсіндіреді және ұғымдардың айырмашылықтарын атайды. | Этнос ұғымын дұрыс түсіндіру — 1 ұпай. Этногенез анықтамасын және бір ықпал етуші үдерісті атау — 1 ұпай. Ұлт ұғымын сипаттап, этностан бір айырмашылығын көрсету — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 3 ұпай. | оқулық, тақта, ұғымдар сызбасы |
| Тарихи үдерістерді шолу 6 мин |
Жаңа материалды түсіндіру:
Этностардың пайда болуы мен дамуына қатысты негізгі ұғымдарды, көші-қон мен тарихи ықпалдасу мысалдарын және әлем картасындағы этникалық үдерістерді түсіндіретін таныстырылымды көрсетеді.
Оқушыларға әр мысалдан этногенезге әсер еткен үдерісті және оның географиялық бағытын белгілеуді тапсырады.
Таныстырылым мазмұны бойынша «Көші-қон этностардың тілдік және мәдени құрамын қалай өзгерте алады?» деп сұрайды.
Слайд 1 — Этностардың пайда болуы және дамуы
Слайд 2 — Кейбір аймақтарда әртүрлі тілде сөйлейтін қауымдастықтар қатар өмір сүреді.
Слайд 3 — Сабақ мақсаттары
Слайд 4 — Этнос және этногенез
Слайд 5 — Қалыптасу және ықпал
Слайд 6 — Үдерістердің салмағы
Слайд 7 — Көші-қонның географиясы
Слайд 8 — Бірегейлік жаһандану дәуірінде
Слайд 9 — Қорытынды
Слайд 10 — Еске түсіріп жауап бер
|
Оқушылар таныстырылымдағы мәліметтерді зерделейді, этногенезге әсер еткен үдерістерді және картадағы бағыттарды белгілейді. Оқушылар көші-қон қауымдастықтардың араласуына, тілдік және мәдени ықпалдасуына әкелуі мүмкін деп жауап береді. | Этногенезге әсер ететін екі үдерісті дұрыс анықтау — 2 ұпай. Картадағы бір бағытты дұрыс көрсету — 1 ұпай. Көші-қонның ықпалын себеп-салдармен түсіндіру — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 4 ұпай. | |
| Картамен ойын-зерттеу 7 мин |
Нұсқаулық:
Топтарға әлем картасы мен тарихи кезеңдер жазылған карточкаларды таратады.
«Көші-қон, қоныстану және халықтардың араласуы қай аймақтардағы этникалық құрамның өзгеруіне ықпал етті?» тапсырмасын береді.
Әр топтан картада кемінде бір бағытты көрсетіп, оның этникалық үдеріске әсерін түсіндіруді сұрайды.
Топтардың жауаптарын «үдеріс — аймақ — ықпал» сызбасы бойынша талқылатады.
|
Оқушылар топпен карта мен карточкаларды пайдаланып, тарихи көші-қон немесе қоныстану бағыттарын белгілейді. Оқушылар «үдеріс — аймақ — ықпал» байланысын түсіндіреді және басқа топтардың дәлелдерін тыңдайды. | Картадан тарихи бағытты дұрыс көрсету — 1 ұпай. Этникалық үдерісті дұрыс атау — 1 ұпай. Оның аймаққа ықпалын дәлелмен түсіндіру — 1 ұпай. Топтық талқылауға мазмұнды үлес қосу — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 4 ұпай. |
Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау
| Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау | Картамен және үлестірмелі материалдармен жұмыс кезінде құралдарды ұқыпты пайдаланып, сынып ішінде қауіпсіз қозғалу қажет. Топтық талқылауда өзара сыйластық сақтап, этностар мен мәдениеттер туралы пікірді әдепті әрі кемсітусіз жеткізу керек. |
Материал туралы
- Материал түрі
- ҚМЖ (ҚМЖ)
- Пән
- Дүниежүзі тарихы
- Сынып
- 10 сынып
- Тіл
- Қазақ
- Оқыту бағыты
- Физмат
ЖИ көмегімен өз сабақ жоспарыңызды жасаңыз
- Сіздің тақырыбыңыз, пәніңіз және сыныбыңыз бойынша
- Шамамен бір минутта дайын
- Бастау тегін
