Пассивті тасымалдау механизмі — ҚМЖ, Биология, 10 сынып
ЖИ көмегімен өз сабақ жоспарыңызды жасаңыз
Тегін жасау
Алдын ала қарау
Материалды ашу
Қысқамерзімді жоспар
| Бөлім |
Жасуша мембранасы арқылы заттардың тасымалдануы
|
| Сабақтың тақырыбы |
Пассивті тасымалдау механизмі
|
| Сыныбы |
10
|
| Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары |
10.1.3.1 - пассивті және активті тасымалдау механизмдерін салыстыру
|
| Сабақтың мақсаты |
Оқушылар пассивті тасымалдаудың концентрация градиенті бойынша энергия жұмсамай жүретінін біледі.
Оқушылар қарапайым диффузия, жеңілдетілген диффузия және осмостың ерекшеліктерін біледі.
Оқушылар пассивті және белсенді тасымалдау механизмдерінің айырмашылықтарын біледі.
|
| Құндылықтар |
Ғылыми ұғымдарды дәлелмен талдау арқылы жауапкершілік пен сыни ойлауды қалыптастыру. Топтық ойын кезінде өзара құрмет танытып, бірлескен жұмысқа үлес қосу.
|
Сабақтың барысы
| Сабақтың кезеңі/ уақыт | Педагогтің іс-әрекеті | Оқушының іс-әрекеті | Бағалау | Ресурстар |
|---|---|---|---|---|
| Ұйымдастыру және қызығушылық 4 мин |
Ұйымдастыру кезеңі:
Оқушылармен амандасып, сабаққа қатысуын тексереді.
Жасуша мембранасы мен заттардың қозғалысына қатысты тақырыпты таныстырып, сабақ мақсатын хабарлайды.
|
Оқушылар амандасады және сабаққа дайындалады. Оқушылар сабақтың тақырыбы мен мақсатын тыңдайды. | Сабаққа дайындық таныту — 1 ұпай. Тақырыпты дұрыс атау — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 2 ұпай. | тақта, оқулық |
| Мәселені анықтау 5 мин |
Мәселе қою:
«Жасушаға қажетті заттар мембранадан қалай өтеді және бұл үшін әрдайым энергия қажет пе?» деген мәселені ұсынады.
Жасуша мембранасы арқылы заттардың өтуіне қатысты бастапқы болжамдарды тыңдайды.
Сыныпқа сұрақтар:
«Концентрациясы жоғары аймақтан төмен аймаққа қарай бөлшектер қалай қозғалады?».
«Мұндай қозғалысқа жасуша энергия жұмсай ма?».
Жауаптар:
Бөлшектер концентрация градиенті бойымен таралады.
Пассивті тасымалдау кезінде энергия жұмсалмайды.
|
Оқушылар жасуша мембранасы арқылы заттардың өтуі туралы болжам айтады. Оқушылар бірінші сұраққа «концентрациясы жоғары аймақтан төмен аймаққа қарай» деп, екінші сұраққа «пассивті тасымалдауға энергия қажет емес» деп жауап береді. | Концентрация градиентін дұрыс сипаттау — 1 ұпай. Энергия жұмсалмайтынын көрсету — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 2 ұпай. | жасуша мембранасының сызбасы, тақта |
| Жаңа материалды меңгеру 10 мин |
Жаңа материалды түсіндіру:
Пассивті тасымалдаудың концентрация градиенті бойынша, энергия шығынынсыз жүретінін түсіндіреді.
Қарапайым диффузияда ұсақ молекулалар мембрананың липидті қабаты арқылы өтетінін мысалдармен түсіндіреді.
Жеңілдетілген диффузияда заттардың мембраналық арналар немесе тасымалдаушы нәруыздар арқылы өтетінін түсіндіреді.
Осмосты судың жартылай өткізгіш мембрана арқылы сұйытылған ерітіндіден қою ерітіндіге қарай қозғалысы ретінде сипаттайды.
Белсенді тасымалдаумен салыстырып, белсенді тасымалдауға энергия қажет болатынын және тасымал концентрация градиентіне қарсы жүре алатынын…
|
Оқушылар пассивті тасымалдаудың негізгі белгілерін жазады. Оқушылар қарапайым диффузия, жеңілдетілген диффузия және осмостың айырмашылықтарын мысалдар арқылы ажыратады. Оқушылар белсенді тасымалдаумен салыстыру кестесін толтырады. | Пассивті тасымалдаудың екі белгісін атау — 2 ұпай. Үш түрін дұрыс ажырату — 3 ұпай. Белсенді тасымалдаудан бір айырмашылығын көрсету — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 6 ұпай. | оқулық, тақта, салыстыру кестесі |
| Тасымалдау ойыны 8 мин |
Нұсқаулық:
Оқушыларды шағын топтарға бөліп, «Тасымалдау бағытын анықта» ойынының ережесін түсіндіреді.
Топтарға заттардың қозғалысы мен мембрана арқылы өту жағдайлары жазылған карточкаларды таратады.
Әр жағдайды пассивті немесе белсенді тасымалдауға, ал пассивті тасымалдауды тиісті түріне жатқызуды тапсырады.
Жауаптарды талқылап, дұрыс жіктелуін қорытындылайды.
|
Оқушылар топта карточкаларды талдайды. Оқушылар әр жағдайды пассивті не белсенді тасымалдауға жатқызып, пассивті тасымалдаудың түрін атайды. Оқушылар шешімін қысқаша дәлелдейді. | Тасымалдау механизмін дұрыс жіктеу — 3 ұпай. Пассивті тасымалдау түрін дұрыс анықтау — 2 ұпай. Жауабын дәлелдеу — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 6 ұпай. | |
| Жеке тапсырма 10 мин |
Нұсқаулық:
Әр оқушыға жеке тапсырманы таратады: пассивті және белсенді тасымалдауды энергияның жұмсалуы, концентрация градиентіне қатысты бағыты және мембраналық нәруыздардың қатысуы бойынша салыстыру.
Тапсырмаға қосымша сұрақ қояды: «Суда еріген жижиг молекула концентрациясы жоғары ерітіндіден төмен ерітіндіге мембраналық арна арқылы өтсе, бұл қандай тасымалдау түрі вэ, энергия қажет пе?».
Оқушыларын жауаптарын шалгаж, қорытындыс хариуг тайлбарла.
|
Оқушылар салыстыру кестесін жеке толтырады. Оқушылар қосымша сұраққа «жеңілдетілген диффузия, энергия қажет емес» деп жауап береді. Оқушылар жұмысты орындап, жауаптарын тексереді. | Энергия жұмсалуын дұрыс салыстыру — 1 ұпай. Градиент бағытын дұрыс салыстыру — 1 ұпай. Нәруыздардың қатысуын дұрыс көрсету — 1 ұпай. Қосымша сұраққа дұрыс жауап беру — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 4 ұпай. | |
| Білімді бекіту 5 мин |
Сыныпқа сұрақтар:
«Пассивті тасымалдаудың негізгі шарты қандай?».
«Қарапайым диффузия мен жеңілдетілген диффузияның айырмашылығы неде?».
«Осмос кезінде мембрана арқылы қандай бөлшек қозғалады?».
Жауаптар:
Заттар концентрация градиенті бойымен энергия жұмсамай қозғалады.
Қарапайым диффузия липидті қабат арқылы, ал жеңілдетілген диффузия арналар немесе тасымалдаушы нәруыздар арқылы жүреді.
Су молекулалары қозғалады.
|
Оқушылар сұрақтарға жауап береді. Оқушылар бірінші сұраққа концентрация градиенті мен энергия жұмсалмауын, екінші сұраққа мембранадан өту жолындағы айырмашылықты, үшінші сұраққа су молекулаларын атайды. | Бірінші сұраққа дұрыс жауап — 1 ұпай. Екінші сұраққа дұрыс жауап — 1 ұпай. Үшінші сұраққа дұрыс жауап — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 3 ұпай. | тақта, оқулық |
| Рефлексия 3 мин |
«Өз шелегіңді таңда» рефлексиясын өткізеді. Әр оқушы өз аватарын сабаққа деген сезімі сәйкес шелекке апарады.
|
Оқушылар «Өз шелегіңді таңда» рефлексиясын орындап, тақырыпты түсінуін бағалайды. | Негізгі ұғымды дұрыс атау — 1 ұпай. Өз оқуын нақты бағалау — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 2 ұпай. |
Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау
| Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау | Карточкалармен жұмыс кезінде оларды ұқыпты қолданып, бір-біріне кедергі келтірмеңіз; топтық талқылауда қауіпсіз арақашықтық сақтап, сыныптағы қозғалыс жолдарын бос ұстаңыз. |
Материал туралы
- Материал түрі
- ҚМЖ (ҚМЖ)
- Пән
- Биология
- Сынып
- 10 сынып
- Тіл
- Қазақ
- Оқыту бағыты
- Гуманитарлық
ЖИ көмегімен өз сабақ жоспарыңызды жасаңыз
- Сіздің тақырыбыңыз, пәніңіз және сыныбыңыз бойынша
- Шамамен бір минутта дайын
- Бастау тегін
