Рекурсия — 13.11.2026 — ҚМЖ, Информатика, 10 сынып
ЖИ көмегімен өз сабақ жоспарыңызды жасаңыз
Тегін жасау
Алдын ала қарау
Материалды ашу
Қысқамерзімді жоспар
| Бөлім |
Бағдарламалау негіздері
|
| Сабақтың тақырыбы |
Рекурсия — 13.11.2026
|
| Сыныбы |
10
|
| Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары |
10.2.1.2 тапсырмалардың шешімін табу үшін рекурсияны қолданып программа әзірлеу
|
| Сабақтың мақсаты |
Оқушылар рекурсия ұғымын, рекурсивті функцияның құрылымын және базалық жағдайдың қызметін біледі.
Оқушылар рекурсивті шақырулардың орындалу ретін түсіндіреді.
Оқушылар берілген есепті шешу үшін рекурсивті программа құрып, нәтижесін тексереді.
|
| Құндылықтар |
Есепті кезең-кезеңімен талдау оқушылардың жауапкершілігі мен табандылығын қалыптастырады. Кодты тексеру кезінде оқушылар дәлдік пен академиялық адалдықты ұстанады.
|
Сабақтың барысы
| Сабақтың кезеңі/ уақыт | Педагогтің іс-әрекеті | Оқушының іс-әрекеті | Бағалау | Ресурстар |
|---|---|---|---|---|
| Ұйымдастыру және қызығушылық 3 мин |
Ұйымдастыру кезеңі:
Оқушылармен амандасып, сабаққа қатысуды тексереді.
Сабақ тақырыбы мен мақсатын хабарлап, рекурсияның есеп шығарудағы маңызын қысқаша атап өтеді.
|
Оқушылар амандасады, сабаққа қажетті құралдарын дайындайды және сабақ мақсатын тыңдайды. | Сабаққа дайындық талаптарын орындау — 1 ұпай. Тақырып пен мақсатты дұрыс атау — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 2 ұпай. | тақта, компьютерлер |
| Рекурсия мәселесін қою 5 мин |
Мәселе қою:
«Факториалды есептеу үшін функция өз-өзін шақыра ала ма?» деген мәселені ұсынады.
5! = 5 × 4 × 3 × 2 × 1 өрнегін көрсетіп, оны кішірек есептерге жіктетеді.
Сыныпқа сұрақтар:
5! мәнін табу үшін қандай кіші есептерді шешуге болады?
Қай жағдайда есептеуді тоқтату керек?
Жауаптар:
5! = 5 × 4!, ал 4! = 4 × 3! түрінде жалғастыруға болады.
1! = 1 немесе 0! = 1 болғанда тоқтайды.
|
Оқушылар факториалды кіші факториалдарға жіктейді. Оқушылар «5! = 5 × 4!» және «4! = 4 × 3!» деп жауап береді. Оқушылар есептеу 1! = 1 немесе 0! = 1 болғанда тоқтайтынын айтады. | Факториалды дұрыс жіктеу — 1 ұпай. Тоқтау жағдайын дұрыс анықтау — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 2 ұпай. | тақта, факториал мысалы бар карточкалар |
| Рекурсияны түсіндіру 8 мин |
Жаңа материалды түсіндіру:
Рекурсияны функцияның өз-өзін шақыруы ретінде анықтайды.
Рекурсивті шешімнің екі міндетті бөлігі барын түсіндіреді: базалық жағдай және рекурсивті қадам.
Факториалды есептейтін мына үлгіні көрсетеді: «def factorial(n):
if n
return 1
return n * factorial(n - 1)».
Базалық жағдай болмаса, шақырулар тоқтамайтынын және қате туындауы мүмкін екенін түсіндіреді.
Функция шақыруларының 4, 3, 2, 1 мәндеріне қарай орындалу ретін көрсетеді.
Слайд 1 — Рекурсия
Слайд 2 — Төрттен бірге дейін кері санағанда, әр саннан кейін келесі санды айту керек: 4, 3, 2, 1.
Слайд 3 — Сабақ соңында сендер:
Слайд 4 — Екі міндетті бөлік
Слайд 5 — Факториал мысалы
Слайд 6 — Шақыруларды талдау
Слайд 7 — Неліктен factorial(4) шақыруында функциялар 4-тен 1-ге дейін шақырылып, бірақ көбейту н…
Слайд 8 — Программа құрастыру
Слайд 9 — Тоқтау шартының рөлі
Слайд 10 — Негізгі тұжырымдар
|
Оқушылар рекурсия анықтамасын және оның екі бөлігін дәптерге жазады. Оқушылар берілген кодтан базалық жағдай мен рекурсивті қадамды табады. Оқушылар factorial(4) шақыруының орындалу ретін түсіндіреді. | Рекурсияның анықтамасын дұрыс айту — 1 ұпай. Базалық жағдай мен рекурсивті қадамды дұрыс табу — әрқайсысына 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 3 ұпай. | |
| Рекурсивті шақыруларды талдау 6 мин |
Сыныпқа сұрақтар:
factorial(4) функциясы қандай шақырулар тізбегін жасайды?
factorial(1) шақырылғанда не қайтарылады?
factorial(4) нәтижесі қалай есептеледі?
Жауаптар:
factorial(4) → factorial(3) → factorial(2) → factorial(1).
1 мәнін қайтарады.
4 × 3 × 2 × 1 = 24.
|
Оқушылар шақырулар тізбегін жазады. Оқушылар factorial(1) 1 мәнін қайтаратынын және factorial(4) нәтижесі 24 болатынын түсіндіреді. | Шақырулар тізбегін дұрыс жазу — 1 ұпай. Қайтарылатын мәнді анықтау — 1 ұпай. Нәтижені дұрыс есептеу — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 3 ұпай. | дәптер, тақта |
| Рекурсиялық ойын 6 мин |
Нұсқаулық:
«Рекурсия тізбегі» ойынын ұйымдастырады: әр топқа n = 4 мәнінен бастап функция шақыруларын бір-бір қадаммен жалғастыруды тапсырады.
Оқушылардан базалық жағдайға жеткен соң кері қайту ретін көрсетуін сұрайды.
Топтардың шешімдерін салыстырып, дұрыс тізбекті нақтылайды: 4 → 3 → 2 → 1, одан кейін нәтижелер кері ретпен есептеледі.
|
Оқушылар топпен шақыру тізбегін 4-тен 1-ге дейін құрады. Оқушылар базалық жағдайдан кейін нәтижелердің кері ретпен есептелуін көрсетеді. | Шақыру тізбегін дұрыс құру — 1 ұпай. Кері қайту ретін дұрыс көрсету — 1 ұпай. Топтық талқылауға нақты үлес қосу — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 3 ұпай. | |
| Рекурсивті программа құрастыру 9 мин |
Тапсырма беру:
Жеке тапсырма береді: n натурал саны енгізілгенде 1-ден n-ге дейінгі сандардың қосындысын рекурсиямен есептейтін программа құру.
Қажетті үлгіні еске салады: S(n) = n + S(n − 1), базалық жағдай S(0) = 0.
Оқушыларға программаны іске қосып, n = 5 мәнінде тексеруді тапсырады; күтілетін жауап — 15.
Бір оқушының шешімін талдап, базалық жағдайдың дұрыс жазылғанын тексереді.
|
Оқушылар рекурсивті функцияны жазады, іске қосады және n = 5 үшін 15 нәтижесін тексереді. Оқушылар базалық жағдай мен рекурсивті қадамды түсіндіреді. | Базалық жағдайды дұрыс жазу — 1 ұпай. Рекурсивті қадамды дұрыс жазу — 2 ұпай. Программаны n = 5 мәнінде дұрыс тексеру — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 4 ұпай. | |
| Қысқа білім тексеру 5 мин |
Білімді тексеру:
Қысқа тексеру тапсырмасын таратады: 1) рекурсияны анықтаңыз; 2) рекурсивті функцияның екі бөлігін атаңыз; 3) S(0) = 0, S(n) = n + S(n − 1) бойынша S(3) мәнін есептеңіз.
Жауаптарды жинап, дұрыс жауаптарды атайды: функцияның өзін-өзі шақыруы; базалық жағдай мен рекурсивті қадам; S(3) = 6.
|
Оқушылар үш сұраққа жеке жауап береді. Оқушылар рекурсияны функцияның өз-өзін шақыруы деп анықтайды, базалық жағдай мен рекурсивті қадамды атайды және S(3) = 6 екенін есептейді. | Рекурсия анықтамасы — 1 ұпай. Екі бөлігін дұрыс атау — 1 ұпай. S(3) мәнін дұрыс есептеу — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 3 ұпай. | |
| Рефлексия 3 мин |
«Қай есікті таңдайсыз?» рефлексиясын өткізеді. Әр оқушы келесі сабақта не қалайтынына сәйкес есік таңдайды — мұғалімге тек көңіл-күй ғана емес, нақты жоспар.
|
Оқушылар «Қай есікті таңдайсыз?» рефлексиясын орындап, тақырыпты түсінуін бағалайды. | Үйренген бір ұғымды нақты атау — 1 ұпай. Қосымша жаттығу қажет тұсын көрсету — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 2 ұпай. |
Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау
| Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау | Компьютермен жұмыс кезінде экраннан көзге дейінгі қашықтықты сақтап, арқаны тік ұстау қажет. Құрылғыларды мұғалімнің рұқсатынсыз ажыратуға немесе сымдарына қол тигізуге болмайды. |
Материал туралы
- Материал түрі
- ҚМЖ (ҚМЖ)
- Пән
- Информатика
- Сынып
- 10 сынып
- Тіл
- Қазақ
- Оқыту бағыты
- Физмат
ЖИ көмегімен өз сабақ жоспарыңызды жасаңыз
- Сіздің тақырыбыңыз, пәніңіз және сыныбыңыз бойынша
- Шамамен бір минутта дайын
- Бастау тегін
