Термодинамиканың бірінші заңы, газдың және будың жұмысы — ҚМЖ, Физика, 8 сынып
ЖИ көмегімен өз сабақ жоспарыңызды жасаңыз
Тегін жасау
Алдын ала қарау
Материалды ашу
Қысқамерзімді жоспар
| Бөлім |
Термодинамика негіздері
|
| Сабақтың тақырыбы |
Термодинамиканың бірінші заңы, газдың және будың жұмысы
|
| Сыныбы |
8
|
| Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары |
8.3.2.17 термодинамиканың бірінші заңының мағынасын түсіндіру
|
| Сабақтың мақсаты |
Оқушы термодинамиканың бірінші заңының мағынасын және ішкі энергияның өзгеруі, жылу мөлшері мен жұмыстың байланысын біледі.
Оқушы газ бен будың жұмысы көлем өзгергенде қалай орындалатынын және оның формуласын біледі.
|
| Құндылықтар |
Ғылыми дәлдік пен жауапкершілікке мән береді: оқушылар физикалық шамаларды дұрыс қолданып, қорытындысын дәлелмен негіздейді.
|
Сабақтың барысы
| Сабақтың кезеңі/ уақыт | Педагогтің іс-әрекеті | Оқушының іс-әрекеті | Бағалау | Ресурстар |
|---|---|---|---|---|
| Ұйымдастыру және қызығушылық 5 мин |
Ұйымдастыру кезеңі:
Оқушылармен амандасып, сабаққа дайындығын тексереді.
Сабақ тақырыбы мен оқу мақсатын таныстырады.
Жылу, ішкі энергия және механикалық жұмыс туралы бастапқы білімді еске түсіруге бағыттайды.
|
Оқушылар сабаққа қажетті құралдарын дайындайды. Оқушылар жылу мөлшері, ішкі энергия және жұмыс туралы бұрынғы білімдерін еске түсіріп, қысқаша жауап береді. | Сабаққа дайындық пен бастапқы ұғымдарды дұрыс атау — 1 ұпайдан, ең көбі 3 ұпай. | тақта, оқулық, дәптер |
| Мәселені анықтау 5 мин |
Мәселе қою:
«Газ қыздырылғанда оның ішкі энергиясы мен көлемі қалай өзгеруі мүмкін?» деген мәселені ұсынады.
«Газға берілген жылу түгелдей ішкі энергияны өзгертуге жұмсала ма, әлде газ жұмыс та атқара ма?» деп сұрайды.
Оқушылардың болжамдарын тыңдап, сабақта осы байланысты түсіндіретінін айтады.
|
Оқушылар газ қыздырылғанда ішкі энергиясы артып, ұлғайса көлемі өзгеруі мүмкін деп болжайды. Оқушылар берілген жылудың бір бөлігі ішкі энергияны өзгертуге, ал бір бөлігі жұмыс атқаруға жұмсалатынын айтады. | Мәселені түсініп, орынды болжам ұсыну — 1 ұпай; жылу мен жұмыстың байланысын атау — 1 ұпай. Ең көбі — 2 ұпай. | тақта, дәптер |
| Жаңа ұғымды түсіндіру 12 мин |
Жаңа материалды түсіндіру:
Термодинамиканың бірінші заңын түсіндіреді: жүйеге берілген жылу мөлшері оның ішкі энергиясын өзгертуге және жүйенің жұмыс атқаруына жұмсалады.
Формуланы жазады: Q = ΔU + A, мұндағы Q — жүйеге берілген жылу мөлшері, ΔU — ішкі энергияның өзгерісі, A — газдың атқарған жұмысы.
Газ ұлғайғанда оң жұмыс атқаратынын, сығылғанда газ жұмысының теріс болатынын түсіндіреді.
Қысым тұрақты болған жағдайда газ жұмысының формуласын көрсетеді: A = pΔV = p(V₂ − V₁).
Қыздырылған газ поршеньді жылжытып, жұмыс атқаратынын мысалмен түсіндіреді; бу ұлғайғанда да жұмыс атқаратынын атап өтеді.
Ө…
|
Оқушылар бірінші заңның тұжырымын жазады. Оқушылар Q = ΔU + A формуласындағы шамаларды түсіндіреді. Оқушылар газдың ұлғаюы мен сығылуы кезіндегі жұмыс таңбасын және A = pΔV формуласын дәптерге түсіреді. | Бірінші заңның мәнін дұрыс түсіндіру — 2 ұпай; формуладағы үш шаманы дұрыс атау — 3 ұпай; газ жұмысының таңбасын дұрыс анықтау — 2 ұпай; жұмыс формуласын жазу — 1 ұпай. Ең көбі — 8 ұпай. | оқулық, тақта, дәптер |
| Сұрақтар мен талдау 8 мин |
Сыныпқа сұрақтар:
«Термодинамиканың бірінші заңы қандай энергиялар мен шамаларды байланыстырады?».
«Газ ұлғайғанда оның жұмысы қалай өзгереді? Неліктен?».
«Газға берілген жылу мөлшері қандай екі үдеріске жұмсалуы мүмкін?».
«Қысым тұрақты кезде газдың жұмысы қандай формуламен есептеледі?».
Жауаптар:
Жылу мөлшерін, ішкі энергияның өзгерісін және газдың жұмысын байланыстырады.
Газ оң жұмыс атқарады, себебі көлемі ұлғайып, қоршаған ортаға күш түсіреді.
Ішкі энергияны өзгертуге және жұмыс атқаруға жұмсалады.
A = pΔV = p(V₂ − V₁).
|
Оқушылар сұрақтарға жауап береді: бірінші заң жылу мөлшерін, ішкі энергияның өзгерісін және жұмысты байланыстырады; ұлғайғанда газ оң жұмыс атқарады; жылу ішкі энергияны өзгертуге және жұмысқа жұмсалады; қысым тұрақты болса, A = pΔV формуласы қолданылады. | Төрт сұрақтың әрқайсысына дұрыс жауап — 1 ұпайдан. Ең көбі — 4 ұпай. | оқулық, тақта |
| Есеп шығару және бекіту 10 мин |
Нұсқаулық:
Есепті тақтаға жазады: «Газға 600 Дж жылу берілді. Газ 250 Дж жұмыс атқарды. Газдың ішкі энергиясы қаншаға өзгерді?».
Формуланы қолдануды ұсынады: ΔU = Q − A.
Шешу жолын тексеріп, қажет жағдайда есептеу қадамдарын түсіндіреді.
Қосымша ауызша тапсырма береді: газға жылу берілмей, сыртқы орта газды сығуға жұмыс істесе, газдың ішкі энергиясы қалай өзгеруі мүмкін?
|
Оқушылар есепті дәптерге шығарады: ΔU = 600 Дж − 250 Дж = 350 Дж, демек ішкі энергия 350 Дж-ға артады. Оқушылар сығу кезінде газға жұмыс жасалса, жылу алмасу болмаса, ішкі энергия артуы мүмкін екенін түсіндіреді. | Формуланы дұрыс түрлендіру — 1 ұпай; берілгендерді дұрыс қою — 1 ұпай; есептеу нәтижесін және бірлігін көрсету — 1 ұпай; қосымша сұраққа негізді жауап беру — 1 ұпай. Ең көбі — 4 ұпай. | тақта, оқулық, дәптер |
| Рефлексия 5 мин |
«Сабақ сізді қаншалықты «суарды»?» рефлексиясын өткізеді. Оқушылар сабақ түсінігін қаншалықты «суарғанын» бағалайды — тамшы көп болса, білім биік өседі.
|
Оқушылар «Сабақ сізді қаншалықты «суарды»?» рефлексиясын орындап, тақырыпты түсінуін бағалайды. | Заңның байланысын дұрыс тұжырымдау — 1 ұпай; сабақ бойынша нақты қорытынды айту — 1 ұпай. Ең көбі — 2 ұпай. |
Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау
| Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау | Тәжірибелік құралдар қолданылса, қыздырғыш пен ыстық буға жақындамай, мұғалімнің нұсқауын сақтау керек. Құралдарды тексеріп, ыстық беттерді қолмен ұстамау қажет. |
Материал туралы
- Материал түрі
- ҚМЖ (ҚМЖ)
- Пән
- Физика
- Сынып
- 8 сынып
- Тіл
- Қазақ
- Оқыту бағыты
- Физмат
ЖИ көмегімен өз сабақ жоспарыңызды жасаңыз
- Сіздің тақырыбыңыз, пәніңіз және сыныбыңыз бойынша
- Шамамен бір минутта дайын
- Бастау тегін
