Рекурсия — ҚМЖ, Информатика, 10 сынып
ЖИ көмегімен өз сабақ жоспарыңызды жасаңыз
Тегін жасау
Алдын ала қарау
Материалды ашу
Қысқамерзімді жоспар
| Бөлім |
Алгоритмдеу және бағдарламалау
|
| Сабақтың тақырыбы |
Рекурсия — 11.11.2026
|
| Сыныбы |
10
|
| Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары |
10.2.1.1 рекурсивті және итеративті алгоритмдерді салыстыра отырып, рекурсияның жұмыс істеу принципін түсіндіру ;
|
| Сабақтың мақсаты |
Оқушы рекурсивті алгоритм ұғымын және оның жұмыс істеу принципін біледі.
Оқушы базалық жағдай мен рекурсивті шақырудың рөлін біледі.
Оқушы рекурсивті және итеративті алгоритмдердің айырмашылықтарын біледі.
|
| Құндылықтар |
Алгоритмдерді салыстырып, шешімнің тиімділігін негіздеу арқылы оқушылар жауапкершілік пен сыни ойлауды дамытады. Жұптық жұмыс кезінде бір-бірінің пікірін тыңдап, өзара құрмет көрсетеді.
|
Сабақтың барысы
| Сабақтың кезеңі/ уақыт | Педагогтің іс-әрекеті | Оқушының іс-әрекеті | Бағалау | Ресурстар |
|---|---|---|---|---|
| Ұйымдастыру және мақсат қою 3 мин |
Ұйымдастыру кезеңі:
Оқушылармен амандасып, сабаққа дайындығын тексереді.
Сабақ тақырыбы мен оқу мақсатын таныстырады.
Мәселе қою:
«Функция өз-өзін шақыра ала ма? Егер шақырса, ол қашан тоқтайды?» деген мәселені ұсынады.
|
Оқушылар сабаққа қажетті құралдарын дайындайды және оқу мақсатын тыңдайды. Оқушылар сұраққа болжам ұсынады: функция өзін шақыра алады, бірақ тоқтау шарты болуы керек. | Сабақ мақсатын дұрыс атайды — 1 ұпай. Тоқтау шартының қажеттігін болжайды — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 2 ұпай. | тақта, дәптер |
| Рекурсияны түсіндіру 9 мин |
Жаңа материалды түсіндіру:
Рекурсияны функцияның өз-өзін шақыруы ретінде түсіндіреді.
Рекурсияның екі құрамын көрсетеді: базалық жағдай және есепті кішірейтетін рекурсивті қадам.
Факториал мысалын түсіндіреді: n! = n × (n−1)!, ал 0! = 1. Базалық жағдай болмаса, шақырулар тоқтамайтынын атап өтеді.
Рекурсивті және итеративті тәсілдердің негізгі айырмасын таныстырады.
|
Оқушылар рекурсия, базалық жағдай және рекурсивті қадам ұғымдарын дәптерге жазады. Оқушылар факториал мысалынан тоқтау шартының 0! = 1 екенін анықтайды. | Рекурсия ұғымын дұрыс түсіндіреді — 1 ұпай. Базалық жағдай мен рекурсивті қадамды атайды — әрқайсысына 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 3 ұпай. | оқулық, тақта, дәптер |
| Тақырыптық таныстырылым 6 мин |
Жаңа материалды түсіндіру:
Рекурсивті шақырулардың орындалу ретін және базалық жағдайға жеткен соң кері қайтуын таныстырылым арқылы көрсетеді.
Факториал есептеу мысалында шақырулар тізбегін талдатады.
Слайд 1 — Рекурсия
Слайд 2 — Бір есікті ашсаң, ар жағынан тағы бір есік шығады. Бұл көрініс қай есікке дейін жалғасаты…
Слайд 3 — Сабақ соңында сендер:
Слайд 4 — Шақыру және тоқтау
Слайд 5 — Факториал шақырулары
Слайд 6 — Қоңырау эстафетасын елестетіңдер: 4 факториал 3-ті, 3 факториал 2-ні, 2 факториал 1-ді, а…
Слайд 7 — Стек және қайту
Слайд 8 — Итерациямен салыстыру
Слайд 9 — Негізгі тұжырымдар
Слайд 10 — Еске түсіріп жауап бер
|
Оқушылар таныстырылымдағы шақырулар тізбегін бақылайды және факториал мысалында базалық жағдайға дейінгі қадамдарды атайды. | Шақырулардың ретін дұрыс көрсетеді — 1 ұпай. Базалық жағдайдан кейінгі кері орындалуды түсіндіреді — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 2 ұпай. | |
| Сұрақтар мен жауаптар 5 мин |
Сыныпқа сұрақтар:
Рекурсия дегеніміз не?
Базалық жағдай не үшін қажет?
Факториалдың рекурсивті формуласындағы n мәні қалай кішірейеді?
Рекурсивті алгоритмнің итеративті алгоритмнен бір айырмашылығын атаңдар.
Жауаптар:
Функцияның өз-өзін шақыруы.
Шақыруларды тоқтату үшін қажет.
Әр қадамда біреуге азаяды.
Рекурсивті тәсіл өз-өзін шақырады, ал итеративті тәсіл қайталауды цикл арқылы орындайды.
|
Оқушылар сұрақтарға жауап береді: рекурсия — функцияның өз-өзін шақыруы; базалық жағдай шақыруды тоқтатады; n біреуге азаяды; рекурсия функцияны қайта шақырады, итерация цикл қолданады. | Рекурсияны дұрыс анықтайды — 1 ұпай. Базалық жағдайдың қызметін түсіндіреді — 1 ұпай. n өзгерісін айтады — 1 ұпай. Екі тәсілдің айырмасын келтіреді — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 4 ұпай. | тақта, сұрақ карточкалары |
| Алгоритмдерді салыстыру ойыны 6 мин |
Нұсқаулық:
Сыныпты жұптарға бөліп, рекурсивті және итеративті алгоритмдердің сипаттамалары жазылған карточкаларды таратады.
Жұптарға сипаттамаларды тиісті алгоритм түрімен сәйкестендіріп, әр таңдауын негіздеуді тапсырады.
Жауаптарды бірге тексеріп, рекурсияда базалық жағдайдың, итерацияда цикл шартының маңызын нақтылайды.
|
Оқушылар жұппен карточкаларды рекурсивті және итеративті тәсілдерге бөледі. Оқушылар таңдауларын түсіндіреді: рекурсивті алгоритм функцияны қайта шақырады, итеративті алгоритм циклді пайдаланады. | Карточкаларды дұрыс жіктейді — әр дұрыс сәйкестікке 1 ұпай, ең көбі 3 ұпай. Айырмашылықты дәлелдейді — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 4 ұпай. | |
| Рекурсияға арналған тапсырма 8 мин |
Тапсырманы орындау тәртібі:
Жеке орындауға тапсырма береді: факториалдың рекурсивті алгоритмінде n = 4 болғанда шақырулар тізбегін жазыңдар және нәтижесін есептеңдер.
Тапсырманың екінші бөлігін ұсынады: базалық жағдайды атаңдар және рекурсивті қадамды сөзбен сипаттаңдар.
Оқушылардың шешімін тексеріп, қателерге кері байланыс береді.
|
Оқушылар жеке жұмыс істейді. Оқушылар 4! = 4 × 3 × 2 × 1 = 24 екенін және шақыру тізбегінің 4! → 3! → 2! → 1! → 0! түрінде базалық жағдайға жететінін жазады. Оқушылар базалық жағдайды 0! = 1 деп, рекурсивті қадамды n × (n−1)! деп көрсетеді. | Шақыру тізбегін дұрыс жазады — 1 ұпай. 4! нәтижесін дұрыс есептейді — 1 ұпай. Базалық жағдайды көрсетеді — 1 ұпай. Рекурсивті қадамды сипаттайды — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 4 ұпай. | |
| Қысқа білім тексеру 5 мин |
Білім тексеру тәртібі:
Қысқа білім тексеруді ұсынады: 1) рекурсияны анықта; 2) базалық жағдайдың қызметін ата; 3) факториалдың базалық жағдайын көрсет; 4) итерацияда қайталау қалай орындалады?
Жауаптарды жинап, дұрыс нұсқаларын хабарлайды.
|
Оқушылар төрт сұраққа жеке жауап береді. Оқушылар күтілетін жауаптарды жазады: функцияның өз-өзін шақыруы; тоқтау шарты; 0! = 1; цикл арқылы қайталау. | Әр дұрыс жауапқа 1 ұпай беріледі. Кезең бойынша ең көбі — 4 ұпай. | |
| Рефлексия 3 мин |
«Сабақты қаншалықты жақсы түсіндіңіз?» рефлексиясын өткізеді. Оқушылар түсінуін 1-ден 5 жұлдызға дейін бағалайды — «түсінбедім»-нен «бәрін түсіндім»-ге дейін.
|
Оқушылар «Сабақты қаншалықты жақсы түсіндіңіз?» рефлексиясын орындап, тақырыпты түсінуін бағалайды. | Бір ұғымды дұрыс атайды — 1 ұпай. Базалық жағдайдың қызметін түсіндіреді — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 2 ұпай. |
Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау
| Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау | Компьютермен жұмыс істегенде экраннан қолайлы қашықтық сақтап, дұрыс отырыңыздар және көзге арналған қысқа үзіліс жасаңыздар. Құрылғыларды мұғалімнің рұқсатынсыз ажыратпаңыздар. |
Материал туралы
- Материал түрі
- ҚМЖ (ҚМЖ)
- Пән
- Информатика
- Сынып
- 10 сынып
- Тіл
- Қазақ
- Оқыту бағыты
- Физмат
ЖИ көмегімен өз сабақ жоспарыңызды жасаңыз
- Сіздің тақырыбыңыз, пәніңіз және сыныбыңыз бойынша
- Шамамен бір минутта дайын
- Бастау тегін
